rozszerzenie i łyżeczkowanie
Rozszerzenie i łyżeczkowanie (D&C, ang. dilatation and curettage) to procedura ginekologiczna polegająca na poszerzeniu kanału szyjki macicy (rozszerzenie) oraz wyskrobaniu ścian jamy macicy (łyżeczkowanie) w celu usunięcia tkanki endometrium.
Zabieg może być wykonywany zarówno w celach diagnostycznych, jak i terapeutycznych. Wskazania obejmują: diagnostykę nieprawidłowych krwawień macicznych, biopsję endometrium, usunięcie polipów, usunięcie resztek po poronieniu, zakończenie ciąży w I trymestrze, a także jako element diagnostyki niepłodności.
Procedura jest zwykle przeprowadzana w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym. Po rozszerzeniu kanału szyjki macicy przy użyciu rozszerzadeł Hegara, lekarz używa ostrej łyżeczki lub ssaka próżniowego do usunięcia tkanki z wnętrza macicy. Materiał pobrany podczas zabiegu jest najczęściej kierowany do badania histopatologicznego.
Możliwe powikłania zabiegu obejmują: krwawienie, infekcję, perforację macicy, uszkodzenie szyjki macicy, tworzenie się zrostów wewnątrzmacicznych (zespół Ashermana) oraz powikłania związane ze znieczuleniem. W nowoczesnej praktyce ginekologicznej rozszerzenie i łyżeczkowanie jest często zastępowane przez mniej inwazyjne procedury, takie jak biopsja endometrium czy histeroskopia.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Polipy macicy – Epidemiologia
Polipy endometrialne są powszechną patologią endometrium, z częstością występowania w populacji ogólnej wynoszącą 7,8-34,9%, a u kobiet z nieprawidłowymi krwawieniami macicznymi sięgającą 20-40%. Występują najczęściej w wieku 40-49 lat, a ryzyko ich rozwoju wzrasta wraz z wiekiem, otyłością (BMI >25), terapią tamoksyfenem (8-36% u kobiet po menopauzie), nadciśnieniem tętniczym, endometriozą, PCOS oraz hormonalną terapią zastępczą. Polipy mogą wpływać na płodność, występując u 11-45% kobiet z niepłodnością, a ich usunięcie poprawia wskaźniki implantacji. Większość polipów jest łagodna (~95%), jednak 2,5-4,8% może mieć charakter przednowotworowy lub złośliwy, szczególnie u kobiet po 60. roku życia, z objawowymi krwawieniami, otyłością (BMI ≥32), cukrzycą, nadciśnieniem, podwyższonym poziomem glukozy na czczo (>122,5 mg/dl), CRP (>9,7 mg/l) oraz grubością endometrium >11 mm. Współwystępowanie polipów endometrialnych i mięśniaków macicy jest częste (20,1%), a polipy mogą być związane z wyższym ryzykiem nowotworów jelita grubego.
biopsja endometrium, cukrzyca, endometrioza, hiperplazja atypowa, histerektomia, histeroskopia, hormonalna terapia zastępcza, implantacja zarodka, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie pomenopauzalne, mięśniak macicy, nadciśnienie tętnicze, nawrót polipa, niepłodność, nieprawidłowe krwawienie maciczne, nowotwór jelita grubego, otyłość, patologia endometrium, pogrubienie endometrium, polip endometrialny, polip jelita grubego, polip macicy, rak endometrium, receptywność endometrium, rozszerzenie i łyżeczkowanie, tamoksyfen, ultrasonografia przezpochwowa, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Krwawienie poprzymiotopauzalne – Epidemiologia
Krwawienie poprzymiotopauzalne (PMB) dotyczy około 10% kobiet po menopauzie i jest głównym powodem konsultacji ginekologicznych w tej grupie. Częstość PMB maleje z czasem od menopauzy – wynosi około 40% w pierwszym roku i spada do 4% po 3 latach. Ryzyko raka endometrium u kobiet z PMB waha się globalnie od 5% do 13%, ze średnią około 9%. Rak endometrium jest najczęstszym nowotworem ginekologicznym w USA, a jego zachorowalność rośnie, głównie z powodu czynników ryzyka takich jak otyłość, wiek powyżej 60 lat, stosowanie nieopozycjonowanej terapii estrogenowej, cukrzyca typu 2 czy stosowanie tamoksyfenu. Diagnostyka PMB powinna być niezwłoczna i obejmować ultrasonografię przezpochwową (TVUS) – grubość endometrium ≤4 mm ma ponad 99% negatywną wartość predykcyjną dla raka, a biopsję endometrium zaleca się przy grubości >4 mm lub nieadekwatnej wizualizacji. Biopsja ma 90% czułość w wykrywaniu raka i 82% dla atypowego rozrostu, a histeroskopia jest wskazana w przypadku niejednoznacznych wyników lub nawracających krwawień.
