guz kory nadnerczy
Guz kory nadnerczy (łac. tumor corticis glandulae suprarenalis) to nowotwór wywodzący się z kory nadnerczy, który może mieć charakter łagodny (adenoma) lub złośliwy (carcinoma). Występuje z częstością 0,5-2% w populacji ogólnej, częściej u kobiet oraz osób w średnim wieku.
Większość guzów kory nadnerczy (około 75-80%) to zmiany hormonalnie nieczynne (incydentaloma), wykrywane przypadkowo podczas badań obrazowych wykonywanych z innych wskazań. Guzy czynne hormonalnie mogą wydzielać kortyzol (zespół Cushinga), aldosteron (zespół Conna) lub androgeny (wirylizacja u kobiet), powodując charakterystyczne objawy kliniczne związane z nadmiarem danych hormonów.
Diagnostyka obejmuje badania laboratoryjne (określenie aktywności hormonalnej guza), obrazowe (USG, CT, MRI) oraz w wybranych przypadkach biopsję. W ocenie złośliwości pomocne są: wielkość zmiany (guzy >4-6 cm budzą podejrzenie raka), nieregularny kształt, niejednorodna struktura oraz szybki wzrost.
Leczenie zależy od wielkości guza, jego aktywności hormonalnej oraz potencjału złośliwości. Podstawową metodą terapeutyczną jest adrenalektomia (usunięcie nadnercza), którą przeprowadza się laparoskopowo lub metodą otwartą. W przypadku raka kory nadnerczy stosuje się dodatkowo mitotane oraz chemioterapię. Wszystkie guzy czynne hormonalnie oraz zmiany >4 cm zwykle kwalifikują się do leczenia operacyjnego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Łagodne guzy nadnerczy – Etiologia i przyczyny
Łagodne guzy nadnerczy, takie jak gruczolaki kory nadnerczy i pheochromocytoma, stanowią heterogenną grupę zmian o złożonej etiologii, w której kluczową rolę odgrywają mutacje genetyczne w genach takich jak CTNNB1, PRKACA, GNAS1, KCNJ5 oraz inne związane z szlakiem cAMP/PKA i kanałami jonowymi. Około 15-35% przypadków jest powiązanych z dziedzicznymi zespołami genetycznymi, m.in. MEN1, MEN2, VHL, NF1 czy zespołem McCune-Albright. Guzy te mogą być hormonalnie czynne (około 15%), prowadząc do zespołu Cushinga (nadprodukcja kortyzolu), pierwotnego hiperaldosteronizmu (aldosteronoma) lub nadmiernej produkcji katecholamin (pheochromocytoma). Diagnostyka opiera się na ocenie aktywności hormonalnej, badaniach obrazowych oraz analizie genetycznej, a w przypadku guzów hormonalnie nieczynnych (około 85%) często są one wykrywane przypadkowo (incidentaloma). Wartości kliniczne obejmują m.in. nadciśnienie tętnicze, hipokaliemię oraz ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, co podkreśla konieczność dokładnej oceny i monitorowania pacjentów.
gen CTNNB1, gruczolak kory nadnerczy, gruczolak wydzielający aldosteron, guz kory nadnerczy, guz rdzenia nadnerczy, hiperplazja nadnerczy, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, indeks Ki-67, jednostki Hounsfielda, łagodny guz nadnerczy, nerwiakowłókniakowatość typu 1, pheochromocytoma, pierwotny hiperaldosteronizm, rodzinna polipowatość gruczolakowata, skala Weissa, szlak sygnałowy cAMP-PKA, zespół Beckwitha-Wiedemanna, zespół Carneya, zespół Conna, zespół Cushinga, zespół Li-Fraumeni, zespół MEN1, zespół paraganglioma, zespół von Hippla-Lindaua - Leksykon chorób i schorzeń
Łagodne guzy nadnerczy – Patofizjologia i mechanizm
Łagodne guzy nadnerczy, w tym adrenal adenomas, to niezłośliwe zmiany, które mogą wykazywać aktywność hormonalną, prowadząc do klinicznie istotnych zespołów, takich jak zespół Cushinga (hiperkortyzolemia) czy pierwotny hiperaldosteronizm (zespół Conna). Patogeneza tych guzów wiąże się z mutacjami genetycznymi w kluczowych genach, m.in. CTNNB1, PRKACA, GNAS1, MENIN, KCNJ5, ATP1A1, oraz zaburzeniami w szlakach sygnałowych cAMP-PKA i sygnalizacji wapniowej. Mutacje te prowadzą do nieprawidłowej aktywacji produkcji hormonów, takich jak kortyzol i aldosteron, co manifestuje się m.in. nadciśnieniem tętniczym, hipokaliemią oraz objawami metabolicznymi. Nowa klasyfikacja WHO uwzględnia molekularne i genetyczne podstawy tych guzów, co umożliwia lepsze różnicowanie i zrozumienie ich biologii.
gen CTNNB1, gruczolak nadnerczy, gruczolak wydzielający aldosteron, guz czynny hormonalnie, guz kory nadnerczy, guz nieczynny hormonalnie, guz rdzenia nadnerczy, hiperkortyzolemia, hipokaliemia, łagodny guz nadnerczy, mutacja genetyczna, nadprodukcja kortyzolu, neurofibromatoza typu 1, pheochromocytoma, pierwotny hiperaldosteronizm, rodzinna polipowatość gruczolakowata, szlak cAMP/PKA, zespół Carneya, zespół Conna, zespół Cushinga, zespół Li-Fraumeni, zespół McCune’a-Albrighta, zespół mnogiej gruczolakowatości, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej