embrionalna komórka macierzysta
Embrionalne komórki macierzyste (ESC, z ang. embryonic stem cells) to pluripotentne komórki pozyskiwane z wczesnych zarodków, najczęściej w stadium blastocysty (4-5 dni po zapłodnieniu). Charakteryzują się zdolnością do samoodnowy oraz różnicowania się w komórki wszystkich trzech listków zarodkowych: ektodermy, mezodermy i endodermy.
Z punktu widzenia medycyny, embrionalne komórki macierzyste mają ogromny potencjał terapeutyczny ze względu na ich zdolność do przekształcania się w niemal każdy typ komórek organizmu. Badania nad nimi koncentrują się na możliwości wykorzystania w medycynie regeneracyjnej, leczeniu chorób neurodegeneracyjnych, cukrzycy, uszkodzeń serca czy wad wrodzonych.
Hodowla embrionalnych komórek macierzystych wymaga specyficznych warunków laboratoryjnych, w tym obecności czynników wzrostu i odpowiedniego podłoża. Komórki te można utrzymywać w stanie niezróżnicowanym przez wiele pasaży, zachowując ich pluripotencję, co jest kluczowe dla badań naukowych i potencjalnych zastosowań klinicznych.
Wykorzystanie embrionalnych komórek macierzystych wiąże się z istotnymi wyzwaniami medycznymi, w tym ryzykiem odrzucenia przeszczepu, możliwością tworzenia nowotworów (teratom) oraz problemami związanymi z kontrolowanym różnicowaniem w pożądane typy komórek. Alternatywą są indukowane pluripotentne komórki macierzyste (iPSC), które omijają niektóre z tych ograniczeń.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba hirschsprunga – Leczenie
Choroba Hirschsprunga wymaga leczenia operacyjnego, które polega na usunięciu lub ominięciu aganglionarnego odcinka jelita i przywróceniu ciągłości przewodu pokarmowego. Podstawową metodą jest procedura pull-through, wykonywana jedno- lub dwuetapowo, w zależności od stanu klinicznego pacjenta. W ciężkich przypadkach stosuje się wyłonienie stomii (ileostomii lub kolostomii) jako pierwszy etap, umożliwiający poprawę stanu dziecka i wygojenie jelita przed ostatecznym zabiegiem. Techniki pull-through obejmują klasyczne operacje Swensona, Duhamela, Soave i Boleya, z których nowsze metody (Duhamela, Soave) pozwalają zachować unerwienie odbytnicy i pęcherza moczowego. W ostatnich latach wprowadzono mniej inwazyjne techniki, takie jak laparoskopowa i przezodbytnicza procedura pull-through, co skraca czas hospitalizacji i zmniejsza dolegliwości pooperacyjne. Przedoperacyjnie stosuje się irygacje odbytnicy, nawodnienie dożylne, odbarczenie jelita oraz antybiotykoterapię w przypadku enterocolitis.
Antegrade Continence Enema, antybiotykoterapia, biofeedback, choroba Hirschsprunga, embrionalna komórka macierzysta, enterocolitis, indukowana pluripotencjalna komórka macierzysta, inkontynencja kałowa, inżynieria tkankowa, irygacja odbytnicy, komórka zwojowa, nietrzymanie stolca, sonda nosowo-żołądkowa, stomia, technika małoinwazyjna, terapia komórkami macierzystymi, toksyna botulinowa, wyłonienie stomii, zapalenie jelita - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzona niewydolność jajników – Zapobieganie i profilaktyka
Wrodzona niewydolność jajników (Primary Ovarian Insufficiency, POI) to stan utraty funkcji jajników przed 40. rokiem życia, prowadzący do zaburzeń miesiączkowania, obniżonej płodności oraz powikłań związanych z niedoborem estrogenów. Kluczowym elementem profilaktyki jest wczesna identyfikacja pacjentek z grup ryzyka, takich jak kobiety po leczeniu onkologicznym, z obciążeniem genetycznym (np. premutacja genu FMR1, zespół Turnera) czy chorobami autoimmunologicznymi. W profilaktyce zachowania płodności stosuje się krioprezerwację oocytów lub tkanki jajnikowej, podawanie analogów GnRH, osłonę gonad podczas radioterapii oraz transpozycję jajników. Systemowa hormonalna terapia zastępcza (HTZ), prowadzona do wieku naturalnej menopauzy (około 50-51 lat), ma na celu osiągnięcie fizjologicznych poziomów estradiolu i zmniejszenie ryzyka osteoporozy, chorób sercowo-naczyniowych oraz atrofii moczowo-płciowej. U kobiet z zachowaną macicą konieczne jest stosowanie progesteronu w celu ochrony endometrium.
analog GnRH, choroba Addisona, choroba sercowo-naczyniowa, ciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 1, densytometria, embrionalna komórka macierzysta, gonadotropina, hormonalna terapia zastępcza, krioprezerwacja oocytów, leczenie onkologiczne, melatonina, napromienianie miednicy, niedobór estrogenów, niewydolność jajników, osocze bogatopłytkowe, osteoporoza, premutacja genu FMR1, profil lipidowy, rusztowanie hydrożelowe, suplementacja wapnia, suplementacja witaminy D, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie poznawcze, zespół Turnera