Właściwości farmakokinetyczne
Alfakalcydol

Właściwości farmakokinetyczne alfakalcydolu

Alfakalcydol, substancja czynna produktu leczniczego Alfadiol (dostępnego w dawkach 0,25 mikrograma i 1 mikrogram w postaci kapsułek miękkich), charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie w organizmie. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji tej substancji aktywnej.¹

Wchłanianie

Po podaniu doustnym alfakalcydol charakteryzuje się niemal całkowitą biodostępnością, ulegając wchłanianiu z przewodu pokarmowego w około 100%. Wysoka biodostępność jest istotną zaletą kliniczną tej substancji, zapewniającą przewidywalny efekt terapeutyczny po podaniu doustnym.²

Dystrybucja

Po wchłonięciu alfakalcydol podlega złożonym procesom dystrybucji w organizmie. Dane farmakokinetyczne wskazują, że około 50% podanej dawki jest przekształcane do kalcytriolu, który stanowi aktywny metabolit. Proces konwersji przebiega przy udziale enzymu 25-hydroksylazy zlokalizowanej w hepatocytach. Aktywność tego enzymu podlega regulacji przez kilka czynników:³

• Stężenie substratu (alfakalcydolu)
• Stężenie specyficznego białka wiążącego witaminę D – DBP (ang. D-Binding Protein)
• Stężenie produktu przemiany (kalcytriolu)

⁴

Synteza kalcytriolu jest dodatkowo pobudzana przez niskie stężenie wapnia w surowicy krwi oraz wysokie stężenie hormonu przytarczyc. Ta fizjologiczna regulacja stanowi ważny mechanizm kontrolny, który może zmniejszać ryzyko przedawkowania u pacjentów otrzymujących alfakalcydol w porównaniu do bezpośredniego stosowania kalcytriolu. Należy jednak podkreślić, że alfakalcydol wykazuje 2-3 krotnie większą toksyczność w porównaniu z kalcytriolem, co wskazuje, że problem zatrucia po przedawkowaniu wymaga dalszych badań.⁵

Metabolizm

Kalcytriol, aktywny metabolit alfakalcydolu, pojawia się w osoczu krwi już po 25 minutach od momentu podania leku. Jest on transportowany w osoczu w postaci związanej z białkiem DBP. Okres półtrwania kalcytriolu w osoczu wynosi 3-5 godzin, jednak wartość ta nie odzwierciedla rzeczywistego spadku zawartości tego związku w organizmie. Większość metabolitu występuje bowiem wewnątrzkomórkowo w postaci związanej z receptorem. Okres połowicznej eliminacji kalcytriolu z organizmu, odpowiadający okresowi połowicznego zaniku aktywności biologicznej, jest znacznie dłuższy i wynosi około 36 godzin.⁶

Zarówno alfakalcydol, jak i kalcytriol są metabolizowane głównie w wątrobie, gdzie dochodzi do ich biotransformacji do nieczynnych metabolitów.⁷

Eliminacja

W procesie eliminacji alfakalcydolu i jego metabolitów biorą udział dwie główne drogi:⁸

• Wydalanie z moczem – około 13% nieczynnych metabolitów
• Wydalanie z kałem – pozostała ilość (około 87%)

⁹

Farmakokinetyka w grupach specjalnych

Pacjenci dializowani

U pacjentów poddawanych dializie obserwuje się istotne spowolnienie procesu eliminacji alfakalcydolu i jego metabolitów. Szczególnie wyraźnie ten efekt zaznacza się u pacjentów z dializą otrzewnową, u których okres połowicznej eliminacji kalcytriolu może być wydłużony nawet do ponad 100 godzin. Ta zmieniona farmakokinetyka wymaga szczególnej uwagi przy dostosowywaniu dawkowania alfakalcydolu w tej grupie pacjentów.¹⁰