gruczolak nadnercza
Gruczolak nadnercza (adenoma nadnercza) to łagodny guz wywodzący się z kory nadnerczy. Najczęściej występuje jako pojedyncza zmiana, która może być hormonalnie nieczynna (incydentaloma) lub wydzielać nadmiar hormonów, takich jak aldosteron, kortyzol lub androgeny.
Gruczolaki niewydzielające hormonów zazwyczaj są wykrywane przypadkowo podczas badań obrazowych wykonywanych z innych powodów. Zmiany hormonalnie czynne mogą prowadzić do zespołów klinicznych, takich jak zespół Conna (w przypadku gruczolaków wydzielających aldosteron), zespół Cushinga (przy wydzielaniu kortyzolu) lub wirylizacji u kobiet (przy nadmiarze androgenów).
Diagnostyka gruczolaków nadnerczy obejmuje badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny) oraz testy hormonalne oceniające funkcję nadnerczy. Leczenie zależy od charakteru zmiany – gruczolaki hormonalnie czynne lub większe niż 4-6 cm są zazwyczaj kwalifikowane do adrenalektomii, podczas gdy mniejsze zmiany niewydzielające hormonów mogą być obserwowane przy regularnych kontrolach obrazowych.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Nadciśnienie wtórne, stanowiące około 5-10% przypadków nadciśnienia tętniczego, charakteryzuje się identyfikowalną przyczyną, której leczenie może prowadzić do wyleczenia lub znacznej poprawy kontroli ciśnienia. Kluczowe jest zindywidualizowane podejście terapeutyczne, uwzględniające chorobę podstawową oraz współistniejące schorzenia. Wśród najczęstszych przyczyn wymienia się pierwotny hiperaldosteronizm, gdzie leczenie obejmuje laparoskopową adrenalektomię w przypadku jednostronnego gruczolaka lub terapię antagonistami receptora mineralokortykoidowego (np. spironolakton w dawkach 12,5-100 mg/dobę) przy obustronnym przerostem nadnerczy. W chorobach naczyniowo-nerkowych stosuje się inhibitory ACE lub ARB w jednostronnym zwężeniu tętnicy nerkowej, natomiast w obustronnym zwężeniu przeciwwskazane są ze względu na ryzyko pogorszenia funkcji nerek. W przewlekłej chorobie nerek (PChN) celem jest kontrola ciśnienia poniżej 130/80 mmHg z preferencją antagonistów układu renina-angiotensyna, co zapobiega progresji choroby i białkomoczu.
adrenalektomia laparoskopowa, amiloryd, angioplastyka tętnicy nerkowej, antagonista receptora angiotensyny II, antagonista receptora mineralokortykoidowego, antagonista wapnia, beta-bloker, białkomocz, choroba podstawowa, ciśnienie tętnicze, CPAP, denerwacja nerkowa, diuretyk tiazydowy, doksazosyna, dysplazja włóknisto-mięśniowa, eplerenon, gruczolak nadnercza, guz chromochłonny, hiperaldosteronizm pierwotny, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor reniny, kłębuszkowe zapalenie nerek, klonidyna, nadciśnienie oporne, nadciśnienie pierwotne, nadciśnienie wtórne, nefropatia cukrzycowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obturacyjny bezdech senny, pheochromocytoma, powikłania sercowo-naczyniowe, przełom nadciśnieniowy, przerost nadnerczy, przewlekła choroba nerek, receptor alfa-adrenergiczny, redukcja masy ciała, spironolakton, uwulopalatofaryngoplastyka, zespół Conna, zespół Cushinga, zwężenie tętnicy nerkowej -
Leksykon leków
Dane przedkliniczne dotyczące arypiprazolu, substancji czynnej preparatu Tractiva, obejmują szeroki zakres badań toksykologicznych, genotoksycznych oraz wpływu na reprodukcję i rozwój. Wyniki nie wskazują na istotne zagrożenia przy stosowaniu terapeutycznych dawek do 30 mg/dobę. W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym zaobserwowano toksyczny wpływ na nadnercza u szczurów przy dawkach 20-60 mg/kg m.c./dobę (AUC 3-10-krotnie wyższe niż u ludzi), kamicę żółciową u małp przy dawkach 25-125 mg/kg m.c./dobę (AUC 1-3-krotnie wyższe niż u ludzi) oraz zwiększoną częstość nowotworów nadnerczy u samic szczurów przy dawce 60 mg/kg m.c./dobę (AUC 10-krotnie wyższe niż u ludzi). Ekspozycja niepowodująca nowotworów odpowiadała 7-krotnej ekspozycji u ludzi. Nie stwierdzono neurotoksyczności ani genotoksyczności, a profil toksyczności u młodych zwierząt był porównywalny z dorosłymi.
