agonista wazopresyny
Agonista wazopresyny to substancja, która naśladuje lub wzmacnia działanie naturalnej wazopresyny (znanej również jako hormon antydiuretyczny, ADH) w organizmie. Wazopresyna jest hormonem peptydowym wydzielanym przez tylny płat przysadki mózgowej, który odgrywa kluczową rolę w regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej i ciśnienia tętniczego.
Agoniści wazopresyny działają poprzez wiązanie się z receptorami wazopresynowymi (V1 i V2), co prowadzi do zwiększenia reabsorpcji wody w nerkach, zwężenia naczyń krwionośnych i wzrostu ciśnienia tętniczego. W praktyce klinicznej są stosowani w leczeniu moczówki prostej, krwawień z przewodu pokarmowego, krwotoku poporodowego oraz w stanach wstrząsu krwotocznego.
Do najczęściej stosowanych agonistów wazopresyny należą: desmopresyna (DDAVP), terlipresyna, wazopresyna syntetyczna i felypresyna. Desmopresyna jest selektywnym agonistą receptorów V2, wykorzystywanym głównie w leczeniu moczówki prostej i pierwotnego moczenia nocnego, podczas gdy terlipresyna i wazopresyna znajdują zastosowanie w leczeniu krwawień z żylaków przełyku i w stanach wstrząsowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Natrium chloratum 0,9% Baxter 9 mg/ml
Natrium Chloratum 0,9% Baxter to izotoniczny roztwór do infuzji zawierający 9 mg NaCl/ml, co odpowiada stężeniu 154 mmol/l jonów Na+ i Cl-, oraz ciśnieniu osmotycznemu około 308 mOsm/l. Preparat stosowany jest do uzupełniania utraty izotonicznego płynu pozakomórkowego oraz niedoboru sodu. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od wieku, masy ciała i stanu klinicznego pacjenta, z zaleceniami dla dorosłych w zakresie 500 ml do 3 litrów na 24 godziny, a dla niemowląt i dzieci 20-100 ml/kg/24h. Produkt może być również stosowany jako rozpuszczalnik lub rozcieńczalnik innych leków, z dawkowaniem 50-250 ml na dawkę, dostosowanym do właściwości i schematu dawkowania leku dodawanego.
agonista wazopresyny, chlorek sodu, ciśnienie osmotyczne, elektrolity w surowicy, hiponatremia, płyn hipotoniczny, płyn pozakomórkowy, port do infuzji, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga płynów, roztwór chlorku sodu, roztwór do infuzji, SIADH, stężenie sodu, utrata sodu, wazopresyna, wlew dożylny, zator powietrzny, zestaw do infuzji - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Kalii chloridum 0,15% + Glucosum 5% Kabi (1,5 mg + 50 mg)/ml
Produkt leczniczy Kalii chloridum 0,15% + Glucosum 5% Kabi to roztwór do infuzji zawierający 1,5 mg KCl i 50 mg glukozy w 1 ml, co odpowiada 20 mmol/l jonów potasu (K+) i chlorkowych (Cl–). Dawkowanie musi być indywidualnie dostosowane do stanu klinicznego pacjenta, z uwzględnieniem masy ciała i wieku. U dorosłych zalecane dawkowanie wynosi od 500 do 3000 ml na dobę, z maksymalną szybkością infuzji glukozy 5 mg/kg mc./min, natomiast u dzieci dawkowanie jest zależne od masy ciała, np. 100 ml/kg mc. na dobę dla dzieci do 10 kg. W leczeniu hipokaliemii stosuje się dawkę do 50 mmol potasu na dobę, a w cięższych przypadkach do 2-3 mmol/kg mc. Maksymalna szybkość infuzji potasu nie powinna przekraczać 15-20 mmol/godz., a podawanie potasu powinno być monitorowane EKG, aby uniknąć hiperkaliemii. U pacjentów z niewydolnością nerek konieczna jest redukcja dawki ze względu na ryzyko kumulacji potasu.
agonista wazopresyny, chlorek potasu, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipokaliemia, hiponatremia, infuzja glukozy, jon potasu, jony chlorkowe, niedobór potasu, niedobór węglowodanów, SIADH, stężenie glukozy, stężenie potasu, stwardnienie żyły, terapia dożylna płynami, zaburzenia czynności nerek, żyła centralna, żyła obwodowa - Leksykon substancji czynnych
Sodu glukonian – Dawkowanie i sposób podawania
Sodu glukonian w stężeniu 5,02 g/l (23 mmol/l, 23 mEq/l) jest kluczowym składnikiem roztworu do infuzji Plasmalyte, charakteryzującego się izoosmolalnością około 295 mOsm/l i pH 6,5-8,0, zbliżonym do fizjologicznego 7,4. Roztwór ten, zawierający zbilansowany skład elektrolitowy, może być podawany do żyły obwodowej, a dawkowanie i szybkość infuzji powinny być indywidualizowane w zależności od wieku, masy ciała oraz stanu klinicznego pacjenta, z uwzględnieniem szczególnych wskazań, takich jak oparzenia, zabiegi chirurgiczne czy urazy. Standardowa dawka dla dorosłych i młodzieży (≥12 lat) wynosi 500 ml do 3 litrów na 24 godziny, z typową szybkością około 40 ml/kg mc/24h, natomiast w trakcie zabiegów chirurgicznych szybkość może wzrosnąć do około 15 ml/kg mc/godz. U osób w podeszłym wieku konieczna jest szczególna ostrożność ze względu na ryzyko chorób współistniejących i interakcji lekowych. U dzieci dawkowanie jest dostosowane do masy ciała, z podziałem na grupy 0-10 kg, 10-20 kg oraz >20 kg, z odpowiednio zmniejszonymi szybkościami infuzji (6-8, 4-6, 2-4 ml/kg mc/godz.).
agonista wazopresyny, aseptyka, elektrolity w roztworze, izoosmolalność, jon glukonianu, osmolarność, płynoterapia dożylna, płynoterapia pediatryczna, podanie dożylne, równowaga elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga płynów, roztwór do infuzji, sodu glukonian, stężenie elektrolitów, uzupełnianie płynów, wydzielanie wazopresyny, zator powietrzny, zespół SIADH - Leksykon substancji czynnych
Wapnia chlorek dwuwodny – Dawkowanie i sposób podawania
Wapnia chlorek dwuwodny, zawierający zjonizowany wapń (Ca²⁺), jest stosowany w różnych preparatach leczniczych, w tym roztworach do dializy otrzewnowej, hemofiltracji oraz infuzji dożylnych, szczególnie w stanach wymagających szybkiego uzupełnienia jonów wapnia. Dawkowanie jest ściśle uzależnione od wskazań klinicznych, wieku pacjenta oraz postaci farmaceutycznej. U dorosłych w stanach niedoboru wapnia zaleca się podawanie 5-10 ml roztworu (2,3-4,6 mmol Ca²⁺) powoli dożylnie, z szybkością nieprzekraczającą 1 mmol/min. W pediatrii dawka wynosi 0,2 ml/kg mc. (0,092 mmol Ca²⁺/kg) z maksymalną dawką dobową 1-10 ml. W zatruciach antagonistami wapnia oraz podczas resuscytacji krążeniowej stosuje się podobne dawki. W dializie otrzewnowej stosuje się roztwory o stężeniu wapnia 1,25-1,75 mmol/l, z objętością wymiany 2000 ml u dorosłych i 600-800 ml/m² u dzieci, wykonywane 4 razy na dobę. W hemofiltracji dawkowanie zależy od stanu klinicznego i masy ciała, z zalecaną szybkością filtracji 20-25 ml/kg/h. Produkt Calrecia (100 mmol/l chlorku wapnia) stosowany jest w terapii pozaustrojowej, z dawką dostosowywaną do utraty wapnia i monitorowania stężenia wapnia zjonizowanego, którego docelowe stężenie nie powinno być niższe niż 0,9 mmol/l.
