otoczka bakteryjna
Otoczka bakteryjna, zwana także kapsułą lub śluzowatoścą, jest zewnętrzną warstwą ochronną występującą u niektórych gatunków bakterii. Składa się głównie z polisacharydów, choć może zawierać również białka i lipidy. W przeciwieństwie do ściany komórkowej, otoczka nie jest strukturą niezbędną do przeżycia bakterii, ale stanowi istotny czynnik wirulencji.
Z punktu widzenia klinicznego, obecność otoczki bakteryjnej ma ogromne znaczenie dla patogenności drobnoustrojów. Bakterie otoczkowe są znacznie bardziej oporne na fagocytozę, co utrudnia ich eliminację przez układ odpornościowy gospodarza. Dodatkowo, otoczka chroni komórki bakteryjne przed działaniem przeciwciał, dopełniacza, a także antybiotyków, co może prowadzić do przewlekłych i trudnych w leczeniu zakażeń.
Do najważniejszych patogenów posiadających otoczkę należą: Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae typu b, Neisseria meningitidis, Klebsiella pneumoniae oraz Pseudomonas aeruginosa. Identyfikacja bakterii otoczkowych w diagnostyce mikrobiologicznej ma kluczowe znaczenie dla właściwego rozpoznania i ukierunkowania terapii. W laboratorium obecność otoczki można wykazać przy pomocy specjalnych barwień, takich jak barwienie tuszem indyjskim.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wąglik – Etiologia i przyczyny
Bacillus anthracis, Gram-dodatnia, przetrwalnikująca pałeczka o wymiarach 1-1,5 μm szerokości i 3-10 μm długości, jest etiologicznym czynnikiem wąglika – poważnej choroby zakaźnej u zwierząt i ludzi. Bakteria ta wytwarza otoczkę antyfagocytarną z kwasu poli-D-glutaminowego oraz toksyny: obrzękową i letalną, które zakłócają funkcje komórek układu odpornościowego i są główną przyczyną objawów klinicznych oraz wysokiej śmiertelności, szczególnie w postaci płucnej (80-100% bez leczenia). Przetrwalniki B. anthracis mogą przetrwać w glebie przez dziesięciolecia, zwłaszcza w warunkach zasadowych (wysokie pH), z dużą zawartością wapnia i w suchym klimacie, co sprzyja epidemiologii choroby. Zakażenie następuje przez uszkodzoną skórę, drogi oddechowe lub przewód pokarmowy, a u zwierząt prowadzi do nagłej śmierci z powodu posocznicy. U ludzi najczęstsza jest postać skórna (>95% przypadków), natomiast wąglik płucny, choć rzadszy, jest najcięższy i wymaga szybkiej interwencji. Wąglik jest chorobą odzwierzęcą, bez transmisji między ludźmi, a do zakażenia w drodze inhalacji potrzeba około 10 000 przetrwalników.
antygen ochronny, Bacillus anthracis, bakteriemia, broń biologiczna, choroba odzwierzęca, czynnik letalny, czynnik obrzękowy, fagocytoza, kiełkowanie przetrwalników, otoczka bakteryjna, pałeczka gram-dodatnia, posocznica, profilaktyka antybiotykowa, przetrwalniki bakteryjne, sporulacja, szczepionka przeciwko wąglikowi, toksyna obrzękowa, wąglik iniekcyjny, wąglik jelitowy, wąglik płucny, wąglik skórny, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Szczepionki polisacharydowe, takie jak PNEUMOVAX 23 (zawierająca 25 μg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae) oraz TYPHIM Vi (zawierająca 25 μg oczyszczonego polisacharydu otoczkowego Vi Salmonella typhi), wymagają szczególnej ostrożności przy stosowaniu u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Brak jest wyczerpujących danych dotyczących wpływu tych szczepionek na zdolności reprodukcyjne oraz bezpieczeństwo dla płodu. Szczepionki te mogą być podawane kobietom ciężarnym wyłącznie w sytuacjach klinicznie uzasadnionych, po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka. W przypadku PNEUMOVAX 23 nie ustalono, czy preparat może powodować uszkodzenia płodu, a także brak jest danych o przenikaniu składników do mleka matki, co wymaga zachowania szczególnej ostrożności podczas karmienia piersią. Natomiast TYPHIM Vi nie jest zalecany do rutynowego stosowania w ciąży, ale może być bezpiecznie stosowany u kobiet karmiących piersią.
dokumentacja medyczna, karmienie piersią, kobieta ciężarna, korzyść i ryzyko, kwalifikacja do szczepienia, kwalifikacja pacjentki, mleko matki, otoczka bakteryjna, PNEUMOVAX 23, polisacharyd otoczkowy, polisacharyd pneumokokowy, przenikanie składników szczepionki, Salmonella typhi, Streptococcus pneumoniae, szczepionka polisacharydowa, TYPHIM Vi, uszkodzenie płodu, zaburzenie zdolności reprodukcyjnej, zdolność reprodukcyjna