biopsja endometrium, cukrzyca typu 2, echo endometrium, hiperplazja endometrium, histeroskopia, hormonalna terapia zastępcza, krwawienie pomenopauzalne, lek przeciwzakrzepowy, menopauza, mięśniak, mięśniak podśluzówkowy, otyłość, polip endometrium, polip szyjki macicy, rak endometrium, rak jajnika, rak szyjki macicy, rozrost endometrium, rozszerzenie i łyżeczkowanie, ultrasonografia przezpochwowa, zanik pochwy, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Ciężkie krwawienia miesiączkowe – Leczenie
Ciężkie krwawienia miesiączkowe (menorrhagia) definiuje się jako obfite krwawienia trwające ponad 7 dni lub znacznie przekraczające normę. Leczenie opiera się na ocenie przyczyny, nasilenia objawów, planów reprodukcyjnych oraz wpływu na jakość życia pacjentki. Farmakoterapia stanowi pierwszą linię leczenia i obejmuje NLPZ (ibuprofen, naproxen, kwas mefenamowy) redukujące krwawienie o 20-50%, kwas traneksamowy (1,3 g p.o. 3x/d przez 5 dni) zmniejszający utratę krwi o 26-60%, oraz terapię hormonalną. System wewnątrzmaciczny uwalniający lewonorgestrel (LNG-IUS, np. Mirena) jest najskuteczniejszą metodą farmakologiczną, redukującą krwawienie o 70-97% i indukującą amenorrheę u 20-80% pacjentek po roku stosowania. Doustne dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne zmniejszają krwawienie o 30-50%, a wysokie dawki gestagenów (np. norethisteron 5-15 mg/d) mogą redukować utratę krwi nawet o 80%. W ostrych przypadkach stosuje się dożylne estrogeny lub wysokie dawki tabletek antykoncepcyjnych co 6-8 godzin.
ablacja endometrium, adenomioza, aktywacja plazminogenu, amenorrhea, antagonista gonadoliberyny, ciężkie krwawienie miesiączkowe, danazol, embolizacja tętnic macicznych, endometrioza, fibrynoliza, gestagen, goserelina, hipoestrogenizm, histerektomia, krwawienie miesiączkowe, kwas mefenamowy, kwas traneksamowy, lek przeciwfibrynolityczny, leuprorelina, LNG-IUS, menorrhagia, mięśniak macicy, miomektomia, niedobór żelaza, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niesteroidowy lek przeciwzapalny, octan medroksyprogesteronu, polip, progestagen, rozszerzenie i łyżeczkowanie, system wewnątrzmaciczny uwalniający lewonorgestrel, terapia hormonalna - Leksykon chorób i schorzeń
Przyklejenie łożyska – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Placenta accreta to poważne powikłanie ciąży charakteryzujące się nieprawidłowym, głębokim wrastaniem łożyska w ścianę macicy, co może prowadzić do masywnego krwotoku poporodowego i poważnych powikłań, takich jak koagulopatie czy niewydolność wielonarządowa. Częstość występowania wzrosła z 0,8 do 3 na 1000 porodów, głównie z powodu rosnącej liczby cięć cesarskich. Spektrum przyklejenia łożyska obejmuje trzy stadia: placenta accreta (75% przypadków), placenta increta oraz placenta percreta. Główne czynniki ryzyka to wcześniejsze cięcia cesarskie i łożysko przodujące, a wczesne rozpoznanie za pomocą USG (czułość 75-100%, swoistość 65-100%) i MRI umożliwia planowanie porodu w ośrodkach III/IV poziomu z multidyscyplinarnym zespołem, co znacząco poprawia rokowanie. Zalecane jest planowe cięcie cesarskie z histerektomią między 34. a 35. tygodniem ciąży, pozostawiając łożysko in situ, aby uniknąć ryzyka masywnego krwotoku.
Amerykańskie Kolegium Położników i Ginekologów, badanie ultrasonograficzne, cięcie cesarskie, embolizacja tętnic macicznych, koagulopatia, krwotok poporodowy, kwas traneksamowy, łożysko przodujące, masywny krwotok, medycyna matczyno-płodowa, metotreksat, niedokrwistość, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niewydolność wielonarządowa, placenta accreta, placenta increta, placenta percreta, przyklejenie łożyska, rezonans magnetyczny, rozszerzenie i łyżeczkowanie, spektrum przyklejenia łożyska, zaburzenie krzepnięcia krwi, zespół stresu pourazowego, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Śmierć płodu – Leczenie
Śmierć płodu (poronienie wewnątrzmaciczne) występuje u około 1 na 160 porodów i wymaga indywidualizacji leczenia w zależności od wieku ciążowego, wielkości płodu oraz czasu od zatrzymania akcji serca. W przypadku ciąży poniżej 24 tygodnia zalecana jest procedura rozszerzenia i ewakuacji (D&E), która jest skuteczniejsza i wiąże się z mniejszą liczbą powikłań niż indukcja porodu (skorygowany współczynnik ryzyka 8,5; 95% CI, 3,7-19,8). Indukcja porodu, obejmująca podanie prostaglandyn (np. misoprostolu) i oksytocyny, jest preferowana w późniejszych etapach ciąży lub gdy pacjentka nie chce czekać na samoistne rozpoczęcie porodu, które zwykle następuje w ciągu 2 tygodni od śmierci płodu. Cesarskie cięcie nie jest zalecane, chyba że pojawią się powikłania podczas porodu drogami natury. Diagnostyka przyczyn śmierci płodu powinna obejmować autopsję, badania makroskopowe i histologiczne łożyska oraz ocenę genetyczną, co może zwiększyć wykrywalność przyczyn z poniżej 20% do ponad 90% przypadków.
