ostra encefalopatia hiponatremiczna

Ostra encefalopatia hiponatremiczna to poważny stan neurologiczny wywołany gwałtownym spadkiem stężenia sodu w surowicy krwi poniżej 135 mmol/l. Charakteryzuje się obrzękiem mózgu spowodowanym przemieszczaniem się wody do komórek nerwowych w odpowiedzi na gradient osmotyczny.

Najczęstsze przyczyny to nadmierne przyjmowanie płynów hipotonicznych, niewłaściwe stosowanie leków moczopędnych, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH), choroby nerek, niewydolność serca, marskość wątroby oraz zaburzenia endokrynologiczne. Szczególnie narażone są kobiety w wieku rozrodczym, dzieci oraz pacjenci po zabiegach operacyjnych.

Objawy kliniczne zależą od nasilenia i szybkości rozwoju hiponatremii. Początkowo mogą wystąpić bóle głowy, nudności, wymioty, zmęczenie i zaburzenia orientacji. W cięższych przypadkach pojawiają się drgawki, zaburzenia świadomości, śpiączka, a w skrajnych sytuacjach wklinowanie mózgu i zgon. Ryzyko powikłań neurologicznych wzrasta przy stężeniu sodu poniżej 120 mmol/l.

Leczenie wymaga precyzyjnego wyrównywania stężenia sodu pod ścisłą kontrolą laboratoryjną. Zbyt szybka korekcja hiponatremii może prowadzić do zespołu demielinizacji osmotycznej (centralnej mielinolizy mostu). Zaleca się powolne zwiększanie stężenia sodu o nie więcej niż 8-10 mmol/l w ciągu pierwszych 24 godzin i nie przekraczanie 18 mmol/l w ciągu 48 godzin. W przypadkach zagrażających życiu stosuje się hipertoniczny roztwór NaCl (3%).