nieaktywny parathormon
Nieaktywny parathormon (iPTH – intact parathyroid hormone) to termin odnoszący się do formy parathormonu, która nie wykazuje aktywności biologicznej. Parathormon to hormon produkowany przez przytarczyce, odpowiedzialny za regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej w organizmie.
W diagnostyce laboratoryjnej często oznacza się różne frakcje parathormonu, w tym iPTH, aby ocenić funkcję przytarczyc. Nieaktywny parathormon może powstawać w wyniku nieprawidłowego metabolizmu hormonu lub jego niepełnej syntezy. Oznaczenie iPTH jest szczególnie istotne u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, gdzie zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej są częste.
Interpretacja wyników iPTH powinna być zawsze dokonywana w kontekście innych parametrów biochemicznych, takich jak stężenie wapnia, fosforu i witaminy D. Podwyższone wartości iPTH mogą świadczyć o wtórnej nadczynności przytarczyc, co jest częstym powikłaniem przewlekłej choroby nerek. Z kolei obniżone wartości mogą wskazywać na niedoczynność przytarczyc lub hiperkalcemię innego pochodzenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cinacalcet Reddy 90 mg
Cynakalcet, kalcymimetyk z grupy leków przeciwprzytarczycowych (ATC: H05BX01), działa poprzez zwiększenie wrażliwości receptorów wapniowych na komórkach przytarczyc, co prowadzi do obniżenia wydzielania parathormonu (PTH) i w konsekwencji zmniejszenia stężenia wapnia w surowicy. W trzech 6-miesięcznych, kontrolowanych badaniach u dializowanych pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek i wtórną nadczynnością przytarczyc (n=1136), średnie początkowe stężenia iPTH wynosiły 733 i 683 pg/ml (77,8 i 72,4 pmol/l). Leczenie cynakalcetem skutkowało istotnym statystycznie zmniejszeniem iPTH, iloczynu wapniowo-fosforanowego (Ca x P) oraz stężeń wapnia i fosforu, z 41-46% pacjentów osiągających iPTH ≤ 250 pg/ml (≤ 26,5 pmol/l) w porównaniu do 4-7% w grupie placebo. Obniżenie stężeń utrzymywało się przez 12 miesięcy, a terapia była skuteczna niezależnie od typu dializy, stosowania witaminy D czy początkowych wartości iPTH i Ca x P. Dodatkowo, cynakalcet zmniejszał ryzyko złamań kości i konieczności paratyreoidektomii, choć nie wpływał istotnie na markery metabolizmu kostnego.
U niedializowanych pacjentów z przewlekłą chorobą nerek cynakalcet również obniżał stężenie PTH, jednak wiązał się z wyższym ryzykiem hipokalcemii, co może wynikać z niższego wyjściowego poziomu wapnia i zachowanej diurezy resztkowej. W badaniu EVOLVE (n=3883) nie wykazano istotnego statystycznie zmniejszenia ryzyka zgonu z każdej przyczyny ani zdarzeń sercowo-naczyniowych (HR 0,93; 95% CI: 0,85-1,02; p=0,112), choć analiza wtórna sugerowała potencjalną korzyść (HR 0,88; 95% CI: 0,79-0,97). W populacji pediatrycznej (6-18 lat) z ESRD na dializie, cynakalcet w dawkach do 1,0 mg/kg/dobę obniżał iPTH o ≥30% u 55% pacjentów, jednak odnotowano przypadek ciężkiej hipokalcemii zakończony zgonem. U pacjentów z rakiem przytarczyc i pierwotną nadczynnością przytarczyc cynakalcet skutecznie obniżał stężenie wapnia w surowicy o ≥1 mg/dl (≥0,25 mmol/l) u 62-88% chorych, a w badaniu kontrolowanym placebo u pacjentów z pierwotną nadczynnością przytarczyc 75,8% leczonych osiągnęło normokalemię (Ca ≤10,3 mg/dl).
ciężka hiperkalcemia, ciężka hipokalcemia, diureza resztkowa, dysfagia, fosfataza alkaliczna swoista dla kości, gospodarka wapniowo-fosforanowa, gruczoł przytarczyczny, hipokalcemia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, lek kalcymimetyczny, lek przeciwprzytarczycowy, nieaktywny parathormon, niestabilna dusznica bolesna, niewydolność serca, obwodowe zdarzenie naczyniowe, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, przewlekła choroba nerek, rak przytarczyc, receptor wapniowy, schyłkowa niewydolność nerek, sterol witaminy D, stężenie iPTH, usunięcie przytarczyc, wtórna nadczynność przytarczyc, zawał mięśnia sercowego, złamanie kości