aspiracja próżniowa, autopsja płodu, badanie histologiczne łożyska, cesarskie cięcie, indukcja porodu, kwas acetylosalicylowy, łyżeczkowanie ssące, mifepriston, misoprostol, niewydolność łożyska, ocena genetyczna, ograniczenie wzrostu płodu, oksytocyna, prostaglandyna, rozszerzenie i ewakuacja, rozszerzenie i łyżeczkowanie, śmierć płodu, terapia akceptacji i zaangażowania, terapia dialektyczno-behawioralna, terapia EMDR, terapia genowa, terapia interpersonalna, terapia poznawczo-behawioralna, zaburzenia krzepnięcia krwi - Leksykon chorób i schorzeń
Ciężkie krwawienia miesiączkowe – Diagnostyka i diagnoza
Ciężkie krwawienia miesiączkowe (HMB) definiuje się jako utratę krwi przekraczającą 80 ml na cykl lub krwawienie trwające ponad 7 dni, co dotyczy 27-54% kobiet w wieku rozrodczym. Objawy obejmują konieczność zmiany środków higienicznych co mniej niż 2 godziny, obecność skrzepów >2,5 cm, przemakanie ubrań, a także objawy ogólne jak zmęczenie i duszność wskazujące na niedokrwistość. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, prowadzeniu dzienniczka menstruacyjnego oraz ocenie ilości krwawienia metodą PBAC, charakteryzującą się 80-90% czułością i swoistością. Badanie fizykalne, w tym ginekologiczne, oraz podstawowe badania laboratoryjne (morfologia, parametry gospodarki żelazem, test ciążowy, badania hormonalne i krzepnięcia) są niezbędne do wykluczenia przyczyn strukturalnych i niestrukturalnych. Ultrasonografia przezpochwowa, sonohisterografia, MRI oraz biopsja endometrium stanowią kluczowe narzędzia obrazowe i histopatologiczne, szczególnie u kobiet po 40. roku życia lub z podejrzeniem nowotworu.
adenomioza, badanie cytologiczne, biopsja endometrium, choroba von Willebranda, ciężkie krwawienie miesiączkowe, dysfunkcja owulacyjna, endometrioza, funkcja tarczycy, gospodarka żelazem, hiperplazja, hiperprolaktynemia, histeroskopia, infekcja przenoszona drogą płciową, klasyfikacja PALM-COEIN, koagulopatia, mięśniak macicy, morfologia krwi, niedokrwistość z niedoboru żelaza, polip endometrialny, prolaktyna, rak endometrium, rezonans magnetyczny, rozszerzenie i łyżeczkowanie, skrzepy krwi, sonohisterografia, układ krzepnięcia, ultrasonografia przezpochwowa, wywiad medyczny, zaburzenie czynności tarczycy, zaburzenie owulacji, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Obfite krwawienie miesiączkowe – Diagnostyka i diagnoza
Obfite krwawienie miesiączkowe (HMB) definiuje się jako utratę krwi przekraczającą 80 ml na cykl lub krwawienie trwające ponad 7 dni, co znacząco wpływa na jakość życia pacjentek. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach laboratoryjnych, w tym morfologii krwi, testach funkcji tarczycy, badaniach układu krzepnięcia (PT, APTT, vWF) i testach hormonalnych. Obrazowanie, głównie ultrasonografia przezpochwowa (USG TV), sonohisterografia oraz w wybranych przypadkach rezonans magnetyczny, pozwala na identyfikację przyczyn strukturalnych, takich jak mięśniaki, polipy czy adenomioza. Histeroskopia i biopsja endometrium są wskazane w celu wykluczenia rozrostu lub nowotworu endometrium, zwłaszcza u kobiet z czynnikami ryzyka lub nieodpowiadających na leczenie farmakologiczne. Diagnostyka różnicowa opiera się na klasyfikacji PALM-COEIN, uwzględniającej przyczyny strukturalne i niestrukturalne, w tym koagulopatie, dysfunkcje owulacyjne i czynniki jatrogenne.
ablacja endometrium, adenomioza, biopsja endometrium, całkowita zdolność wiązania żelaza, choroba von Willebranda, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, czynnik von Willebranda, embolizacja tętnic macicznych, hiperprolaktynemia, histerektomia, histeroskopia, klasyfikacja PALM-COEIN, kwas traneksamowy, menorrhagia, mięśniak podśluzówkowy, morfologia krwi, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obfite krwawienie miesiączkowe, próba ortostatyczna, rozrost endometrium, rozszerzenie i łyżeczkowanie, sonohisterografia, system wewnątrzmaciczny uwalniający lewonorgestrel, ultrasonografia przezpochwowa, utrata krwi, zespół policystycznych jajników