agonista wazopresyny, antagonista wapnia, ból rozpierający, czynność nerek, dializa otrzewnowa, elektrolit, hemofiltracja, hiperkaliemia, hiponatremia, martwica tkanek, oczyszczanie pozaustrojowe, płyn Ringera, proces fizjologiczny, resuscytacja krążeniowa, równowaga kwasowo-zasadowa, SIADH, stężenie wapnia, terapia nerkozastępcza, wapń chlorek dwuwodny, wapń zjonizowany - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Płyn Ringera z mleczanami Fresenius –
Płyn Ringera z mleczanami Fresenius to izotoniczny roztwór do infuzji dożylnej, zawierający elektrolity: Na+ 131,0 mmol/l, K+ 5,36 mmol/l, Ca2+ 1,84 mmol/l, Cl- 112,0 mmol/l oraz mleczan sodu 28,3 mmol/l, o osmolarności 278,5 mOsmol/l i pH 5,0-7,0. Standardowa szybkość infuzji wynosi 2,5 ml/kg mc./godz., a maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 40 ml/kg mc., jednak dawkowanie musi być indywidualnie dostosowane do stanu klinicznego pacjenta, wieku, masy ciała oraz wyników badań laboratoryjnych. Produkt jest przeznaczony wyłącznie do podania dożylnego, w tym do żył obwodowych, i nie może być podawany domięśniowo.
agonista wazopresyny, badania laboratoryjne, chlorek potasu, chlorek sodu, chlorek wapnia, elektrolity, hiponatremia, lekarz specjalista, mleczan sodu, osmolarność, płyn hipotoniczny, płyn Ringera z mleczanami, płynoterapia dożylna, podanie dożylne, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do infuzji, SIADH, stężenie elektrolitów w surowicy, stężenie sodu w surowicy, szybkość infuzji, żyła obwodowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Glucosum 20% Fresenius
Glucosum 20% Fresenius to roztwór do infuzji zawierający 200 mg/ml glukozy o osmolarności 1114 mOsmol/l. Podawanie tego preparatu wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z cukrzycą, nietolerancją węglowodanów oraz u noworodków matek chorych na cukrzycę, ze względu na ryzyko hiperglikemii i zaburzeń metabolicznych. Konieczne jest systematyczne monitorowanie bilansu płynów, stężenia elektrolitów (szczególnie sodu, potasu i chlorków) oraz równowagi kwasowo-zasadowej, aby zapobiec przeciążeniu układu krążenia, hiponatremii i rozwojowi obrzęków obwodowych lub płucnych. Szybkość infuzji i objętość podawanego roztworu powinny być dostosowane do stanu klinicznego pacjenta, a podawanie roztworu glukozy jednocześnie z krwią przez ten sam zestaw do przetaczania jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko pseudoaglutynacji krwinek.
agonista wazopresyny, bilans płynów, choroby ośrodkowego układu nerwowego, cukromocz, cukrzyca, cukrzyca ciążowa, elektrolity we krwi, encefalopatia hiponatremiczna, hiperglikemia, hiponatremia hipoosmotyczna, krwawienie wewnątrzczaszkowe, nietolerancja węglowodanów, obrzęk mózgu, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, ostra hiponatremia, pseudoaglutynacja krwinek, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór hipotoniczny, stłuczenie mózgu, wazopresyna, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Glucosum 5% et Natrium chloratum 0,9% 1:1 Fresenius
Glucosum 5% et Natrium chloratum 0,9% 1:1 Fresenius to roztwór infuzyjny o osmolarności 293 mOsmol/l i pH 3,5–6,5, zawierający 25 g glukozy (27,5 g glukozy jednowodnej) oraz 4,5 g chlorku sodu na 1000 ml, co odpowiada stężeniu jonów Na+ i Cl- na poziomie 76,9 mmol/l. Produkt wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zastoinową niewydolnością serca, ciężką niewydolnością nerek, obrzękami z retencją sodu, cukrzycą oraz u osób leczonych kortykosteroidami lub kortykotropiną. Infuzja może prowadzić do przeciążenia płynami, hiponatremii, hipokaliemii oraz zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej, dlatego konieczne jest monitorowanie bilansu płynów, stężenia elektrolitów (Na+, K+, Cl-) oraz parametrów gazometrycznych. Ze względu na zawartość glukozy, nie należy podawać roztworu jednocześnie z krwią przez ten sam zestaw infuzyjny z powodu ryzyka pseudoaglutynacji erytrocytów i powikłań zakrzepowo-zatorowych.
