Chemioprofilaktyka antybiotykowa to planowe stosowanie leków przeciwdrobnoustrojowych w celu zapobiegania rozwojowi zakażeń. W odróżnieniu od terapii empirycznej lub celowanej, celem chemioprofilaktyki nie jest leczenie istniejącego zakażenia, ale niedopuszczenie do jego rozwoju u osób z grupy ryzyka.
Najczęściej chemioprofilaktykę antybiotykową stosuje się w chirurgii przed zabiegami operacyjnymi, szczególnie w przypadku operacji czystych-skażonych i skażonych. Ważne jest podanie antybiotyku we właściwym czasie – zwykle 30-60 minut przed nacięciem skóry, aby uzyskać odpowiednie stężenie leku w tkankach w momencie zabiegu. Standardowo stosuje się pojedynczą dawkę, przedłużenie profilaktyki ponad 24 godziny po zabiegu rzadko jest uzasadnione.
Chemioprofilaktyka znajduje również zastosowanie w zapobieganiu infekcyjnemu zapaleniu wsierdzia u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka poddawanych procedurom stomatologicznym, a także w zapobieganiu zakażeniom u osób z obniżoną odpornością, np. po transplantacji narządów czy w neutropenii. Stosuje się ją również u osób po ekspozycji na patogeny chorobotwórcze, np. po kontakcie z chorym na inwazyjną chorobę meningokokową.
Racjonalne stosowanie chemioprofilaktyki antybiotykowej wymaga starannej oceny stosunku potencjalnych korzyści do ryzyka działań niepożądanych i selekcji szczepów opornych. Wybór antybiotyku powinien uwzględniać spektrum działania obejmujące najbardziej prawdopodobne patogeny dla danej procedury lub sytuacji klinicznej.
Szczepionka MenB jest kluczowym narzędziem w profilaktyce inwazyjnej choroby meningokokowej wywołanej przez Neisseria meningitidis grupy B, która stanowi najczęstszą przyczynę bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych w krajach uprzemysłowionych. Dostępne preparaty, Bexsero (MenB-4C) i Trumenba (MenB-fHBP), różnią się składem antygenowym, ale oba są zatwierdzone dla osób w wieku 10-25 lat, z rozszerzeniem dla Bexsero na dzieci 2-10 lat. Schematy dawkowania różnią się w zależności od wieku i ryzyka: dla zdrowych osób 16-23 lat zalecane są 2 dawki w odstępie 0 i 6 miesięcy, natomiast dla osób z podwyższonym ryzykiem (np. niedobory dopełniacza, splenektomia) stosuje się 3 dawki (0, 1-2, 6 miesięcy) z dawkami przypominającymi co 2-3 lata. Skuteczność szczepionki Bexsero wynosi 79-100% po co najmniej 2 dawkach, a w Wielkiej Brytanii odnotowano 62% spadek zachorowań u dzieci po wprowadzeniu szczepień rutynowych. Szczepionka nie chroni przed meningokokami innych grup serologicznych, co wymaga stosowania dodatkowej szczepionki MenACWY u pacjentów z podwyższonym ryzykiem.
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych o etiologii bakteryjnej wymaga szybkiej i skutecznej profilaktyki, obejmującej szczepienia ochronne oraz chemioprofilaktykę antybiotykową u osób z bliskiego kontaktu. Chemioprofilaktyka powinna być wdrożona w ciągu 24 godzin od rozpoznania, a jej skuteczność maleje po 14 dniach od wystąpienia objawów u pacjenta źródłowego. Zalecenia dotyczą podawania rifampicyny (600 mg doustnie co 12 godzin przez 2 dni u dorosłych, 10 mg/kg u dzieci), ciprofloksacyny (500 mg jednorazowo doustnie u dorosłych), ceftriaksonu (250 mg domięśniowo u dorosłych, 125 mg u dzieci <15 lat) oraz azytromycyny (500 mg doustnie jednorazowo, alternatywa w obszarach oporności na ciprofloksacynę). Wybór antybiotyku powinien uwzględniać lokalną epidemiologię i oporność, zwłaszcza rosnącą oporność na ciprofloksacynę, co skłoniło CDC do rekomendacji stosowania rifampicyny, ceftriaksonu lub azytromycyny w regionach z potwierdzonymi szczepami opornymi.
Strona wykorzystuje pliki cookies, aby zapewnić użytkownikom jak najwyższy komfort korzystania z serwisu, personalizować treści i reklamy, udostępniać funkcje społecznościowe oraz analizować ruch w Internecie. Dane te mogą obejmować Twój adres IP, identyfikatory plików cookie oraz dane przeglądarki.
Przetwarzanie Twoich danych osobowych odbywa się zgodnie z Polityką prywatności. Klikając przycisk „Akceptuję”, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookies oraz przetwarzanie Twoich danych osobowych w celach marketingowych, takich jak dopasowanie reklam do Twoich preferencji i analiza efektywności reklam.
Masz prawo do wycofania zgody, dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. Szczegóły na temat przetwarzania danych osobowych znajdują się w Polityce prywatności.
