kwashiorkor
Kwashiorkor to ciężka postać niedożywienia białkowo-energetycznego, występująca głównie u dzieci w krajach rozwijających się. Cechuje się obrzękami, powiększeniem wątroby, zaburzeniami pigmentacji skóry i włosów, apatią oraz upośledzeniem wzrostu.
Charakterystyczną cechą kwashiorkoru jest paradoksalny obrzęk przy jednoczesnym wyniszczeniu mięśniowym, co odróżnia go od marazmu – innej postaci niedożywienia. Patofizjologia obejmuje niedobór białek, szczególnie albumin, prowadzący do obniżenia ciśnienia onkotycznego i przesunięcia płynów do przestrzeni pozanaczyniowej.
W diagnostyce istotne są niskie stężenia białka całkowitego i albumin w surowicy, zaburzenia elektrolitowe oraz niedokrwistość. Leczenie wymaga ostrożnego wyrównywania niedoborów żywieniowych, gdyż zbyt szybkie wprowadzenie pełnowartościowej diety może prowadzić do zespołu ponownego odżywienia (refeeding syndrome).
Profilaktyka kwashiorkoru opiera się na edukacji żywieniowej, poprawie dostępu do żywności bogatej w białko oraz wczesnej interwencji w przypadku niedożywienia. Nieleczony kwashiorkor wiąże się z wysoką śmiertelnością, sięgającą 40-60%.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Niedożywienie – Etiologia i przyczyny
Niedożywienie definiuje się jako brak równowagi między zapotrzebowaniem organizmu na składniki odżywcze a ich podażą, obejmując zarówno niedobory, jak i nadmiar składników odżywczych. Wyróżnia się niedożywienie właściwe (niedobór makro- i mikroskładników) oraz nadmierne odżywienie, które wiąże się z nadwagą, otyłością i chorobami niezakaźnymi. Szczególnie istotne są niedobory białka, witamin (np. A, B12, D) i minerałów (np. żelazo, jod, cynk), które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych, takich jak kwashiorkor, marasmus, anemia czy zaburzenia odporności. Etiologia niedożywienia jest wieloczynnikowa i obejmuje nieodpowiednie spożycie pokarmów, choroby przewlekłe (np. mukowiscydoza, przewlekła niewydolność nerek), zaburzenia wchłaniania (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, celiakia), a także czynniki socjoekonomiczne, takie jak ubóstwo, brak bezpieczeństwa żywnościowego i izolacja społeczna. Warto podkreślić, że niedożywienie może współistnieć z nadwagą, co wymaga kompleksowej oceny stanu odżywienia pacjenta.
aflatoksyna, alergia pokarmowa, anemia, anoreksja, celiakia, choroba Alzheimera, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba nerwowo-mięśniowa, choroba niezakaźna, choroba przewlekła, demencja, dysfagia, krzywica, kwashiorkor, marasmus, mukowiscydoza, niedobór białka, niedobór witamin, niedowaga, niedożywienie białkowo-energetyczne, nowotwór dziecięcy, odleżyna, osteomalacja, otyłość, przewlekła choroba wątroby, przewlekła niewydolność nerek, przewlekła obturacyjna choroba płuc, sarkopenia, ślepota zmierzchowa, wrodzona wada serca, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyniszczenie, zaburzenie odżywiania, zaburzenie wchłaniania - Leksykon chorób i schorzeń
Niedożywienie – Patofizjologia i mechanizm
Niedożywienie, definiowane jako brak równowagi między podażą składników odżywczych a zapotrzebowaniem organizmu, prowadzi do istotnych zaburzeń metabolicznych, hormonalnych i immunologicznych. W przebiegu niedożywienia obserwuje się obniżone poziomy T3, insuliny, IGF-1 oraz podwyższone GH i kortyzolu, co skutkuje zmniejszeniem tempa metabolizmu i ujemnym bilansem azotowym. Niedożywienie białkowo-energetyczne (PEM) manifestuje się dwoma głównymi formami: marasmusem, charakteryzującym się ciężkim niedoborem energii i masy mięśniowej, oraz kwashiorkorem, gdzie dominują niedobory białka, obrzęki i stłuszczenie wątroby. Zmiany patologiczne obejmują atrofię błony śluzowej jelit, dysbiozę mikrobioty jelitowej, upośledzenie funkcji wątroby, serca, nerek oraz ośrodkowego układu nerwowego, co prowadzi do zwiększonej podatności na infekcje, zaburzeń wchłaniania i opóźnień rozwojowych. Warto podkreślić, że niedożywienie dotyka 52 miliony dzieci poniżej 5. roku życia, przyczyniając się do 45% śmiertelności w tej grupie, a ciężkie wyniszczenie zwiększa ryzyko zgonu niemal 9,4-krotnie.