agonista wazopresyny, bilans płynów, ciężka niewydolność nerek, cukrzyca, elektrolity we krwi, encefalopatia hiponatremiczna, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokaliemia, hiponatremia hipoosmotyczna, kortykosteroidy, krwawienie wewnątrzczaszkowe, obrzęk mózgu, obrzęk płuc, ośrodkowy układ nerwowy, ostra encefalopatia hiponatremiczna, ostra hiponatremia, powikłania zakrzepowo-zatorowe, przeciążenie płynami, pseudoaglutynacja, retencja sodu, równowaga kwasowo-zasadowa, stłuczenie mózgu, wazopresyna, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ringer Lactate –
Roztwór Ringer Lactate, o ciśnieniu osmotycznym około 278 mOsm/l, jest stosowany do dożylnej płynoterapii w celu przywrócenia prawidłowej objętości krwi, wymagając objętości infuzji 3-5-krotnie większej niż utracona objętość krwi. Dawkowanie i szybkość podawania są dostosowane do wieku, masy ciała oraz stanu klinicznego pacjenta, z zaleceniami dla dorosłych wynoszącymi 500 ml do 3 litrów na dobę (prędkość 40 ml/kg mc./dobę), a dla dzieci 20-100 ml/kg mc./dobę z różnicowaniem prędkości infuzji: niemowlęta 6-8 ml/kg mc./h, małe dzieci 4-6 ml/kg mc./h, dzieci 2-4 ml/kg mc./h. W przypadku oparzeń u dzieci dawka wynosi 3,4 ml/kg mc./% oparzenia po 24 godzinach i 6,3 ml/kg mc./% oparzenia po 48 godzinach, natomiast przy urazach głowy średnio 2850 ml/m² powierzchni ciała. Szczególną ostrożność należy zachować u niemowląt poniżej 6 miesiąca życia oraz u pacjentów z chorobami serca, nerek i wątroby, zwłaszcza w podeszłym wieku.
agonista wazopresyny, ciśnienie osmotyczne, elektrolity w surowicy, masa ciała, mleczan, objętość krwi, parametry życiowe, płynoterapia dożylna, podanie dożylne, port infuzyjny, powierzchnia ciała, prędkość infuzji, prędkość wlewu, Ringer Lactate, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga płynów, roztwór izoosmotyczny, stymulacja wydzielania wazopresyny, szybkość przepływu, technika aseptyczna, wskaźniki biochemiczne, zator powietrzny, zespół SIADH - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Injectio Glucosi 5 % + Natrii Chlorati 0,9 % 2:1 Viaflo 33 g/l + 3 g/l
Injectio Glucosi 5% + Natrii Chlorati 0,9% 2:1 Viaflo to roztwór do infuzji zawierający 33 g/l glukozy (glukoza jednowodna) oraz 3 g/l sodu chlorku, o osmolarności około 285 mOsm/l. Preparat jest hipotoniczny względem osocza, ale izoosmolarny dzięki zawartości glukozy. Dawkowanie i szybkość podawania (standardowo 40 ml/kg/24 godz.) muszą być dostosowane indywidualnie do wieku, masy ciała i stanu klinicznego pacjenta, z uwzględnieniem ryzyka hiperglikemii (maksymalna szybkość podawania w ostrym stanie: 5 mg/kg/min u dorosłych, 10–18 mg/kg/min u dzieci). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami elektrolitowymi, zwłaszcza hiponatremią, oraz u osób z zespołem SIADH lub przyjmujących agonistów wazopresyny, ze względu na ryzyko poważnych zaburzeń neurologicznych przy nagłej korekcie sodu.
agonista wazopresyny, bilans płynów, elektrolity w surowicy, glukoza w surowicy, hiperglikemia, hipernatremia, hiponatremia, infuzja, płyn dożylny, podanie dożylne, roztwór hiperosmolarny, roztwór hipotoniczny, SIADH, suplementacja elektrolitów, wydzielanie wazopresyny, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie neurologiczne, zapalenie żył, zator powietrzny, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego, żyła centralna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Kalii chloridum 0,3% + Glucosum 5% Kabi (3 mg + 50 mg)/ml
Kalii chloridum 0,3% + Glucosum 5% Kabi to roztwór do infuzji zawierający 3 mg KCl i 50 mg glukozy na 1 ml, stosowany w terapii niedoborów węglowodanów, płynów oraz potasu. Dawkowanie jest zróżnicowane w zależności od wieku i masy ciała pacjenta: dorośli otrzymują 500 ml do 3 litrów na dobę, niemowlęta i dzieci 0-10 kg – 100 ml/kg mc./dobę, a dzieci powyżej 10 kg dawkowanie jest dostosowywane według wzoru. Maksymalna szybkość infuzji glukozy wynosi 5 mg/kg mc./min u dorosłych oraz 10-18 mg/kg mc./min u dzieci, aby uniknąć hiperglikemii. W profilaktyce hipokaliemii stosuje się dawki do 50 mmol potasu na dobę, natomiast w leczeniu hipokaliemii zalecana dawka to 20 mmol potasu podawane w ciągu 2-3 godzin (7-10 mmol/godz.), z maksymalną szybkością infuzji 15-20 mmol/godz. Maksymalna dobowa dawka potasu nie powinna przekraczać 2-3 mmol/kg mc., a u pacjentów z niewydolnością nerek dawki należy odpowiednio zmniejszyć.
agonista wazopresyny, bilans płynów, EKG, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipokaliemia, hiponatremia, infuzja potasu, niedobór węglowodanów, przewodnienie, roztwór infuzyjny, SIADH, stężenie glukozy w surowicy, stężenie potasu, stężenie sodu, stężenie sodu w surowicy, stwardnienie żyły, terapia dożylna płynami, zaburzenie czynności nerek, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Plasmalyte –
Plasmalyte to roztwór do infuzji o osmolarności około 295 mOsm/l i pH 6,5-8,0 (około 7,4), przeznaczony do dożylnego uzupełniania płynów. Dawkowanie u dorosłych, osób starszych i młodzieży powyżej 12 lat wynosi 500 ml do 3 litrów na 24 godziny, ze standardową szybkością infuzji 40 ml/kg mc./24 godz., którą w warunkach śródoperacyjnych można zwiększyć do 15 ml/kg mc./godz. U dzieci dawkowanie jest ściśle uzależnione od masy ciała: do 10 kg – do 100 ml/kg mc./24 godz. (6-8 ml/kg mc./godz.), 10-20 kg – 1000 ml + 50 ml/kg powyżej 10 kg/24 godz. (4-6 ml/kg mc./godz.), powyżej 20 kg – 1500 ml + 20 ml/kg powyżej 20 kg/24 godz. (2-4 ml/kg mc./godz.). Ze względu na brak potwierdzonych badań klinicznych u dzieci, stosowanie u tej grupy opiera się na danych literaturowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie równowagi płynowej, elektrolitowej i kwasowo-zasadowej, zwłaszcza stężenia sodu u pacjentów z SIADH lub przyjmujących agoniści wazopresyny.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ringer (8,6 mg + 0,3 mg + 0,33 mg)/ml
