komórki zwojowe siatkówki

Komórki zwojowe siatkówki (ang. retinal ganglion cells, RGC) stanowią kluczowy element siatkówki oka, będąc ostatnim ogniwem siatkówkowego szlaku przetwarzania informacji wizualnych. Ich ciała komórkowe znajdują się w wewnętrznej warstwie siatkówki, a aksony tworzą włókna nerwu wzrokowego, który przekazuje impulsy do ośrodków wzrokowych w mózgu.

Wyróżnia się około 20 typów komórek zwojowych różniących się morfologią, właściwościami fizjologicznymi i funkcjami. Najliczniejsze są komórki M (magnocellular) odpowiedzialne za detekcję ruchu i niskiego kontrastu, komórki P (parvocellular) przetwarzające szczegóły i kolory, oraz komórki K (koniocellular) o zróżnicowanych funkcjach. Istnieją również specjalistyczne komórki zwojowe zawierające melanopsynę (ipRGC), które uczestniczą w regulacji rytmu dobowego i odruchu źrenicznym.

Komórki zwojowe siatkówki są szczególnie wrażliwe na uszkodzenia w przebiegu jaskry, neuropatii nerwu wzrokowego, udaru czy niedokrwienia siatkówki. Ich degeneracja prowadzi do nieodwracalnej utraty wzroku, ponieważ, w przeciwieństwie do innych neuronów siatkówkowych, nie ulegają regeneracji. Ochrona komórek zwojowych stanowi istotny cel terapeutyczny w leczeniu chorób oczu prowadzących do ślepoty.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Jaskra – Etiologia i przyczyny

Jaskra to grupa chorób oczu charakteryzująca się postępującym uszkodzeniem nerwu wzrokowego, prowadzącym do nieodwracalnej utraty widzenia. Głównym czynnikiem ryzyka jest podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe (IOP), przekraczające prawidłowy zakres 12-20 mmHg, wynikające z zaburzenia odpływu cieczy wodnistej przez siatkę beleczkową. Wyróżnia się jaskrę pierwotną (otwartego i zamkniętego kąta) oraz wtórną, związaną z urazami, zapaleniem, stosowaniem steroidów czy innymi schorzeniami. Szczególną formą jest jaskra normociśnieniowa, gdzie uszkodzenie nerwu wzrokowego występuje mimo prawidłowego IOP. Czynniki ryzyka obejmują wiek powyżej 60 lat, predyspozycje genetyczne, pochodzenie etniczne (większe ryzyko u Afroamerykanów i Azjatów), anatomiczne cechy oka (np. cienka rogówka <555 μm) oraz choroby systemowe jak cukrzyca i nadciśnienie tętnicze.
blaszka sitowa, ciecz wodnista, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dysfagia, jaskra barwnikowa, jaskra otwartego kąta, jaskra pierwotna otwartego kąta, jaskra zamkniętego kąta, kąt przesączania, komora przednia oka, komórki zwojowe siatkówki, krótkowzroczność, nerw wzrokowy, nieostre widzenie, nowotwór oka, siatka beleczkowa, steroidy, uraz oka, zaćma, zapalenie oka, zespół pseudoeksfoliacji
Leksykon chorób i schorzeń
Jaskra – Patofizjologia i mechanizm

Jaskra to przewlekła neuropatia wzrokowa charakteryzująca się postępującą degeneracją komórek zwojowych siatkówki (RGC) i zmianami w tarczy nerwu wzrokowego, prowadzącymi do nieodwracalnej utraty widzenia. Kluczowym czynnikiem ryzyka jest podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe (IOP), wynikające z zaburzeń odpływu cieczy wodnistej przez siateczkę beleczkowania lub drogę naczyniówkowo-twardówkową. W jaskrze z otwartym kątem przesączania obserwuje się zwiększony opór odpływu spowodowany dysfunkcją komórek śródbłonka, pogrubieniem błony podstawnej i zwężeniem przestrzeni międzybeleczkowych. W jaskrze z zamkniętym kątem mechaniczne blokowanie odpływu przez tęczówkę prowadzi do wzrostu IOP. Podwyższone IOP wywołuje mechaniczny stres w blaszce sitowej, powodując kompresję aksonów RGC, zaburzenia transportu aksonalnego i apoptozę. Dodatkowo, zaburzenia mikrokrążenia i dysfunkcja naczyniowa, szczególnie w jaskrze normalnego ciśnienia (NTG), prowadzą do niedokrwienia nerwu wzrokowego i nasilają stres oksydacyjny, co potwierdzają podwyższone poziomy HIF-1 w siatkówce i tarczy nerwu wzrokowego.
aktywacja astrocytów, aktywacja mikrogleju, apoptoza, badanie asocjacyjne genomu, blaszka sitowa, blok źreniczny, ciśnienie wewnątrzgałkowe, czynnik indukowany hipoksją, czynnik neurotroficzny, dysfunkcja naczyniowa, dysregulacja naczyniowa, ekscytotoksyczność, funkcja mitochondrialna, glikozaminoglikan, jaskra, jaskra normalnego ciśnienia, jaskra otwartego kąta, jaskra pierwotna otwartego kąta, jaskra zamkniętego kąta, komórki zwojowe siatkówki, metaloproteinazy macierzy, nadciśnienie oczne, polimorfizm pojedynczego nukleotydu, proces autoimmunologiczny, reaktywne formy tlenu, stres oksydacyjny, tarcza nerwu wzrokowego, tlenek azotu, toksyczność glutaminianu, transport aksonalny, triglicerydy
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Oftensin 5 mg/ml

Oftensin to roztwór do oczu zawierający tymolol maleinian w stężeniu 5 mg/ml, stosowany w leczeniu podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego, w tym nadciśnienia ocznego oraz przewlekłej jaskry z otwartym kątem. Mechanizm działania opiera się na zmniejszeniu produkcji cieczy wodnistej poprzez blokadę receptorów beta-adrenergicznych, co skutkuje obniżeniem ciśnienia wewnątrzgałkowego i zapobiega progresji uszkodzeń nerwu wzrokowego. Preparat jest podawany miejscowo w formie kropli i może być stosowany zarówno jako monoterapia, jak i w terapii skojarzonej, gdy monoterapia nie jest wystarczająca do kontroli ciśnienia.
beta-adrenolityk, chlorek benzalkoniowy, ciecz wodnista, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dno oka, fosforan, gonioskopia, jaskra, jaskra otwartego kąta, kąt przesączania, komórki zwojowe siatkówki, krople do oczu, monoterapia, nadciśnienie oczne, neuropatia nerwu wzrokowego, perymetria, pole widzenia, tarcza nerwu wzrokowego, terapia skojarzona, tonometria, tymolol maleinian, włókna nerwowe

komórki zwojowe siatkówki

Powiązane wpisy

Jaskra – Etiologia i przyczyny

Jaskra – Patofizjologia i mechanizm

Wskazania do stosowania – Oftensin 5 mg/ml