wąglik iniekcyjny
Wąglik iniekcyjny (injectional anthrax) to rzadka, ale niezwykle niebezpieczna postać zakażenia bakterią Bacillus anthracis, która rozwija się po wstrzyknięciu skażonego materiału, najczęściej w kontekście używania narkotyków dożylnych. Ta forma wąglika została zidentyfikowana stosunkowo niedawno, pierwsze udokumentowane przypadki miały miejsce w Europie, głównie w Szkocji, w latach 2009-2010.
Charakteryzuje się ciężkim przebiegiem z wysoką śmiertelnością, sięgającą nawet 30-40%. Objawy obejmują obrzęk i zaczerwienienie w miejscu iniekcji, intensywny ból, martwicę tkanek, a następnie ogólnoustrojowe objawy sepsy i wstrząsu septycznego. W odróżnieniu od skórnej postaci wąglika, w formie iniekcyjnej zwykle nie występuje charakterystyczny czarny strup.
Diagnostyka opiera się na posiewach krwi, badaniach PCR oraz identyfikacji bakterii w materiale pobranym z miejsca iniekcji. Leczenie wymaga agresywnej antybiotykoterapii (najczęściej z użyciem ciprofloksacyny lub doksycykliny), chirurgicznego opracowania miejsca zakażenia oraz intensywnej terapii wspomagającej. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie leczenia jest kluczowe dla przeżycia pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wąglik – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Wąglik (anthrax) jest chorobą zakaźną wywołaną przez Bacillus anthracis, której rokowanie zależy od postaci klinicznej, czasu wdrożenia leczenia oraz zastosowanego schematu terapeutycznego. Śmiertelność bez leczenia różni się znacznie: wąglik skórny 10-20%, pokarmowy 40-60%, gardłowo-przełykowy 12-50%, płucny 90-100%, a oponowy prawie 100%. Przy odpowiednim leczeniu antybiotykami śmiertelność w wągliku skórnym spada do niemal 0%, w pokarmowym do około 40%, a w płucnym do około 45-55%. Wąglik oponowy pozostaje niemal zawsze śmiertelny mimo intensywnej terapii. Kluczowe dla poprawy rokowania jest szybkie rozpoznanie i natychmiastowe wdrożenie leczenia, w tym stosowanie antytoksyny oraz wielolekowej terapii bakteriobójczej, szczególnie w postaciach o ciężkim przebiegu, takich jak wąglik płucny i oponowy.
antybiotykoterapia, Bacillus anthracis, ból głowy, choroba zakaźna, lek przeciwdrobnoustrojowy, lek wazopresyjny, niewydolność oddechowa, objaw neurologiczny, objaw oponowy, obrzęk dróg oddechowych, odpowiedź immunologiczna, ośrodkowy układ nerwowy, postać kliniczna, wąglik iniekcyjny, wąglik płucny, wąglik pokarmowy, wąglik skórny, wentylacja mechaniczna, zaburzenie świadomości - Leksykon chorób i schorzeń
Wąglik – Leczenie
Wąglik, wywołany przez Bacillus anthracis, wymaga natychmiastowego wdrożenia antybiotykoterapii dostosowanej do formy klinicznej choroby. W leczeniu naturalnie występującego wąglika stosuje się penicylinę G (0,6-1,2 mln j.m. i.m. co 12-24 h), amoksycylinę (500 mg p.o. co 6-8 h), ciprofloksacynę (200-400 mg i.v. co 12 h, następnie 500-750 mg p.o. co 12 h) lub doksycyklinę (100 mg i.v./p.o. co 12 h, z możliwością schematu nasycającego 200 mg co 12 h). W przypadku podejrzenia bioterroryzmu preferowane są ciprofloksacyna i doksycyklina ze względu na ryzyko oporności na penicylinę. Leczenie wąglika płucnego i jelitowego wymaga hospitalizacji, terapii skojarzonej co najmniej 2-3 antybiotykami dożylnymi oraz podania antytoksyny (raksibakumab, obiltoksaksymab, immunoglobulina antywąglikowa). Czas terapii wynosi minimum 14 dni i kontynuowany jest doustnie do 60 dni, aby zapobiec nawrotom. Wąglik skórny niepowikłany leczy się doustnie fluorochinolonami lub doksycykliną przez 7-10 dni (60 dni przy ekspozycji na aerozol). W powikłanym wągliku skórnym stosuje się terapię dożylną ciprofloksacyną i klindamycyną przez 14 dni.
amoksycylina, antybiotyk, antygen ochronny, antytoksyna, Bacillus anthracis, chloramfenikol, ciprofloksacyna, doksycyklina, drenaż klatki piersiowej, fluorochinolon, karbapenem, klindamycyna, kortykosteroid, lek obkurczający naczynia, lewofloksacyna, linezolid, meropenem, moksyfloksacyna, niewydolność oddechowa, penicylina G, penicylina G prokainowa, profilaktyka poekspozycyjna, rifampicyna, status immunologiczny, szczepionka przeciwko wąglikowi, terapia skojarzona, toksemia, toksyna bakteryjna, wąglik iniekcyjny, wąglik jelitowy, wąglik płucny, wąglik skórny, wazopresor, wentylacja mechaniczna, wstrząs septyczny, wysięk opłucnowy, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon chorób i schorzeń
Wąglik – Etiologia i przyczyny
Bacillus anthracis, Gram-dodatnia, przetrwalnikująca pałeczka o wymiarach 1-1,5 μm szerokości i 3-10 μm długości, jest etiologicznym czynnikiem wąglika – poważnej choroby zakaźnej u zwierząt i ludzi. Bakteria ta wytwarza otoczkę antyfagocytarną z kwasu poli-D-glutaminowego oraz toksyny: obrzękową i letalną, które zakłócają funkcje komórek układu odpornościowego i są główną przyczyną objawów klinicznych oraz wysokiej śmiertelności, szczególnie w postaci płucnej (80-100% bez leczenia). Przetrwalniki B. anthracis mogą przetrwać w glebie przez dziesięciolecia, zwłaszcza w warunkach zasadowych (wysokie pH), z dużą zawartością wapnia i w suchym klimacie, co sprzyja epidemiologii choroby. Zakażenie następuje przez uszkodzoną skórę, drogi oddechowe lub przewód pokarmowy, a u zwierząt prowadzi do nagłej śmierci z powodu posocznicy. U ludzi najczęstsza jest postać skórna (>95% przypadków), natomiast wąglik płucny, choć rzadszy, jest najcięższy i wymaga szybkiej interwencji. Wąglik jest chorobą odzwierzęcą, bez transmisji między ludźmi, a do zakażenia w drodze inhalacji potrzeba około 10 000 przetrwalników.
