neuropatia indukowana oksaliplatyną

Neuropatia indukowana oksaliplatyną to jedno z najczęstszych powikłań neurologicznych związanych z chemioterapią przeciwnowotworową. Oksaliplatyna, będąca pochodną platyny trzeciej generacji, jest szeroko stosowana w leczeniu nowotworów przewodu pokarmowego, szczególnie raka jelita grubego, jednak jej stosowanie wiąże się z rozwojem charakterystycznych objawów neurotoksycznych.

Wyróżnia się dwie główne postacie neuropatii indukowanej oksaliplatyną: ostrą i przewlekłą. Postać ostra, występująca u 85-95% pacjentów, charakteryzuje się parestezjami, dysestezjami i skurczami mięśni w obrębie kończyn, twarzy i gardła, które często nasilają się pod wpływem zimna. Objawy pojawiają się zwykle w ciągu godzin od podania leku i ustępują w ciągu kilku dni. Postać przewlekła rozwija się stopniowo, ma charakter kumulacyjny i objawia się symetrycznym, dystalnym uszkodzeniem czuciowym typu „rękawiczek i skarpetek”.

Mechanizm neuropatii indukowanej oksaliplatyną jest złożony i obejmuje: uszkodzenie ciał komórek zwojów korzeni grzbietowych, zaburzenie funkcji kanałów jonowych (szczególnie sodowych) oraz stres oksydacyjny w komórkach nerwowych. W postaci ostrej dominuje wpływ na kanały jonowe, podczas gdy w przewlekłej – uszkodzenie strukturalne neuronów.

Zapobieganie i leczenie neuropatii indukowanej oksaliplatyną pozostaje wyzwaniem klinicznym. Stosuje się różne strategie: modyfikację dawki, wydłużenie wlewu leku, neuroprotekcję farmakologiczną (np. związki wapnia i magnezu, duloksetyna, pregabalina) oraz rehabilitację. Mimo to, u części pacjentów neuropatia może utrzymywać się przez miesiące lub lata po zakończeniu terapii, istotnie wpływając na jakość życia.