bezsenność śródsenna
Bezsenność śródsenna (insomnia intermedia) to zaburzenie snu charakteryzujące się problemami z utrzymaniem ciągłości snu w środkowej fazie nocy. Pacjenci z tym rodzajem bezsenności zazwyczaj zasypiają bez większych trudności, jednak budzą się w środku nocy i mają znaczne problemy z ponownym zaśnięciem.
W patofizjologii bezsenności śródsennej istotną rolę odgrywają zaburzenia rytmu okołodobowego, nadmierna aktywacja układu współczulnego oraz dysfunkcje w regulacji neurotransmiterów związanych z cyklem snu i czuwania. Często współwystępuje z zaburzeniami metabolicznymi, bezdechem sennym, zespołem niespokojnych nóg oraz problemami psychicznymi takimi jak depresja czy zaburzenia lękowe.
Diagnostyka bezsenności śródsennej opiera się na wywiadzie klinicznym, dzienniczku snu oraz badaniach polisomnograficznych, które pozwalają obiektywnie ocenić strukturę i jakość snu. W leczeniu stosuje się terapię poznawczo-behawioralną dedykowaną zaburzeniom snu (CBT-I), która obejmuje higienę snu, kontrolę bodźców, restrykcję snu oraz techniki relaksacyjne. Farmakoterapia powinna być stosowana ostrożnie, z preferencją dla leków o krótkim czasie działania, aby uniknąć efektu przenoszenia senności na dzień następny.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Elvanse 70 mg
Lisdeksamfetamina dimezylan, substancja czynna leku Elvanse, wykazuje charakterystyczny dla psychostymulantów profil działań niepożądanych, z bardzo częstymi objawami takimi jak zmniejszenie łaknienia, bezsenność, suchość w jamie ustnej, bóle głowy, ból w nadbrzuszu oraz redukcja masy ciała. Szczególnie istotne jest monitorowanie masy ciała u dzieci i młodzieży, gdzie w badaniach klinicznych wykazano zależność dawka-efekt: u dzieci 6-12 lat po 4 tygodniach terapii dawkami 30 mg, 50 mg i 70 mg odnotowano spadek masy ciała odpowiednio o 0,4 kg, 0,9 kg i 1,1 kg, podczas gdy w grupie placebo masa ciała wzrosła o 0,5 kg. Długotrwałe stosowanie (12 miesięcy) wiązało się z obniżeniem średniej wartości centylowej masy ciała o -13,4 u dzieci oraz -6,5 u młodzieży 13-17 lat, a po 24 miesiącach obserwowano spadek centyla o -16,9. U dzieci 4-5 lat po 12 miesiącach terapii dawkami 5-30 mg również stwierdzono istotne obniżenie centyla masy ciała o -17,92.
aktywność psychoruchowa, anoreksja, bezsenność, bezsenność śródsenna, biegunka, chwiejność emocjonalna, częstoskurcz, drgawki, drżenie, duszność, dysforia, dyskineza, eozynofilowe zapalenie wątroby, euforia, kardiomiopatia, kołatanie serca, krwawienie z nosa, lisdeksamfetamina dimezylan, nadmierna senność, nadwrażliwość, niepokój ruchowy, niewyraźne widzenie, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, pobudzenie psychoruchowe, poszerzenie źrenic, psychostymulant, reakcja anafilaktyczna, słowotok, suchość jamy ustnej, tiki nerwowe, utrata masy ciała, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia smaku, zaparcie, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona