cukrzyca matczyna

Cukrzyca matczyna (ang. gestational diabetes mellitus, GDM) to zaburzenie metabolizmu węglowodanów, które pojawia się po raz pierwszy w ciąży i ustępuje po porodzie. Jest jednym z najczęstszych powikłań ciąży, dotykającym około 3-20% ciężarnych, w zależności od populacji i stosowanych kryteriów diagnostycznych.

Patofizjologicznie cukrzyca ciążowa wiąże się ze zwiększoną insulinoopornością, która nasila się w miarę postępu ciąży, szczególnie w drugim i trzecim trymestrze. Jest to spowodowane działaniem hormonów łożyskowych (m.in. laktogenu łożyskowego, progesteronu, estrogenów i kortyzolu). Gdy trzustka ciężarnej nie jest w stanie wyprodukować wystarczającej ilości insuliny, aby przezwyciężyć tę insulinooporność, rozwija się hiperglikemia.

Diagnostyka GDM opiera się na wykonaniu testu obciążenia glukozą (75g OGTT) między 24. a 28. tygodniem ciąży. W Polsce stosuje się kryteria WHO lub PGSCU z 2014 roku, gdzie za nieprawidłowe uznaje się wartości glikemii na czczo ≥92 mg/dl, po 1h ≥180 mg/dl lub po 2h ≥153 mg/dl. U kobiet z grupy wysokiego ryzyka test wykonuje się już podczas pierwszej wizyty prenatalnej.

Nieleczona cukrzyca ciążowa wiąże się z licznymi powikłaniami, takimi jak makrosomia płodu, dystocja barkowa, zwiększone ryzyko cięcia cesarskiego, nadciśnienie indukowane ciążą, preeklampsja oraz zwiększone ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 u matki w przyszłości. U noworodków mogą wystąpić hipoglikemia, hiperbilirubinemia, policytemia i hipokalcemia.

Leczenie cukrzycy ciążowej obejmuje modyfikację stylu życia (dieta, umiarkowany wysiłek fizyczny) oraz, w razie potrzeby, insulinoterapię. Doustne leki przeciwcukrzycowe, takie jak metformina czy pochodne sulfonylomocznika, nie są obecnie zalecane jako leki pierwszego wyboru, chociaż metformina jest coraz częściej stosowana w wybranych przypadkach.