arypiprazol, badanie toksykologiczne, działanie teratogenne, ekspozycja subterapeutyczna, genotoksyczność, gruczolak nadnercza, kamica żółciowa, komórki miąższowe, lipofuscyna, metabolity arypiprazolu, mineralizacja kości, nadnercza, nowotwór nadnerczy, potencjał genotoksyczny, stan stacjonarny, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, Tractiva, związki siarczanowe -
Leksykon leków
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa arypiprazolu, substancji czynnej leku Aricogan, wykazały brak istotnych zagrożeń przy stosowaniu terapeutycznym. Testy obejmowały ocenę toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, rakotwórczości oraz wpływu na reprodukcję i rozwój. Toksyczność obserwowano jedynie przy dawkach znacznie przekraczających maksymalne zalecane u ludzi, np. toksyczne zmiany w nadnerczach szczurów przy dawkach 20-60 mg/kg mc./dobę (3-10× AUC u ludzi), zwiększona częstość raka nadnerczy u samic szczurów przy dawce 60 mg/kg mc./dobę (10× AUC), czy kamica żółciowa u małp przy dawkach 25-125 mg/kg mc./dobę (1-3× AUC). Nie wykazano neurotoksyczności ani genotoksyczności, a profil toksyczności u młodych zwierząt był porównywalny z dorosłymi. Wpływ na reprodukcję nie obejmował zaburzeń płodności, jednak odnotowano opóźnienie mineralizacji kości i możliwy efekt teratogenny przy ekspozycjach 3-11× AUC u ludzi.
arypiprazol, dawka subterapeutyczna, dawka terapeutyczna, działanie rakotwórcze, ekspozycja terapeutyczna, genotoksyczność, gruczolak nadnercza, kamica żółciowa, komórki miąższowe, lipofuscyna, metabolit leku, mineralizacja kości, nadnercza, neurotoksyczność, pole pod krzywą stężenia, potencjał genotoksyczny, profil toksyczności, rak nadnerczy, stan stacjonarny, test farmakologiczny bezpieczeństwa, toksyczność ciążowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na reprodukcję, wpływ teratogenny, związek siarczanowy -
Leksykon chorób i schorzeń
Łagodne guzy nadnerczy, głównie gruczolaki, stanowią około 95% wszystkich guzów nadnerczy i występują u około 10% populacji. Mogą być nieczynne hormonalnie (incydentaloma) lub czynne, wydzielając nadmiar hormonów takich jak kortyzol, aldosteron, androgeny czy katecholaminy, co prowadzi do zespołów klinicznych: zespołu Cushinga, zespołu Conna, wirylizacji lub napadów nadciśnienia w przypadku pheochromocytoma. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych (TK, MRI), ocenie hormonalnej (kortyzol, aldosteron, katecholaminy, DHEA) oraz testach dynamicznych, np. teście hamowania deksametazonem. Wskazaniem do adrenalektomii są guzy czynne hormonalnie, o średnicy >4 cm lub wykazujące szybki wzrost (>1 cm), z preferencją dla laparoskopowej adrenalektomii, która minimalizuje powikłania i skraca czas hospitalizacji. Po zabiegu konieczne jest monitorowanie hormonalne i kontrola parametrów metabolicznych, a w przypadku obustronnej adrenalektomii – dożywotnia suplementacja glikokortykoidów i mineralokortykoidów.
adrenalektomia, badanie histopatologiczne, chirurg endokrynologiczny, dehydroepiandrosteron, endokrynolog, glikokortykoidy, gruczolak nadnercza, hipokaliemia, hirsutyzm, incydentaloma nadnerczy, katecholamina, łagodny guz nadnercza, laparoskopowa adrenalektomia, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, patolog, pheochromocytoma, pierwotny hiperaldosteronizm, radiolog, rezonans magnetyczny, test hamowania deksametazonem, tomografia komputerowa, układ endokrynny, zaburzenia kardiometaboliczne, zespół Cushinga -
Leksykon leków
Przedkliniczne badania arypiprazolu wykazały, że stosowanie terapeutycznych dawek leku jest bezpieczne, bez istotnych działań toksycznych u ludzi. W badaniach na szczurach, przy dawkach 20-60 mg/kg mc./dobę (AUC 3-10 razy wyższe niż u ludzi), zaobserwowano toksyczny wpływ na nadnercza, w tym gromadzenie lipofuscyny i obumieranie komórek miąższowych. U samic szczurów przy dawce 60 mg/kg mc./dobę (AUC 10-krotnie wyższe niż u ludzi) stwierdzono zwiększoną częstość nowotworów nadnerczy. W badaniach na małpach (25-125 mg/kg mc./dobę, AUC 1-3 razy wyższe niż u ludzi) odnotowano kamicę żółciową związaną z odkładaniem siarczanowych metabolitów arypiprazolu, jednak stężenia tych związków u ludzi przy dawce 30 mg/dobę były znacznie niższe (6% stężenia u małp) i poniżej granicy rozpuszczalności in vitro. Badania genotoksyczności potwierdziły brak właściwości genotoksycznych arypiprazolu.
arypiprazol, badanie farmakologiczne, badanie toksykologiczne, genotoksyczność, gruczolak nadnercza, kamica żółciowa, lipofuscyna, metabolit hydroksylowany, mineralizacja kości płodu, neurotoksyczność, nowotwór nadnerczy, obumieranie komórek miąższowych, rakotwórczość, teratogenność, toksyczność, toksyczność ciążowa, toksyczność nadnerczy, toksyczność rozwojowa, toksyczny wpływ na rozród, wpływ na reprodukcję, związki siarczanowe sprzężone -
Leksykon leków
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa arypiprazolu, substancji czynnej leku Aryfrenix, obejmowały szeroki zakres testów farmakologicznych, toksykologicznych, genotoksycznych oraz oceny wpływu na reprodukcję i rozwój. Wyniki wskazują na brak istotnego ryzyka dla człowieka przy stosowaniu dawek klinicznych, gdyż toksyczne efekty pojawiały się jedynie przy ekspozycji wielokrotnie przekraczającej maksymalne dawki zalecane u ludzi. W badaniach na szczurach (20-60 mg/kg/dobę) zaobserwowano toksyczny wpływ na nadnercza (lipofuscyna, obumieranie komórek miąższowych) przy ekspozycji 3-10 razy wyższej niż u ludzi (AUC). U samic szczurów poddanych dawce 60 mg/kg/dobę stwierdzono zwiększoną częstość raka nadnerczy przy ekspozycji 10-krotnie przekraczającej ludzką (AUC). W badaniach na małpach (25-125 mg/kg/dobę) odnotowano kamicę żółciową związaną z odkładaniem sprzężonych związków siarczanowych hydroksymetabolitów, przy ekspozycji 1-3 razy wyższej niż u ludzi (AUC), jednak stężenia tych związków w żółci ludzkiej były znacznie niższe (6% stężenia małp). Arypiprazol nie wykazał działania genotoksycznego, a wpływ na reprodukcję był ograniczony do opóźnienia mineralizacji kości u szczurów przy dawkach subterapeutycznych oraz możliwego działania teratogennego u królików przy dawkach 3-11 razy wyższych niż u ludzi (AUC).
arypiprazol, badanie in vitro, badanie przedkliniczne, dawka subterapeutyczna, działanie teratogenne, genotoksyczność, gruczolak nadnercza, hydroksymetabolit, kamica żółciowa, lipofuscyna, mineralizacja kości, nadnercze, neurotoksyczność, obumieranie komórek miąższowych, płodność, potencjał rakotwórczy, toksyczność wielokrotna, wartość AUC, żółć, związek siarczanowy -
Leksykon leków
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa arypiprazolu obejmowały szeroki zakres testów farmakologicznych, toksykologicznych oraz oceny wpływu na rozród i rozwój. Wyniki nie wskazują na istotne ryzyko dla pacjentów przy stosowaniu zalecanych dawek terapeutycznych. Toksyczne efekty obserwowano jedynie przy dawkach znacznie przekraczających maksymalne dawki kliniczne, m.in. toksyczny wpływ na nadnercza u szczurów przy dawkach 20-60 mg/kg m.c./dobę (3-10-krotna ekspozycja AUC względem ludzi), zwiększona częstość raków nadnerczy u samic szczurów przy dawce 60 mg/kg m.c./dobę (>10-krotna ekspozycja AUC), oraz kamica żółciowa u małp przy dawkach 25-125 mg/kg m.c./dobę (1-3-krotna ekspozycja AUC lub 16-81-krotna wg mg/m²). W badaniach genotoksyczności arypiprazol nie wykazał działania genotoksycznego, a profil toksyczności u młodych zwierząt był porównywalny z dorosłymi, bez neurotoksyczności.
arypiprazol, AUC w stanie stacjonarnym, badania in vitro, badania toksykologiczne, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, ekspozycja na lek, genotoksyczność, gruczolak nadnercza, hydroksyarypiprazol, kamica żółciowa, lipofuscyna, metabolity arypiprazolu, mineralizacja kości, neurotoksyczność, obumieranie komórek miąższowych, potencjał rakotwórczy, profil toksyczności, rak nadnerczy, toksyczność matczyna, toksyczność nadnerczy, toksyczność reprodukcyjna, właściwości genotoksyczne, związki siarczanowe -
Leksykon leków
Dane przedkliniczne dotyczące arypiprazolu nie wykazały istotnego zagrożenia dla człowieka w zakresie bezpieczeństwa farmakologicznego, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, rakotwórczości oraz wpływu na reprodukcję i rozwój. Toksyczne efekty obserwowano jedynie przy dawkach znacznie przekraczających maksymalne dawki terapeutyczne stosowane u ludzi. U szczurów poddanych 104-tygodniowemu leczeniu dawkami 20-60 mg/kg mc./dobę (3-10-krotna ekspozycja AUC w porównaniu do ludzi) stwierdzono toksyczny wpływ na nadnercza, w tym gromadzenie lipofuscyny i obumieranie komórek miąższowych, a także zwiększoną częstość występowania raków i gruczolaków nadnerczy przy dawce 60 mg/kg mc./dobę (10-krotna ekspozycja AUC). Największa ekspozycja bez indukcji nowotworów odpowiadała 7-krotnej ekspozycji u ludzi stosujących zalecane dawki terapeutyczne.
arypiprazol, AUC, badanie farmakologiczne bezpieczeństwa, badanie genotoksyczności, badanie toksykologiczne, dawka wielokrotna, działanie teratogenne, genotoksyczność, gruczolak nadnercza, kamica żółciowa, lipofuscyna, metabolity hydroksylowane, mineralizacja kości płodu, neurotoksyczność, obumieranie komórek miąższowych, rak nadnerczy, rakotwórczość, samica ciężarna, toksyczność matczyna, toksyczność nadnerczy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na reprodukcję, właściwość genotoksyczna, wpływ na reprodukcję -
Leksykon leków
Badania przedkliniczne arypiprazolu wykazały brak istotnych zagrożeń dla pacjentów przy stosowaniu klinicznych dawek do 30 mg/dobę. Toksyczność obserwowano jedynie przy dawkach znacznie przekraczających maksymalne zalecane, co potwierdzają badania na szczurach (20-60 mg/kg mc./dobę) i małpach (25-125 mg/kg mc./dobę). U szczurów stwierdzono toksyczny wpływ na nadnercza, w tym gromadzenie lipofuscyny i obumieranie komórek miąższowych, a także zwiększoną częstość raków nadnerczy przy dawce 60 mg/kg mc./dobę, co odpowiada ekspozycji AUC przekraczającej 10-krotnie wartość u ludzi. U małp zaobserwowano kamicę żółciową związaną z odkładaniem siarczanowych metabolitów arypiprazolu, jednak stężenia tych metabolitów w żółci ludzkiej przy dawce 30 mg/dobę były znacznie niższe (6%) niż u zwierząt i poniżej granicy rozpuszczalności in vitro. Badania toksykologiczne na młodych szczurach i psach nie wykazały neurotoksyczności ani negatywnego wpływu na rozwój.
arypiprazol, bezpieczeństwo farmakologiczne, działanie teratogenne, genotoksyczność, gruczolak nadnercza, hydroksyarypiprazol, kamica żółciowa, komórki miąższowe, lipofuscyna, mineralizacja kości płodu, neurotoksyczność, potencjał genotoksyczny, rak nadnerczy, toksyczność ciążowa, toksyczność nadnerczy, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, związki siarczanowe -
Leksykon leków
Przedkliniczne badania arypiprazolu, substancji czynnej Aripileku, wykazały brak istotnych zagrożeń dla człowieka przy stosowaniu dawek terapeutycznych. W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym u szczurów (20-60 mg/kg mc./dobę, AUC 3-10x wyższa niż u ludzi) zaobserwowano toksyczny wpływ na nadnercza, w tym gromadzenie lipofuscyny i obumieranie komórek miąższowych. U samic szczurów poddanych dawce 60 mg/kg mc./dobę (AUC 10x wyższa) stwierdzono zwiększoną częstość raków i gruczolaków nadnerczy. U małp podawano dawki 25-125 mg/kg mc./dobę (AUC 1-3x wyższa, a wg mg/m² pc. 16-81x wyższa), co skutkowało kamicą żółciową związaną z odkładaniem sprzężonych metabolitów arypiprazolu. W badaniach genotoksyczności arypiprazol nie wykazywał działania genotoksycznego, a profil toksyczności u młodych zwierząt był porównywalny z dorosłymi, bez dowodów neurotoksyczności.
Aripilek, arypiprazol, AUC w stanie stacjonarnym, badanie farmakologiczne, dawka maksymalna, genotoksyczność, gruczolak nadnercza, kamica żółciowa, lipofuscyna, martwica komórek miąższowych, metabolity hydroksylowane, neurotoksyczność, rak nadnerczy, rakotwórczość, teratogenność, toksyczność, toksyczność nadnerczy, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, zaburzenie mineralizacji kości -
Leksykon leków
Przedkliniczne badania toksykologiczne arypiprazolu, substancji czynnej produktu Arpixor, wykazały akceptowalny profil bezpieczeństwa przy dawkach terapeutycznych stosowanych u ludzi. W badaniach na szczurach po 104 tygodniach podawania dawek 20-60 mg/kg m.c./dobę (3-10-krotna ekspozycja AUC w porównaniu do maksymalnej dawki u ludzi) zaobserwowano toksyczny wpływ na nadnercza, w tym gromadzenie lipofuscyny i obumieranie komórek miąższowych. U samic szczurów przy dawce 60 mg/kg m.c./dobę (ponad 10-krotna ekspozycja AUC) stwierdzono zwiększoną częstość raków nadnerczy oraz gruczolaków. W badaniach na małpach, przy dawkach 25-125 mg/kg m.c./dobę (1-3× AUC lub 16-81× mg/m² względem ludzi), odnotowano kamicę żółciową związaną z odkładaniem siarczanowych metabolitów arypiprazolu, jednak stężenia tych związków w żółci ludzkiej były znacznie niższe (6% stężenia małp). Badania genotoksyczności nie wykazały właściwości genotoksycznych, a profil toksyczności u młodych zwierząt był porównywalny z dorosłymi, bez neurotoksyczności i negatywnego wpływu na rozwój.
Wpływ arypiprazolu na rozrodczość nie wykazał zaburzeń płodności, jednak zaobserwowano toksyczność rozwojową, w tym opóźnienie mineralizacji kości płodu u szczurów przy dawkach subterapeutycznych (ocenianych na podstawie AUC) oraz możliwy efekt teratogenny u królików przy ekspozycji 3-11 razy wyższej niż u ludzi stosujących maksymalną dawkę. Toksyczność u ciężarnych samic korelowała z dawkami wywołującymi toksyczność rozwojową. Podsumowując, efekty toksyczne występowały głównie przy ekspozycjach znacznie przekraczających maksymalne poziomy u ludzi, co ogranicza ich znaczenie kliniczne i potwierdza bezpieczeństwo stosowania arypiprazolu w dawkach terapeutycznych.
arypiprazol, badanie na zwierzętach, badanie toksykologiczne, działanie teratogenne, genotoksyczność, gruczolak nadnercza, kamica żółciowa, lipofuscyna, metabolity arypiprazolu, mineralizacja kości, neurotoksyczność, obumieranie komórek miąższowych, pole pod krzywą stężenia leku, rak nadnerczy, toksyczność nadnerczy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, toksyczny wpływ na rozród, związki siarczanowe sprzężone
