lek przeciwprzytarczycowy
Leki przeciwprzytarczycowe to grupa preparatów farmakologicznych stosowanych w leczeniu nadczynności przytarczyc (hiperparatyroidyzmu). Ich głównym działaniem jest hamowanie produkcji lub sekrecji parathormonu (PTH) przez gruczoły przytarczyczne, co prowadzi do normalizacji stężenia wapnia w surowicy krwi.
Do najczęściej stosowanych leków przeciwprzytarczycowych należą kalcymimetyki, z głównym przedstawicielem – cynakalcetem. Substancja ta aktywuje receptory wapniowe (CaSR) w przytarczycach, zwiększając ich wrażliwość na wapń pozakomórkowy, co skutkuje zahamowaniem wydzielania PTH. Nowszym przedstawicielem tej grupy jest etelkalcetyd, podawany dożylnie.
Leki przeciwprzytarczycowe znajdują zastosowanie głównie w leczeniu wtórnej nadczynności przytarczyc u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek poddawanych dializoterapii, w przypadkach pierwotnej nadczynności przytarczyc u pacjentów niekwalifikujących się do leczenia operacyjnego oraz w hiperkalcemii związanej z rakiem przytarczyc.
Podczas terapii lekami przeciwprzytarczycowymi konieczne jest regularne monitorowanie stężenia wapnia, fosforu i PTH w surowicy krwi. Do najczęstszych działań niepożądanych tych preparatów należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe, hipokalcemia, bóle mięśniowe oraz reakcje alergiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cinacalcet Sandoz 30 mg
Cynakalcet, będący kalcymimetykiem z grupy leków przeciwprzytarczycowych (kod ATC: H05BX01), działa poprzez zwiększenie wrażliwości receptora wapniowego na zewnątrzkomórkowe stężenie wapnia, co prowadzi do istotnego obniżenia stężenia parathormonu (PTH) i wapnia w surowicy. W trzech randomizowanych, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych u 1136 pacjentów dializowanych ze schyłkową niewydolnością nerek i wtórną nadczynnością przytarczyc (HPT) wykazano, że 35-46% pacjentów leczonych cynakalcetem osiągnęło stężenie iPTH ≤ 250 pg/ml (≤ 26,5 pmol/l), a około 60% uzyskało co najmniej 30% redukcję iPTH. Ponadto, obserwowano istotne obniżenie iloczynu wapniowo-fosforanowego (Ca × P) o 14%, wapnia o 7% oraz fosforu o 8%, z utrzymaniem efektu do 12 miesięcy terapii. Cynakalcet wykazuje skuteczność niezależnie od początkowych wartości iPTH, iloczynu Ca × P, typu dializy, czasu trwania dializoterapii oraz stosowania steroli witaminy D. W badaniu EVOLVE u 3883 pacjentów dializowanych nie stwierdzono istotnego statystycznie zmniejszenia ryzyka zgonu lub zdarzeń sercowo-naczyniowych, choć wtórna analiza sugerowała pewne korzyści.
badanie EVOLVE, ciężka hiperkalcemia, cynakalcet, fosfataza alkaliczna swoista dla kości, gruczoł przytarczyczny, hipokalcemia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, iPTH, lek kalcymimetyczny, lek przeciwprzytarczycowy, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność serca, obwodowe zdarzenie naczyniowe, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, przewlekła choroba nerek, rak przytarczyc, receptor wapniowy, schyłkowa choroba nerek, schyłkowa niewydolność nerek, sterol witaminy D, stężenie wapnia w surowicy, wtórna nadczynność przytarczyc, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cinacalcet Reddy 90 mg
Cynakalcet, kalcymimetyk z grupy leków przeciwprzytarczycowych (ATC: H05BX01), działa poprzez zwiększenie wrażliwości receptorów wapniowych na komórkach przytarczyc, co prowadzi do obniżenia wydzielania parathormonu (PTH) i w konsekwencji zmniejszenia stężenia wapnia w surowicy. W trzech 6-miesięcznych, kontrolowanych badaniach u dializowanych pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek i wtórną nadczynnością przytarczyc (n=1136), średnie początkowe stężenia iPTH wynosiły 733 i 683 pg/ml (77,8 i 72,4 pmol/l). Leczenie cynakalcetem skutkowało istotnym statystycznie zmniejszeniem iPTH, iloczynu wapniowo-fosforanowego (Ca x P) oraz stężeń wapnia i fosforu, z 41-46% pacjentów osiągających iPTH ≤ 250 pg/ml (≤ 26,5 pmol/l) w porównaniu do 4-7% w grupie placebo. Obniżenie stężeń utrzymywało się przez 12 miesięcy, a terapia była skuteczna niezależnie od typu dializy, stosowania witaminy D czy początkowych wartości iPTH i Ca x P. Dodatkowo, cynakalcet zmniejszał ryzyko złamań kości i konieczności paratyreoidektomii, choć nie wpływał istotnie na markery metabolizmu kostnego.
U niedializowanych pacjentów z przewlekłą chorobą nerek cynakalcet również obniżał stężenie PTH, jednak wiązał się z wyższym ryzykiem hipokalcemii, co może wynikać z niższego wyjściowego poziomu wapnia i zachowanej diurezy resztkowej. W badaniu EVOLVE (n=3883) nie wykazano istotnego statystycznie zmniejszenia ryzyka zgonu z każdej przyczyny ani zdarzeń sercowo-naczyniowych (HR 0,93; 95% CI: 0,85-1,02; p=0,112), choć analiza wtórna sugerowała potencjalną korzyść (HR 0,88; 95% CI: 0,79-0,97). W populacji pediatrycznej (6-18 lat) z ESRD na dializie, cynakalcet w dawkach do 1,0 mg/kg/dobę obniżał iPTH o ≥30% u 55% pacjentów, jednak odnotowano przypadek ciężkiej hipokalcemii zakończony zgonem. U pacjentów z rakiem przytarczyc i pierwotną nadczynnością przytarczyc cynakalcet skutecznie obniżał stężenie wapnia w surowicy o ≥1 mg/dl (≥0,25 mmol/l) u 62-88% chorych, a w badaniu kontrolowanym placebo u pacjentów z pierwotną nadczynnością przytarczyc 75,8% leczonych osiągnęło normokalemię (Ca ≤10,3 mg/dl).
ciężka hiperkalcemia, ciężka hipokalcemia, diureza resztkowa, dysfagia, fosfataza alkaliczna swoista dla kości, gospodarka wapniowo-fosforanowa, gruczoł przytarczyczny, hipokalcemia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, lek kalcymimetyczny, lek przeciwprzytarczycowy, nieaktywny parathormon, niestabilna dusznica bolesna, niewydolność serca, obwodowe zdarzenie naczyniowe, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, przewlekła choroba nerek, rak przytarczyc, receptor wapniowy, schyłkowa niewydolność nerek, sterol witaminy D, stężenie iPTH, usunięcie przytarczyc, wtórna nadczynność przytarczyc, zawał mięśnia sercowego, złamanie kości