białko wiążące witaminę D
Białko wiążące witaminę D (DBP, Vitamin D Binding Protein), znane również jako gc-globulina, to glikoproteina osocza produkowana głównie w wątrobie. Jest kluczowym transporterem metabolitów witaminy D w krążeniu, wiążąc około 85-90% całkowitej 25-hydroksywitaminy D (25(OH)D) oraz 1,25-dihydroksywitaminy D (1,25(OH)2D).
DBP posiada wysokie powinowactwo do witaminy D i jej metabolitów, co umożliwia ich transport w krwiobiegu do tkanek docelowych. Dzięki wiązaniu z DBP, metabolity witaminy D są chronione przed szybką eliminacją przez nerki oraz przedwczesnym metabolizmem, co znacząco wydłuża ich okres półtrwania w organizmie.
Poza funkcją transportową, białko wiążące witaminę D pełni również inne istotne role biologiczne, w tym aktywację makrofagów, wiązanie aktyny, transport kwasów tłuszczowych oraz funkcje immunomodulacyjne. Poziom DBP może wpływać na biodostępność witaminy D dla tkanek docelowych, co ma znaczenie w interpretacji wyników badań stężenia witaminy D.
Polimorfizm genu kodującego DBP prowadzi do występowania różnych wariantów białka, które mogą mieć zróżnicowane powinowactwo do metabolitów witaminy D. Różnice te mogą częściowo wyjaśniać indywidualną zmienność w metabolizmie witaminy D oraz odpowiedzi na suplementację. W diagnostyce niedoborów witaminy D uwzględnienie poziomu i wariantu DBP może dostarczyć dokładniejszej oceny faktycznego stanu zaopatrzenia organizmu w witaminę D.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – DETRICAL 7000 IU
Lek DETRICAL zawiera 70 mg cholekalcyferolu, co odpowiada 0,175 mg (7000 IU) witaminy D3. Witamina D3 jest substancją lipofilową, wchłanianą głównie w jelicie cienkim z udziałem kwasów żółciowych i transportowaną do krążenia limfatycznego w postaci miceli. Po absorpcji, cholekalcyferol jest transportowany w osoczu jako składnik chylomikronów i szybko dystrybuowany do wątroby, gdzie ulega pierwszej hydroksylacji do 25-hydroksywitaminy D3 (25(OH)D3) – głównej formy transportowej. Część witaminy D3 jest magazynowana w tkance tłuszczowej, z której jest stopniowo uwalniana do krążenia. W osoczu witamina D3 wiąże się z białkiem wiążącym witaminę D, co umożliwia jej rozpuszczalny transport w środowisku wodnym organizmu.
25-dwuhydroksywitamina D3, 25-hydroksywitamina D3, białko wiążące witaminę D, cholekalcyferol, chylomikrony, eliminacja z organizmu, farmakokinetyka, forma biologicznie aktywna, glukuronidacja, hydroksylacja, jelito cienkie, kwasy żółciowe, maksymalne stężenie, micele, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, rozpuszczalność w tłuszczach, tabletki powlekane, tkanka tłuszczowa, układ limfatyczny, wątroba, witamina D3, wydalanie z kałem i moczem - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vitamin D3 Meditop 10000 IU
Cholekalcyferol (witamina D3) wykazuje zmienną biodostępność po podaniu doustnym, z efektywnością wchłaniania w jelicie cienkim wahającą się od 55% do 99% (średnio 78%), co jest uzależnione od obecności kwasów żółciowych niezbędnych do absorpcji tego związku lipofilnego. Po wchłonięciu, witamina D3 jest transportowana w chylomikronach przez układ limfatyczny, a następnie wiązana w osoczu głównie z białkiem DBP (85-90% 25(OH)D3), co umożliwia jej dystrybucję do tkanek docelowych. Aktywacja witaminy D3 przebiega dwustopniowo: 25-hydroksylacja w wątrobie do 25(OH)D3 oraz 1-alfa-hydroksylacja w nerkach do aktywnej formy 1,25(OH)2D3 (kalcytriolu), z możliwością lokalnej syntezy w innych tkankach, np. w łożysku. Metabolity witaminy D3 ulegają degradacji głównie przez enzym CYP24A1, a ich eliminacja odbywa się przede wszystkim z żółcią (~70%), z minimalnym wydalaniem z moczem.
24-hydroksylaza, 25-dihydroksywitamina D3, 25-hydroksywitamina D3, albumina, białko wiążące witaminę D, biodostępność cholekalcyferolu, cholekalcyferol, cholestatyczna choroba wątroby, chylomikron, ciężka niewydolność nerek, CYP24A1, dystalna część jelita cienkiego, eliminacja z żółcią, hiperkalcemia, hiperkalciuria, kalcytriol, kamica nerkowa, kwas żółciowy, lipaza lipoproteinowa, sekwestracja, szlak oksydacyjny, układ limfatyczny, witamina D3, wychwyt zwrotny, związek lipofilny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Solderol 7000 j.m.
