płyn hipotoniczny

Płyn hipotoniczny to roztwór, który ma mniejsze stężenie substancji rozpuszczonych (niższe ciśnienie osmotyczne) niż płyn wewnątrzkomórkowy. Typowe płyny hipotoniczne wykorzystywane w medycynie to roztwór glukozy 5% (po zmetabolizowaniu glukozy), roztwór NaCl 0,45% czy woda do iniekcji.

Zastosowanie płynów hipotonicznych obejmuje leczenie stanów odwodnienia hipertonicznego (np. przy hiperglikemii lub hipernatremii), gdzie konieczne jest uzupełnienie deficytu wody wolnej. Podawanie tych płynów powoduje przemieszczanie się wody z przestrzeni pozakomórkowej do komórek, co może prowadzić do ich pęcznienia.

Stosowanie płynów hipotonicznych wymaga ostrożności ze względu na ryzyko obrzęku komórek, szczególnie w ośrodkowym układzie nerwowym. Nadmierna lub zbyt szybka podaż płynów hipotonicznych może prowadzić do obrzęku mózgu, drgawek i innych poważnych powikłań neurologicznych. Szczególną uwagę należy zachować u pacjentów pediatrycznych, geriatrycznych oraz z zaburzeniami neurologicznymi.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Natrium chloratum 0,9% Baxter 9 mg/ml

Natrium Chloratum 0,9% Baxter to izotoniczny roztwór do infuzji zawierający 9 mg NaCl/ml, co odpowiada stężeniu 154 mmol/l jonów Na+ i Cl-, oraz ciśnieniu osmotycznemu około 308 mOsm/l. Preparat stosowany jest do uzupełniania utraty izotonicznego płynu pozakomórkowego oraz niedoboru sodu. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od wieku, masy ciała i stanu klinicznego pacjenta, z zaleceniami dla dorosłych w zakresie 500 ml do 3 litrów na 24 godziny, a dla niemowląt i dzieci 20-100 ml/kg/24h. Produkt może być również stosowany jako rozpuszczalnik lub rozcieńczalnik innych leków, z dawkowaniem 50-250 ml na dawkę, dostosowanym do właściwości i schematu dawkowania leku dodawanego.
agonista wazopresyny, chlorek sodu, ciśnienie osmotyczne, elektrolity w surowicy, hiponatremia, płyn hipotoniczny, płyn pozakomórkowy, port do infuzji, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga płynów, roztwór chlorku sodu, roztwór do infuzji, SIADH, stężenie sodu, utrata sodu, wazopresyna, wlew dożylny, zator powietrzny, zestaw do infuzji
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Glukoza 5 Braun 50 mg/ml

Glukoza 5 Braun to roztwór do infuzji zawierający 50 mg/ml glukozy (55 mg/ml glukozy jednowodnej), co odpowiada 5 g glukozy na 100 ml roztworu. Produkt charakteryzuje się kalorycznością 835 kJ/l (200 kcal/l), osmolarnością teoretyczną 278 mOsm/l oraz pH w zakresie 3,5-5,5. Podawanie tego roztworu wiąże się z ryzykiem hiponatremii, dlatego konieczne jest monitorowanie bilansu płynów, stężenia glukozy oraz elektrolitów, zwłaszcza sodu, szczególnie u pacjentów z zespołem SIADH lub przyjmujących antagonistów wazopresyny. Należy pamiętać, że po metabolizmie glukozy roztwór może stać się hipotoniczny, co wymaga szczególnej ostrożności podczas infuzji.
antagonista wazopresyny, bilans płynów, ciśnienie osmotyczne, glukoza jednowodna, hiponatremia, infuzja, infuzja dożylna, metabolizm glukozy, osmolarność, płyn hipotoniczny, równowaga kwasowo-zasadowa, SIADH, stężenie elektrolitów w surowicy, stężenie glukozy w surowicy, stężenie sodu w surowicy, suplementacja elektrolitów, wazopresyna, żyła obwodowa
Leksykon substancji czynnych
Sodu chlorek – Dawkowanie i sposób podawania