Roztwór Ringer, izotoniczny o osmolarności około 309 mOsm/l i pH 5,0-7,5, zawiera chlorek sodu, potasu oraz chlorek wapnia dwuwodny i jest przeznaczony do dożylnej infuzji. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do wieku, masy ciała oraz stanu klinicznego pacjenta, z uwzględnieniem szczególnych wskazań takich jak oparzenia, urazy głowy czy zabiegi chirurgiczne. Dla dorosłych i młodzieży zaleca się podawanie 500 ml do 3 litrów na 24 godziny (40 ml/kg mc./24h), natomiast u niemowląt i dzieci dawkowanie wynosi od 20 do 100 ml/kg mc./24h z różną szybkością podawania (od 2 do 8 ml/kg mc./h w zależności od grupy wiekowej). W przypadku oparzeń dawkowanie jest obliczane na podstawie procentowej powierzchni oparzenia (3,4 ml/kg mc./% oparzenia w 24h, 6,3 ml/kg mc./% oparzenia w 48h), a u dzieci z urazami głowy stosuje się średnio 2850 ml/m² powierzchni ciała. Podawanie roztworu wymaga zachowania aseptyki, stosowania jałowych zestawów infuzyjnych oraz unikania ryzyka zatoru powietrznego poprzez odpowiednie przygotowanie i podłączenie pojemników.
agonista wazopresyny, chlorek potasu, chlorek sodu, chlorek wapnia, elektrolity w osoczu, lekarz specjalista, oparzenie, osmolarność, płynoterapia dożylna, płynoterapia pediatryczna, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga płynów, roztwór do infuzji, roztwór izotoniczny, SIADH, stymulacja wydzielania wazopresyny, terapia płynowa, uraz głowy, zakażenie, zator powietrzny - Leksykon substancji czynnych
Chlorek – Dawkowanie i sposób podawania
Preparaty zawierające chlorek, takie jak Natrium Chloratum 0,9% Baxter (9 mg/ml, 154 mmol/l Na⁺ i Cl⁻, osmolalność ~308 mOsm/l), Calcium chloride DEMO (1 g/10 ml, 6,8 mmol Ca²⁺ na ampułkę) oraz Klean-Prep (proszek do roztworu doustnego zawierający m.in. 125 mmol/l sodu i 35 mmol/l chlorków) są szeroko stosowane w praktyce klinicznej. Natrium Chloratum 0,9% stosuje się do uzupełniania utraty izotonicznego płynu pozakomórkowego i sodu, z dawkowaniem u dorosłych 500 ml–3 l/24 h, a u dzieci 20–100 ml/kg/24 h, podawany dożylnie. Calcium chloride DEMO podaje się wyłącznie dożylnie w powolnym wlewie, m.in. w resuscytacji krążeniowo-oddechowej dawką jednorazową 10 ml (10% w/v) oraz w ostrej hipokalcemii 2,25–4,5 mmol wapnia (3–7 ml roztworu). Klean-Prep stosuje się doustnie w dawce 4 l roztworu (4 saszetki) do oczyszczania przewodu pokarmowego przed badaniami, a także krótkotrwale w zaparciach (1 saszetka/1 l wody). Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa wykorzystywana jest zewnętrznie do kąpieli (1–3%, max. 6% w chorobach skóry) i inhalacji (do 3% roztworu). Dawkowanie wymaga indywidualizacji u dzieci, osób starszych oraz pacjentów z niewydolnością nerek, przy czym Calcium chloride DEMO jest przeciwwskazany u dzieci, a sole wapnia należy ostrożnie podawać u chorych z niewydolnością nerek.
agonista wazopresyny, chlorek wapnia, ciśnienie osmotyczne, elektrolity w surowicy, hiponatremia, inhalator, Klean-Prep, Natrium Chloratum, niewydolność nerek, oczyszczanie przewodu pokarmowego, ostra hipokalcemia, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do infuzji, SIADH, sól jodowo-bromowa, sonda nosowo-żołądkowa, wlew dożylny, zator powietrzny