Cholekalcyferol (witamina D3) zawarty w preparacie Solderol charakteryzuje się farmakokinetyką typową dla związków lipofilnych. Wchłanianie zachodzi głównie w jelicie cienkim z udziałem kwasów żółciowych, a transport do krwiobiegu odbywa się przez układ chłonny w postaci inkorporowanej do miceli. Po absorpcji witamina D3 jest transportowana w krwi jako składnik chylomikronów i wiązana z białkiem VDBP, co umożliwia jej dystrybucję do wątroby i tkanki tłuszczowej. W wątrobie następuje hydroksylacja do 25-hydroksywitaminy D3 (kalcydiolu), głównej formy krążącej, a następnie w nerkach do aktywnej formy 1,25-dwuhydroksywitaminy D3 (kalcytriolu), odpowiedzialnej za regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej. Eliminacja zachodzi zarówno z kałem, jak i z moczem, głównie w formie hydrofilnych metabolitów.
1α-hydroksylaza, 25-dwuhydroksywitamina D3, 25-hydroksylaza, 25-hydroksywitamina D3, białko wiążące witaminę D, cholekalcyferol, chylomikron, glukuronidacja, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hydroksylacja, kalcydiol, kalcytriol, krążenie wątrobowo-jelitowe, laktoza jednowodna, micele, nietolerancja składników, tabletka powlekana, witamina D3 - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Curatoderm 4,17 mg/g
Curatoderm, zawierający 4,17 µg/g takalcytolu jednowodnego, charakteryzuje się niskim przezskórnym wchłanianiem substancji czynnej, wynoszącym poniżej 0,5% podanej dawki zarówno po jednokrotnej, jak i powtarzanej aplikacji. Takalcytol wykazuje pełne (100%) wiązanie z białkiem osocza specyficznym dla witaminy D, co wpływa na jego dystrybucję i ogranicza działanie ogólnoustrojowe. Głównym metabolitem jest 1α,24,25(OH)3-witamina D, o aktywności biologicznej 5-10 razy niższej niż witaminy D3, co dodatkowo podkreśla korzystny profil bezpieczeństwa preparatu stosowanego miejscowo.
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Detritin 4000 IU
Detritin w dawce 40 mg cholekalcyferolu (4000 IU witaminy D3) wykazuje farmakokinetykę typową dla witaminy D3, rozpuszczalnej w tłuszczach. Wchłanianie zachodzi w jelicie cienkim z udziałem kwasów żółciowych i miceli, a transport w krwi odbywa się głównie w formie chylomikronów oraz w związku z białkiem wiążącym witaminę D (DBP). Dystrybucja obejmuje głównie wątrobę, gdzie zachodzi pierwsza hydroksylacja do 25-hydroksywitaminy D3 (kalcydiolu), oraz tkankę tłuszczową, która pełni funkcję magazynu. Metabolizm witaminy D3 jest dwuetapowy: w wątrobie powstaje 25(OH)D3, a w nerkach aktywna forma 1,25(OH)2D3 (kalcytriol). Po podaniu pojedynczej dawki maksymalne stężenie 25(OH)D3 osiągane jest po około 7 dniach, a jego okres półtrwania wynosi około 50 dni, co wskazuje na długotrwały efekt terapeutyczny i potencjalną kumulację metabolitów przy stosowaniu wysokich dawek.
25-dwuhydroksywitamina D3, 25-hydroksycholekalcyferol, 25-hydroksywitamina D3, białko wiążące witaminę D, biodostępność, cholekalcyferol, chylomikron, Cmax, glukuronidacja, hydroksylacja, jelito cienkie, kalcydiol, kalcytriol, kwas żółciowy, micele, okres półtrwania, T1/2, układ chłonny, witamina D3 - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vitamin D3 Krka 500 IU
Vitamin D3 Krka zawiera cholekalcyferol w dawce 0,0125 mg (500 IU) na tabletkę, który jest efektywnie wchłaniany (~80%) w jelicie cienkim, zwłaszcza w obecności soli żółciowych, co ułatwia emulgację i absorpcję tej lipofilnej witaminy. Po wchłonięciu, witamina D3 jest transportowana do wątroby głównie przez chylomikrony (w przypadku podania doustnego) lub przez białka wiążące witaminę D (wytwarzana skórnie). Główne miejsca magazynowania to tkanka tłuszczowa, wątroba oraz mięśnie. Biotransformacja witaminy D3 obejmuje dwustopniową hydroksylację: w wątrobie powstaje 25-hydroksycholekalcyferol (25(OH)D3), będący głównym, choć biologicznie nieaktywnym metabolitem krążącym, a następnie w nerkach 1,25-dihydroksycholekalcyferol (1,25(OH)₂D3), aktywna forma biologiczna.
- Leksykon substancji czynnych
Ergokalcyferol – Właściwości farmakokinetyczne
Ergokalcyferol (witamina D₂) stosowany w preparatach do żywienia pozajelitowego, takich jak Vitalipid N Adult (0,5 μg/ml, 20 IU) oraz Vitalipid N Infant (1,0 μg/ml, 40 IU), wykazuje charakterystyczne właściwości farmakokinetyczne wynikające z jego lipofilnej natury i podania w postaci emulsji tłuszczowej. Po dożylnym podaniu omija wchłanianie jelitowe i trafia bezpośrednio do krążenia systemowego, gdzie jest transportowany przez białka wiążące witaminę D (VDBP) do tkanek docelowych i wątroby. Ergokalcyferol ulega dwustopniowej aktywacji: w wątrobie przez 25-hydroksylazę do 25(OH)D₂ – głównej formy krążącej, oraz w nerkach przez 1α-hydroksylazę do biologicznie aktywnej formy 1,25(OH)₂D₂. Okres półtrwania 25(OH)D₂ wynosi około 10-24 dni, natomiast 1,25(OH)₂D₂ jest eliminowany szybciej, w ciągu 4-6 godzin.
1α-hydroksylaza, 25-dihydroksyergokalcyferol, 25-hydroksyergokalcyferol, 25-hydroksylaza, białko wiążące witaminę D, chylomikron, emulsja tłuszczowa, emulsja typu olej w wodzie, ergokalcyferol, jednostka międzynarodowa, krążenie jelitowo-wątrobowe, krążenie systemowe, mineralizacja kości, okres półtrwania, osmolalność, substancja lipofilna, VDBP, Vitalipid N Adult, Vitalipid N Infant, witamina rozpuszczalna w tłuszczach, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vitamin D3 Krka 1000 IU
Cholekalcyferol (witamina D3) wykazuje wysoką biodostępność, z około 80% dawki wchłanianej w jelicie cienkim, co jest wspomagane przez obecność soli żółciowych ze względu na lipofilny charakter substancji. Po absorpcji, witamina D3 jest transportowana w organizmie dwoma głównymi mechanizmami: syntetyzowana w skórze przez białka wiążące witaminę D (vitamin D-binding protein), a podawana doustnie (np. w preparacie Vitamin D3 Krka zawierającym 0,025 mg czyli 1000 IU) przez chylomikrony. Następnie cholekalcyferol jest kierowany do wątroby, gdzie zachodzi pierwsza hydroksylacja do 25-hydroksycholekalcyferolu (25(OH)D3), głównego metabolitu krążącego we krwi, biologicznie nieaktywnego, o stężeniach referencyjnych 20-30 ng/mL (50-75 nmol/L). Druga hydroksylacja w nerkach prowadzi do powstania aktywnego metabolitu 1,25-dihydroksycholekalcyferolu (1,25(OH)2D3) o stężeniu około 0,04 ng/mL (0,1 nmol/L).
25-dihydroksycholekalcyferol, 25-hydroksycholekalcyferol, białko wiążące witaminę D, cholekalcyferol, chylomikron, efekt farmakologiczny, eliminacja leku, hydroksylacja, hydroksylacja w nerkach, jelito cienkie, okres półtrwania, sole żółciowe, stężenie fizjologiczne, synteza skórna witaminy D, tkanka tłuszczowa, wątroba, witamina D3, wydalanie z żółcią - Leksykon substancji czynnych
Alfakalcydol – Właściwości farmakokinetyczne
Alfakalcydol, dostępny w dawkach 0,25 oraz 1 mikrograma w formie kapsułek miękkich, charakteryzuje się niemal całkowitą biodostępnością po podaniu doustnym (~100%). Po absorpcji około 50% dawki ulega konwersji do aktywnego metabolitu – kalcytriolu, w procesie katalizowanym przez enzym 25-hydroksylazę w hepatocytach. Synteza kalcytriolu jest regulowana przez stężenie alfakalcydolu, białka wiążącego witaminę D (DBP), kalcytriolu oraz czynniki fizjologiczne, takie jak hipokalcemia i podwyższony poziom parathormonu, co zmniejsza ryzyko przedawkowania w porównaniu do bezpośredniego podawania kalcytriolu. Należy jednak zaznaczyć, że alfakalcydol wykazuje 2-3-krotnie wyższą toksyczność niż kalcytriol, co wymaga dalszych badań nad bezpieczeństwem stosowania.