hiperwitaminoza D3
Hiperwitaminoza D3 to stan kliniczny spowodowany nadmiernym spożyciem witaminy D3 (cholekalcyferolu), prowadzący do toksycznego wzrostu stężenia metabolitów witaminy D w organizmie. Najczęściej powstaje w wyniku długotrwałej suplementacji wysokimi dawkami (powyżej 10 000 IU dziennie), rzadziej w wyniku błędów produkcyjnych preparatów witaminowych.
Kluczowym objawem hiperwitaminozy D3 jest hiperkalcemia, która może powodować osłabienie, zmęczenie, bóle głowy, nudności, wymioty, zaparcia, wielomocz, wzmożone pragnienie, odwodnienie oraz zaburzenia rytmu serca. W ciężkich przypadkach dochodzi do zwapnień tkanek miękkich, uszkodzenia nerek, osteoporozy i kalcyfilaksji.
Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia 25(OH)D w surowicy (powyżej 150 ng/ml wskazuje na toksyczność), ocenie stężenia wapnia, fosforu i PTH oraz funkcji nerek. Leczenie obejmuje odstawienie preparatów witaminy D, nawodnienie, dietę niskowanniową, a w ciężkich przypadkach – podanie glikokortykosteroidów, kalcytoninę lub bisfosfoniany.
Szczególną ostrożność w suplementacji witaminy D3 należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek, sarkoidozą, pierwotną nadczynnością przytarczyc oraz przyjmujących tiazydowe leki moczopędne. Większość przypadków hiperwitaminozy D3 jest jatrogenna i można jej uniknąć poprzez regularne monitorowanie stężenia 25(OH)D u pacjentów przyjmujących suplementy.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Witamina D3 – Działania niepożądane
Witamina D3 (cholekalcyferol) jest szeroko stosowana w profilaktyce i leczeniu niedoboru witaminy D, jednak jej stosowanie w dawkach farmakologicznych wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, których częstość jest zależna od dawki i czasu terapii. Do najpoważniejszych reakcji nadwrażliwości należą obrzęk naczynioruchowy i obrzęk krtani, występujące rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), z pojedynczymi przypadkami zgonów opisanymi dla preparatu Devikap. Zaburzenia metabolizmu wapnia, takie jak hiperkalcemia i hiperkalciuria, występują niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) i są związane z mechanizmem działania witaminy D3, polegającym na zwiększeniu wchłaniania wapnia jelitowego oraz jego reabsorpcji nerkowej. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek może prowadzić do hiperwitaminozy D3, objawiającej się m.in. ubytkiem masy ciała, zaburzeniami mięśniowo-szkieletowymi, suchością skóry i jamy ustnej, a także zaburzeniami psychicznymi. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (zaparcia, wzdęcia, nudności, bóle brzucha, biegunka) oraz reakcje skórne (świąd, wysypka, pokrzywka) występują z częstością od rzadkiej do niezbyt częstej, zależnie od preparatu.
bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, cholekalcyferol, choroba ziarniniakowa, depresja, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza D3, infekcja układu moczowego, kamica nerkowa, kolka nerkowa, litotrypsja, nerwowość, niedokrwistość, nudność, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, sarkoidoza, suchość jamy ustnej, świąd, tiazydowy lek moczopędny, wielomocz, wymioty, wypadanie włosów, wysypka, wzdęcie, zaburzenie psychotyczne, zaparcie, zawroty głowy, zwapnienie tkanek