Chlorek sodu jest kluczowym elektrolitem stosowanym w terapii płynowej, z dawkowaniem indywidualizowanym w zależności od zapotrzebowania na wodę i elektrolity oraz stanu klinicznego pacjenta. U dorosłych maksymalna dawka dobowa wynosi 40 ml/kg mc. (6 mmol sodu/kg mc.), z możliwością zwiększenia w stanach nagłych, np. wstrząsu hipowolemicznego. U dzieci bolus w ciężkim odwodnieniu to 20 ml/kg mc. w pierwszej godzinie. W dializie otrzewnowej stosuje się roztwory o objętości 2000 ml na wymianę u dorosłych (4 razy/dobę), z możliwością modyfikacji w zależności od masy ciała i resztkowej funkcji nerek. W hemofiltracji szybkość przepływu roztworu substytucyjnego u dorosłych wynosi 500-3000 ml/godz., a dializatu 500-2500 ml/godz., z łączną objętością dobową 48-60 l. U dzieci szybkości są dostosowane do powierzchni ciała, nie przekraczając wartości dorosłych.
ADO, bilans płynowy, CADO, ciągła hemodializa, dializa otrzewnowa, emulsja tłuszczowa, hemodiafiltracja, hemofiltracja, hiponatremia, leczenie nerkozastępcze, niewydolność nerek, niewydolność serca, odwodnienie, odżywianie pozajelitowe, płyn hipotoniczny, przewlekłe zaparcie, równowaga kwasowo-zasadowa, SIADH, wstrząs hipowolemiczny, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności układu sercowo-naczyniowego, zaklinowanie stolca
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Glucosum 20% Fresenius 200 mg/ml

Glucosum 20% Fresenius (200 mg/ml, roztwór do infuzji) wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania przez lekarza, uwzględniając wiek, masę ciała oraz stan kliniczny pacjenta. Maksymalna szybkość infuzji wynosi 1,25 ml/kg mc./h (np. dla 70 kg to 87,5 ml/h, czyli 17,5 g glukozy/h), a maksymalna dawka dobowa u dorosłych nie powinna przekraczać 0,5 g/kg mc./h oraz 6,0 g/kg mc./dobę. Ze względu na wysoką osmolarność roztworu (1114 mOsmol/l), podawanie powinno odbywać się do żyły centralnej, z wyjątkiem stanów nagłych, gdy dopuszcza się powolną infuzję do żył obwodowych. Dawkowanie u dzieci i noworodków jest ściśle uzależnione od wieku i masy ciała, z maksymalnymi dawkami glukozy od 8 g/kg mc. (10-14 lat) do 18 g/kg mc. (wcześniaki) oraz odpowiednimi limitami objętości roztworu (np. do 90 ml/kg mc. u wcześniaków). Całkowita objętość płynów pozajelitowych nie powinna przekraczać zalecanych wartości zależnych od wieku, np. 50-70 ml/kg mc./dobę w 1. dniu życia, do 100-130 ml/kg mc./dobę od 5. dnia życia, czy 50-70 ml/kg mc./dobę u dzieci 11-14 lat.
agonista wazopresyny, bilans płynów, ciśnienie osmotyczne, elektrolity w surowicy, hiperglikemia, hipoglikemia, hiponatremia, leczenie szpitalne, metabolizm glukozy, osmolarność roztworu, płyn hipotoniczny, podanie pozajelitowe, podawanie węglowodanów, roztwór do infuzji, SIADH, stężenie glukozy w surowicy, stężenie sodu, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego, żyła centralna, żyła obwodowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – 0,9% Sodium Chloride-BRAUN 9 mg/ml

Roztwór 0,9% Sodium Chloride-Braun (9 mg/ml) zawiera fizjologiczne stężenie jonów sodu i chlorków po 154 mmol/l, osmolarność teoretyczną 308 mOsm/l oraz pH 4,5-7,0. Pomimo szerokiego zastosowania klinicznego, istnieją bezwzględne przeciwwskazania do jego stosowania, w tym przewodnienie, ciężka hipernatremia (stężenie sodu w surowicy >150 mmol/l) oraz ciężka hiperchloremia. Podanie roztworu w tych stanach może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak obrzęk płuc, nasilenie zaburzeń neurologicznych, kwasica hiperchloremiczna oraz dekompensacja równowagi kwasowo-zasadowej. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej, gdyż nawet fizjologiczne stężenia elektrolitów mogą pogłębić istniejące zaburzenia.
9%, bilans płynów, chlorek sodu 0, funkcja nerek, glukonian, glukoza 5%, hiperchloremia, hipernatremia, jon chlorkowy, jon sodu, kwasica hiperchloremiczna, lek moczopędny, mleczan, obrzęk płuc, octan, osmolarność, płyn hipotoniczny, płyn infuzyjny, przeciążenie układu krążenia, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór hipotoniczny, stężenie elektrolitów, stężenie sodu w surowicy, woda do iniekcji, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Płyn Ringera z mleczanami Fresenius –

Płyn Ringera z mleczanami Fresenius to izotoniczny roztwór do infuzji dożylnej, zawierający elektrolity: Na+ 131,0 mmol/l, K+ 5,36 mmol/l, Ca2+ 1,84 mmol/l, Cl- 112,0 mmol/l oraz mleczan sodu 28,3 mmol/l, o osmolarności 278,5 mOsmol/l i pH 5,0-7,0. Standardowa szybkość infuzji wynosi 2,5 ml/kg mc./godz., a maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 40 ml/kg mc., jednak dawkowanie musi być indywidualnie dostosowane do stanu klinicznego pacjenta, wieku, masy ciała oraz wyników badań laboratoryjnych. Produkt jest przeznaczony wyłącznie do podania dożylnego, w tym do żył obwodowych, i nie może być podawany domięśniowo.
agonista wazopresyny, badania laboratoryjne, chlorek potasu, chlorek sodu, chlorek wapnia, elektrolity, hiponatremia, lekarz specjalista, mleczan sodu, osmolarność, płyn hipotoniczny, płyn Ringera z mleczanami, płynoterapia dożylna, podanie dożylne, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do infuzji, SIADH, stężenie elektrolitów w surowicy, stężenie sodu w surowicy, szybkość infuzji, żyła obwodowa
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Glukoza 20 Braun 200 mg/ml

Roztwór do infuzji Glukoza 20 Braun (200 mg/ml) jest przeznaczony wyłącznie do podawania dożylnego przez żyły centralne, ze względu na wysoką osmolarność 1110 mOsm/l. Dawkowanie musi być indywidualnie dostosowane do zapotrzebowania pacjenta na glukozę i płyny, uwzględniając stan kliniczny i wiek. U dorosłych i młodzieży powyżej 15 lat maksymalna dawka dobowa wynosi 30 ml/kg mc. (6 g glukozy/kg mc./dobę), a maksymalna szybkość infuzji 1,25 ml/kg mc./godzinę (0,25 g glukozy/kg mc./godzinę). U noworodków i dzieci dawkowanie jest zróżnicowane w zależności od masy ciała i wieku, np. u wcześniaków maksymalna początkowa dawka to 12 g/kg mc./dobę (60 ml/kg mc./dobę). W przypadku noworodków urodzonych o czasie i dzieci do 2 roku życia dawka nie powinna przekraczać 18 g/kg mc./dobę (13 mg/kg mc./min). W bardzo ciężkim stanie klinicznym u dzieci dawka dobowa powinna być ograniczona do 7,2 g/kg mc./dobę (36 ml/kg mc./dobę), z możliwością stopniowego zwiększania.
antagonista wazopresyny, bilans płynów, elektrolity w surowicy, hiperglikemia, hipoksja, hiponatremia, infuzja dożylna, metabolizm oksydacyjny glukozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, osmolarność, płyn hipotoniczny, płyny pozajelitowe, SIADH, stężenie glukozy, uraz, uszkodzenie narządów, zaburzenia metabolizmu glukozy, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Sodu chlorek – Przedawkowanie

Przedawkowanie sodu chlorku (NaCl) prowadzi do hipernatriemii (>145 mmol/l), hiperchloremii (>108 mmol/l), przewodnienia oraz kwasicy hiperchloremicznej, co skutkuje zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej i równowagi kwasowo-zasadowej. Patofizjologicznie nadmiar jonów sodu i chlorku zwiększa osmolarność surowicy (>295 mOsm/kg), wywołując objawy od łagodnego pragnienia, bólu głowy i tachykardii, po ciężkie stany takie jak obrzęk mózgu, drgawki, śpiączka oraz zespół demielinizacji osmotycznej (mielinoliza ośrodkowa mostu). Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych: stężeniu elektrolitów, gazometrii krwi tętniczej, ocenie funkcji nerek (mocznik, kreatynina) oraz badaniach obrazowych (EKG, RTG klatki piersiowej, MRI głowy). Przedawkowanie najczęściej wynika z nadmiernej lub zbyt szybkiej infuzji roztworów NaCl, zaburzeń wydalania sodu w niewydolności nerek lub podawania hipertonicznych roztworów u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodnej.
anuria, dekompensacja układu krążenia, dializa otrzewnowa, diuretyk pętlowy, elektrokardiografia, furosemid, gazometria krwi tętniczej, hemodializa, hemofiltracja, hiperchloremia, hipernatremia, hipertoniczny roztwór NaCl, kwasica hiperchloremiczna, kwasica metaboliczna, lek przeciwdrgawkowy, luka anionowa, niewydolność nerek, obrzęk mózgu, obrzęk płuc, osmolarność surowicy, płyn hipotoniczny, równowaga kwasowo-zasadowa, tachykardia, technika nerkozastępcza, wodorowęglan, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zespół demielinizacji osmotycznej
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Plasmalyte –

