bakteryjna gyraza DNA
Bakteryjna gyraza DNA jest kluczowym enzymem należącym do klasy topoizomeraz typu II, który odgrywa istotną rolę w procesie replikacji DNA bakterii. Enzym ten wprowadza ujemne superskręty do kolistej cząsteczki DNA bakteryjnego, co umożliwia rozplecenie podwójnej helisy i rozpoczęcie procesu replikacji.
Strukturalnie gyraza DNA składa się z dwóch podjednostek: GyrA odpowiedzialnej za przecinanie i ponowne łączenie nici DNA oraz GyrB posiadającej aktywność ATPazową, niezbędną do dostarczania energii dla całego procesu. Ze względu na swoją unikalność dla komórek bakteryjnych i brak odpowiednika w komórkach eukariotycznych, gyraza DNA stanowi doskonały cel dla antybiotyków.
Inhibitory gyrazy DNA, takie jak fluorochinolony (np. ciprofloksacyna, lewofloksacyna) czy kumaryny (np. nowobiocyna), blokują działanie tego enzymu, uniemożliwiając replikację bakteryjnego DNA i prowadząc do śmierci komórki bakteryjnej. Mechanizm ten stanowi podstawę działania szerokiej grupy antybiotyków stosowanych w leczeniu różnorodnych infekcji bakteryjnych.
Narastająca oporność bakterii na antybiotyki, w tym na inhibitory gyrazy DNA, stanowi poważne wyzwanie dla współczesnej medycyny. Badania nad mechanizmami oporności oraz poszukiwanie nowych związków celujących w gyrazę DNA są istotnym kierunkiem rozwoju nowych strategii antybakteryjnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Norfloksacyna – Właściwości farmakodynamiczne
Norfloksacyna, fluorochinolon o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, wykazuje aktywność wobec tlenowych bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, działając bakteriobójczo poprzez hamowanie gyrazy DNA (topoizomerazy II). Mechanizm polega na tworzeniu kompleksu norfloksacyny z gyrazą i rozszczepionym DNA, co uniemożliwia replikację i prowadzi do fragmentacji DNA. Stężenia krytyczne dla oceny wrażliwości drobnoustrojów wynoszą według ChPL Chibroxin: S ≤ 1 mg/l, R > 2 mg/l, a według NCCLS: S ≤ 4 µg/ml, R ≥ 16 µg/ml. Norfloksacyna wykazuje różne profile oporności w zależności od gatunku i regionu, np. oporność na Enterococcus faecalis wynosi 13-64%, Acinetobacter baumannii 50-88%, a Pseudomonas aeruginosa 0-47%. Naturalna oporność dotyczy m.in. MRSA, bakterii beztlenowych oraz niektórych szczepów Acinetobacter spp.
aktywne usuwanie leku, bakteria beztlenowa, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, bakteria tlenowa, bakteryjna gyraza DNA, działanie bakteriobójcze, Escherichia coli, fluorochinolon, gyraza DNA, kinetyka stężeń, kwas nalidyksowy, minimalne stężenie hamujące, mutacja spontaniczna, Neisseria gonorrhoeae, oporność krzyżowa, oporność nabyta, przepuszczalność błony komórkowej, Pseudomonas aeruginosa, replikacja DNA, spektrum działania przeciwbakteryjnego, Staphylococcus aureus, Staphylococcus metycylinowrażliwy, stężenie krytyczne, synteza DNA, topoizomeraza II, topoizomeraza IV - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ofloxacin-POS 3 mg/ml
Ofloksacyna, dostępna w kroplach do oczu o stężeniu 3 mg/ml (około 0,10 mg substancji aktywnej na kroplę), jest fluorochinolonem o mechanizmie bakteriobójczym polegającym na hamowaniu bakteryjnej gyrazy DNA. Lek wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego obejmujące bakterie tlenowe i beztlenowe oraz Chlamydia. Oporność na ofloksacynę rozwija się głównie poprzez mutacje w genie gyrA oraz mechanizmy usuwania leku z komórki bakteryjnej, co może prowadzić do oporności krzyżowej w obrębie fluorochinolonów. Wrażliwość bakterii oceniana jest według kryteriów EUCAST, z wartościami granicznymi dla poszczególnych patogenów, np. Staphylococcus spp. ≤1 mg/l (wrażliwe), Streptococcus pneumoniae ≤0,125 mg/l, Haemophilus influenzae ≤0,5 mg/l, Enterobacteriaceae ≤0,5 mg/l, a brak danych (BD) dotyczy m.in. Acinetobacter spp. i Pseudomonas aeruginosa.
acinetobacter baumannii, antybiogram, bakteryjna gyraza DNA, działanie bakteriobójcze, Enterobacteriaceae, epidemiologiczna wartość graniczna, Escherichia coli, Europejski Komitet Badania Wrażliwości Drobnoustrojów, fluorochinolon, gen gyrA, gronkowiec koagulazo-ujemny, Haemophilus influenzae, Haemophilus parainfluenzae, Klebsiella, Klebsiella pneumoniae, Moraxella catarrhalis, mutacja genetyczna, ofloksacyna, oporność bakterii, oporność krzyżowa, oporność na metycylinę, oporność plazmidowa, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Streptococcus pneumoniae, szczep oporny, transfer genów oporności, wrażliwość na metycylinę