szlak RTK
Szlak receptorów kinazy tyrozynowej (RTK) stanowi kluczowy mechanizm transdukcji sygnału w komórkach, odpowiadający za regulację fundamentalnych procesów komórkowych, takich jak proliferacja, różnicowanie, migracja i przeżycie. RTK to błonowe receptory posiadające aktywność enzymatyczną kinazy tyrozynowej, które po związaniu z odpowiednimi ligandami (np. czynnikami wzrostu) ulegają dimeryzacji i autofosforylacji.
Aktywacja szlaku RTK inicjuje kaskadę reakcji biochemicznych angażujących liczne białka adaptorowe (np. Grb2, Shc) oraz efektorowe (np. Ras, PI3K). Do głównych ścieżek sygnałowych aktywowanych przez RTK należą: szlak MAPK/ERK regulujący proliferację i różnicowanie, szlak PI3K/AKT/mTOR kontrolujący przeżycie komórek i metabolizm oraz szlak PLCγ wpływający na mobilizację wewnątrzkomórkowego wapnia i aktywację kinazy białkowej C.
Zaburzenia funkcjonowania szlaku RTK odgrywają istotną rolę w patogenezie wielu chorób, szczególnie nowotworów. Nadekspresja, mutacje aktywujące lub fuzje genowe receptorów RTK (np. EGFR, HER2, VEGFR, FGFR) prowadzą do konstytutywnej aktywacji szlaków sygnałowych i niekontrolowanej proliferacji komórkowej. Dlatego inhibitory kinaz tyrozynowych oraz przeciwciała monoklonalne ukierunkowane na RTK stanowią ważną grupę leków przeciwnowotworowych w terapii celowanej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Glejak wielopostaciowy – Patofizjologia i mechanizm
Glioblastoma (GBM) to wysoce złośliwy nowotwór ośrodkowego układu nerwowego, charakteryzujący się agresywnym przebiegiem, wysoką heterogennością molekularną oraz złym rokowaniem pomimo stosowania wielomodalnego leczenia. Kluczowe mutacje genetyczne obejmują mutacje promotora TERT, delecję PTEN, amplifikację EGFR (obecną w 40% pierwotnych GBM), mutacje ATRX, TP53 oraz IDH1 (częste w wtórnych GBM). W patogenezie GBM istotną rolę odgrywają zaburzenia w szlakach sygnałowych RTK, TP53 i RB, a także nadaktywacja szlaków PI3K/Akt/mTOR i Ras/Raf/MAPK, które wpływają na proliferację, migrację, angiogenezę i unikanie apoptozy. Dodatkowo, mikrośrodowisko guza (TME) i metabolizm aminokwasów, zwłaszcza w warunkach hipoksji, modulują progresję nowotworu i odpowiedź immunologiczną. Immunosupresja związana z GBM, m.in. poprzez cząsteczki punktów kontrolnych CTLA4, PD1 i IDO, stanowi wyzwanie terapeutyczne, a metabolity tryptofanu hamują funkcję limfocytów T, sprzyjając wzrostowi guza.
amplifikacja EGFR, angiogeneza, apoptoza, astrocyty, CTLA4, cykl komórkowy, czynniki wzrostu, dehydrogenaza izocytrynianowa, gen PTEN, geny supresorowe nowotworów, glioblastoma, inhibitory kinazy tyrozynowej, kanały chlorkowe, kinazy zależne od cyklin, komórki macierzyste nowotworowe, MGMT, mutacja IDH, naprawa DNA, niestabilność genetyczna, promotor TERT, proto-onkogeny, receptor EGFR, strefa podkomorowa, szlak MAPK, szlak NF-κB, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Rb, szlak RTK, szlak TGF-β, szlak TP53, szlak Wnt, temozolomid, zegar biologiczny