Plasmalyte to roztwór do infuzji o osmolarności około 295 mOsm/l i pH 6,5-8,0 (około 7,4), przeznaczony do dożylnego uzupełniania płynów. Dawkowanie u dorosłych, osób starszych i młodzieży powyżej 12 lat wynosi 500 ml do 3 litrów na 24 godziny, ze standardową szybkością infuzji 40 ml/kg mc./24 godz., którą w warunkach śródoperacyjnych można zwiększyć do 15 ml/kg mc./godz. U dzieci dawkowanie jest ściśle uzależnione od masy ciała: do 10 kg – do 100 ml/kg mc./24 godz. (6-8 ml/kg mc./godz.), 10-20 kg – 1000 ml + 50 ml/kg powyżej 10 kg/24 godz. (4-6 ml/kg mc./godz.), powyżej 20 kg – 1500 ml + 20 ml/kg powyżej 20 kg/24 godz. (2-4 ml/kg mc./godz.). Ze względu na brak potwierdzonych badań klinicznych u dzieci, stosowanie u tej grupy opiera się na danych literaturowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie równowagi płynowej, elektrolitowej i kwasowo-zasadowej, zwłaszcza stężenia sodu u pacjentów z SIADH lub przyjmujących agoniści wazopresyny.
agonista wazopresyny, izoosmolalność, monitorowanie pacjenta, pacjent geriatryczny, Plasmalyte, płyn hipotoniczny, podanie dożylne, równowaga kwasowo-zasadowa, SIADH, stężenie sodu, szybkość infuzji, zator powietrzny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kalii chloridum 0,15% + Glucosum 5% Kabi

Produkt leczniczy Kalii chloridum 0,15% + Glucosum 5% Kabi wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko zaburzeń elektrolitowych i metabolicznych związanych z zawartością potasu i glukozy. Roztwór 5% glukozy jest izotoniczny, jednak metabolizm glukozy może prowadzić do przewodnienia i hiponatremii (hipo- lub hiperosmotycznej), zwłaszcza u pacjentów z nieosmotycznym wydzielaniem wazopresyny, chorobami serca, wątroby, nerek oraz u osób przyjmujących agonistów wazopresyny. Ostra hiponatremia może wywołać encefalopatię hiponatremiczną z objawami neurologicznymi (ból głowy, nudności, drgawki, ospałość, wymioty), szczególnie niebezpieczną u dzieci, kobiet w wieku rozrodczym oraz pacjentów z uszkodzeniami mózgu. Konieczne jest monitorowanie stanu klinicznego, stężenia glukozy, elektrolitów, kreatyniny, azotu mocznikowego, równowagi kwasowo-zasadowej, EKG, diurezy oraz bilansu płynów.
agoniści wazopresyny, azot mocznikowy, choroby OUN, diureza, drgawki, dysplazja oskrzelowo-płucna, EKG, elektrolity w osoczu, encefalopatia hiponatremiczna, glikozydy naparstnicy, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiponatremia, hiponatremia hipoosmotyczna, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwotok dokomorowy, martwicze zapalenie jelit, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, niedokrwienie mózgu, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, obrzęk mózgu, odwodnienie ostre, płyn hipotoniczny, retinopatia wcześniaków, równowaga kwasowo-zasadowa, śpiączka, stężenie glukozy, stężenie kreatyniny, stłuczenie mózgu, udar niedokrwienny, wydzielanie wazopresyny, zaburzenia rytmu serca, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zawał mięśnia sercowego