gen CBS
Gen CBS (cystathionine beta-synthase) koduje enzym kluczowy w metabolizmie homocysteiny i procesie transsulfuracji. Enzym ten katalizuje kondensację homocysteiny i seryny do cystationiny, będąc istotnym elementem szlaku metabolicznego prowadzącego do syntezy cysteiny.
Mutacje w genie CBS są główną przyczyną homocystynurii – dziedziczonej autosomalnie recesywnie choroby metabolicznej. Homocystynuria charakteryzuje się podwyższonym poziomem homocysteiny we krwi i moczu, co prowadzi do zaburzeń w układzie sercowo-naczyniowym, kostno-stawowym, nerwowym i ocznym. Typowymi objawami są zakrzepica naczyniowa, zwichnięcie soczewki, skolioza, osteoporoza oraz niepełnosprawność intelektualna.
Gen CBS znajduje się na chromosomie 21 (21q22.3), a jego ekspresja jest regulowana przez wiele czynników, w tym kwas foliowy i witaminę B12. Zidentyfikowano ponad 150 różnych mutacji tego genu, z których najczęstszą w populacji kaukaskiej jest I278T. Diagnostyka molekularna genu CBS stanowi podstawę potwierdzenia homocystynurii typu I oraz umożliwia poradnictwo genetyczne dla rodzin osób dotkniętych tą chorobą.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Homocystynuria to autosomalne recesywne zaburzenie metabolizmu metioniny, najczęściej spowodowane deficytem syntazy cystationinowej β (CBS), enzymu zależnego od witaminy B6, który katalizuje konwersję homocysteiny do cystationiny w szlaku transsulfuracji. Niedobór CBS prowadzi do akumulacji homocysteiny (>50-60 μmol/L) i metioniny w osoczu, co skutkuje wieloukładowymi objawami: przemieszczeniem soczewki, deformacjami szkieletu (m.in. skolioza, szewska klatka piersiowa), powikłaniami zakrzepowo-zatorowymi oraz upośledzeniem funkcji poznawczych. Mutacje w genie CBS (chromosom 21q22.3), zwłaszcza p.G307S i p.I278T, determinują fenotyp i odpowiedź na leczenie pirydoksyną. Patogeneza obejmuje toksyczne działanie homocysteiny na śródbłonek, zaburzenia sieciowania kolagenu i elastyny, co prowadzi do uszkodzeń tkanki łącznej i naczyń, a także stres siateczki śródplazmatycznej i dysregulację metabolizmu lipidów, przyczyniając się do stłuszczenia wątroby i miażdżycy.
aminokwas siarkowy, bariera krew-mózg, gen CBS, homocysteina w osoczu, klasyczna homocystynuria, niepełnosprawność intelektualna, ośrodkowy układ nerwowy, powikłania zakrzepowo-zatorowe, przemieszczenie soczewki, reduktaza metylenotetrahydrofolianowa, remetylacja homocysteiny, stłuszczenie wątroby, stres siateczki śródplazmatycznej, syntaza cystationinowa β, syntaza metioninowa, szlak transsulfuracji, terapia pirydoksyną, tkanka łączna, tromboksan, witamina B6, zespół Marfana -
Leksykon chorób i schorzeń
Homocystynuria to rzadkie, autosomalnie recesywne zaburzenie metaboliczne wynikające z niedoboru syntazy β-cystationiny (CBS), prowadzące do akumulacji homocysteiny we krwi i moczu. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu całkowitego stężenia homocysteiny (tHcy) w osoczu, gdzie wartości powyżej 100 μmol/l (norma <15 μmol/l) wraz z podwyższonym lub granicznie wysokim stężeniem metioniny wskazują na klasyczną postać choroby. Badania przesiewowe noworodków, wykonywane między 24 a 72 godziną życia, wykorzystują metioninę jako marker, jednak ich czułość jest ograniczona, z ryzykiem fałszywie ujemnych wyników sięgającym 50%, zwłaszcza u wcześniaków i dzieci żywionych pozajelitowo. Diagnostyka różnicowa obejmuje wykluczenie wtórnych przyczyn hiperhomocysteinemii oraz defektów remetylacji, a potwierdzenie rozpoznania może wymagać oznaczenia aktywności enzymu CBS w hodowanych fibroblastach lub badania genetycznego mutacji w genie CBS i innych genach związanych z metabolizmem homocysteiny.
aminokwasy w osoczu, badanie biochemiczne, badanie genetyczne, badanie przesiewowe noworodków, diagnostyka prenatalna, dieta niskometioninowa, dziedziczenie autosomalne recesywne, fibroblasty skóry, gen CBS, gen MTHFR, homocysteina całkowita, homocystynuria, krótkowzroczność, metabolizm homocysteiny, morfologia krwi, przemieszczenie soczewki, spektrometria masowa, suplementacja kwasu foliowego, syntaza β-cystationiny, szlak transsulfuracji, udar mózgu, zakrzepica, zakrzepica żylna, zespół Marfana, zespół nadpobudliwości psychoruchowej -
Leksykon chorób i schorzeń
Homocystynuria to autosomalnie recesywne zaburzenie metaboliczne charakteryzujące się podwyższonym stężeniem homocysteiny i metioniny we krwi oraz moczu, wynikające głównie z mutacji w genie CBS (chromosom 21q22.3), prowadzących do niedoboru enzymu cystathionine beta-synthase. Patogeneza obejmuje zaburzenia szlaków transsulfuracji (typ 1) i remetylacji homocysteiny (typy 2 i 3), z udziałem mutacji w genach MTHFR, MTR, MTRR, MMADHC i HCFC1. Klinicznie wyróżnia się fenotypy wrażliwe i niewrażliwe na pirydoksynę (witaminę B6). Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia homocysteiny całkowitej, metioniny i cysteiny w osoczu, a także badaniach genetycznych potwierdzających mutacje. Wartości biochemiczne typowe dla klasycznej homocystynurii to podwyższone stężenia homocysteiny i metioniny, natomiast w defektach remetylacji obserwuje się hiperhomocysteinemię z prawidłowym lub obniżonym poziomem metioniny. Epidemiologicznie częstość występowania wynosi około 1:200 000-350 000 żywych urodzeń, z wyższą zapadalnością w populacjach o dużej częstości małżeństw krewniaczych.
aminokwas siarkowy, badania genetyczne, badania przesiewowe noworodków, dziedziczenie autosomalne recesywne, gen CBS, hiperhomocysteinemia, homocysteina, homocystynuria, homocystynuria klasyczna, kwas foliowy, metabolizm metioniny, poradnictwo genetyczne, powikłania zakrzepowo-zatorowe, przemieszczenie soczewki, reduktaza metylenotetrahydrofolianowa, remetylacja homocysteiny, stres oksydacyjny, syntaza metioniny, szlak transsulfuracji, uszkodzenie śródbłonka, witamina B12, witamina B6, zaburzenie metaboliczne