atrofia błony śluzowej, bradykardia, ciśnienie hydrostatyczne, ciśnienie onkotyczne, dysbioza jelitowa, filtracja kłębuszkowa, glikoproteina, glukoneogeneza, glutation, hipoalbuminemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hormon wzrostu, immunoglobulina A, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, katabolizm, klinicysta szpitalny i ambulatoryjny, kwashiorkor, limfocyt T CD4+, limfocyt T CD8, marasmus, mikrobiota jelitowa, mikrocefalia, niedożywienie białkowo-energetyczne, niedożywienie białkowo-kaloryczne, nieswoiste zapalenie jelit, obrzęk obwodowy, ostre niedożywienie, przewlekły stan zapalny, stłuszczenie wątroby, stres oksydacyjny, trijodotyronina, układ limfatyczny, układ nerwowy, wyniszczenie, zaburzenie wchłaniania, zakażenie HIV, zespół nabytego niedoboru odporności - Leksykon chorób i schorzeń
Niedożywienie – Diagnostyka i diagnoza
Niedożywienie definiuje się jako stan niedoboru, nadmiaru lub nierównowagi spożycia energii i/lub składników odżywczych, prowadzący do istotnych zmian w składzie ciała, funkcjonowaniu i wynikach klinicznych. Diagnostyka opiera się na dwuetapowym podejściu: przesiewowej ocenie ryzyka (np. narzędzia MUST, NRS, SGA, PG-SGA, MNA, MST) oraz szczegółowej ocenie diagnostycznej. Konsensus GLIM wymaga obecności co najmniej jednego kryterium fenotypowego (utrata masy ciała, BMI <18,5 kg/m², zmniejszona masa mięśniowa) oraz jednego etiologicznego (zmniejszone spożycie lub stan zapalny). Alternatywne kryteria to ASPEN/Academy (min. 2 z 6 kryteriów, m.in. utrata masy ciała, obniżona siła uścisku) oraz ESPEN (BMI <18,5 kg/m² lub utrata masy ciała z niskim BMI lub FFMI). Diagnostyka obejmuje badania laboratoryjne (albumina, prealbumina, morfologia, OB, elektrolity) oraz badania obrazowe i antropometryczne, a także badanie przedmiotowe ukierunkowane na stan odżywienia (NFPE). Szczególne grupy ryzyka to dzieci (z kryteriami stunting, wasting, underweight), pacjenci onkologiczni (20-70% częstości niedożywienia) oraz po udarze (do 52% w fazie podostrej).
badanie przedmiotowe, badanie serologiczne, BMI, celiakia, dietetyk kliniczny, kacheksja, kacheksja nowotworowa, kreatynina, kwashiorkor, morfologia krwi, narzędzie przesiewowe, niedowaga, niedożywienie, niedożywienie związane z chorobą, OB, powikłanie, prealbumina, sarkopenia, siła uścisku dłoni, skład ciała, stan zapalny, transferyna, utrata masy ciała, wynik kliniczny, wyniszczenie, zespół kruchości