antygen ochronny, Bacillus anthracis, bakteriemia, broń biologiczna, choroba odzwierzęca, czynnik letalny, czynnik obrzękowy, fagocytoza, kiełkowanie przetrwalników, otoczka bakteryjna, pałeczka gram-dodatnia, posocznica, profilaktyka antybiotykowa, przetrwalniki bakteryjne, sporulacja, szczepionka przeciwko wąglikowi, toksyna obrzękowa, wąglik iniekcyjny, wąglik jelitowy, wąglik płucny, wąglik skórny, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon chorób i schorzeń
Wąglik – Objawy
Wąglik, wywołany przez Bacillus anthracis, manifestuje się w czterech głównych postaciach klinicznych: skórnej, płucnej, jelitowej oraz iniekcyjnej, różniących się drogą zakażenia, przebiegiem i rokowaniem. Postać skórna, stanowiąca około 95% przypadków, charakteryzuje się niebolesnym owrzodzeniem z czarnym strupem, obrzękiem tkanek i powiększeniem węzłów chłonnych, z okresem inkubacji 1-7 dni (do 12 dni). Bez leczenia śmiertelność wynosi do 20%, a przy terapii antybiotykowej spada poniżej 1%. Postać płucna, najcięższa i najrzadsza, przebiega dwufazowo z początkowymi objawami grypopodobnymi, a następnie gwałtownym pogorszeniem, w tym dusznością, kaszlem z krwiopluciem i wstrząsem; okres inkubacji wynosi 1-7 dni, ale może się wydłużyć do 60 dni. Śmiertelność bez leczenia sięga 85-97%, a mimo intensywnej terapii antybiotykowej pozostaje wysoka (45-55%). Postać jelitowa, związana z konsumpcją zakażonego mięsa, objawia się nudnościami, krwawymi wymiotami i biegunką, silnym bólem brzucha oraz wodobrzuszem, z okresem inkubacji 1-7 dni i śmiertelnością 25-60% bez leczenia, która spada do około 40% przy terapii. Postać iniekcyjna, związana z iniekcją zakażonej heroiny, cechuje się szybkim rozprzestrzenianiem i powikłaniami takimi jak wstrząs i niewydolność wielonarządowa, z rokowaniem porównywalnym do postaci płucnej.
Bacillus anthracis, czarny strup, dysfagia, laseczka Gram-dodatnia, martwica, niewydolność wielonarządowa, obrzęk tkanek, owrzodzenie, pęcherz skórny, posocznica, poszerzenie śródpiersia, ropień podskórny, sepsa, sinica, stridor, sztywność karku, wąglik iniekcyjny, wąglik jelitowy, wąglik płucny, wąglik skórny, węzeł chłonny, wodobrzusze, wstrząs, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon chorób i schorzeń
Necrotising fasciitis – Etiologia i przyczyny
Martwicze zapalenie powięzi to ostra, szybko postępująca infekcja bakteryjna tkanek miękkich, głównie powięzi, charakteryzująca się wysoką śmiertelnością (20-80%). Etiologia obejmuje cztery typy: typ I (70-80%) – polimikrobialne zakażenia tlenowymi i beztlenowymi bakteriami, typ II (20-30%) – monomikrobialne zakażenia paciorkowcami grupy A (Streptococcus pyogenes) i czasem Staphylococcus aureus, typ III – zakażenia Clostridium perfringens z obecnością gazu w tkankach, oraz typ IV – zakażenia grzybicze (Candida albicans). Drogi zakażenia to przerwanie ciągłości skóry przez rany, oparzenia, ukąszenia, iniekcje czy urazy. Patogeneza opiera się na produkcji toksyn i enzymów bakteryjnych prowadzących do nekrozy tkanek, zakrzepicy naczyń mikrokrążenia oraz nasilonej odpowiedzi zapalnej z udziałem cytokin (IL-1, IL-6, TNF). Szczególnie zjadliwe są szczepy paciorkowców grupy A wytwarzające białka M i egzotoksyny pirogenne A1.
Aeromonas hydrophila, bakteria beztlenowa, bakteria tlenowa, białko M, Candida albicans, choroba naczyń obwodowych, Clostridium perfringens, egzotoksyna pirogenna, marskość wątroby, martwicze zapalenie powięzi, nowotwór złośliwy, paciorkowcowy zespół wstrząsu toksycznego, paciorkowiec grupy A, powięź, przewlekła choroba nerek, Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, Vibrio vulnificus, wąglik iniekcyjny, zakażenie bakteryjne, zakażenie gronkowcowe, zakażenie grzybicze, zakażenie HIV