gęstość kostna

Gęstość kostna (mineralna gęstość kości, BMD – Bone Mineral Density) to parametr określający zawartość minerałów, głównie związków wapnia i fosforu, w tkance kostnej. Jest kluczowym wskaźnikiem wytrzymałości kości i jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce osteoporozy oraz ocenie ryzyka złamań.

Pomiar gęstości kostnej wykonuje się najczęściej metodą dwuenergetycznej absorpcjometrii rentgenowskiej (DXA lub DEXA), która jest uznawana za złoty standard diagnostyczny. Badanie to pozwala na ocenę gęstości mineralnej kości w różnych lokalizacjach, najczęściej w obrębie kręgosłupa lędźwiowego oraz bliższego końca kości udowej (szyjka i krętarz).

Wyniki badania gęstości kostnej przedstawiane są jako wartość bezwzględna w g/cm² oraz jako wskaźniki T-score i Z-score. T-score określa odchylenie wartości BMD pacjenta od średniej wartości dla młodych zdrowych osób tej samej płci, natomiast Z-score porównuje BMD do wartości referencyjnych dla osób w tym samym wieku i tej samej płci.

Według kryteriów WHO, osteoporozę rozpoznaje się przy wartości T-score ≤ -2,5, osteopenię przy T-score między -1,0 a -2,5, a prawidłową gęstość kostną przy T-score > -1,0. Niska gęstość kostna stanowi istotny, lecz nie jedyny czynnik ryzyka złamań osteoporotycznych, dlatego w praktyce klinicznej uwzględnia się również inne czynniki ryzyka, takie jak wiek, płeć, BMI, przebyte złamania, wywiad rodzinny czy stosowanie określonych leków.