inhibitory angiogenezy
Inhibitory angiogenezy to grupa leków, które hamują proces powstawania nowych naczyń krwionośnych (angiogenezę). Mechanizm ich działania polega głównie na blokowaniu czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF) lub jego receptorów, co prowadzi do zahamowania proliferacji komórek śródbłonka naczyniowego i tworzenia nowych naczyń.
W praktyce klinicznej inhibitory angiogenezy znalazły zastosowanie przede wszystkim w onkologii. Nowotwory złośliwe do swojego wzrostu i progresji wymagają stałego dopływu tlenu i składników odżywczych, co zapewniają im nowo powstające naczynia krwionośne. Zahamowanie angiogenezy prowadzi do ograniczenia wzrostu guza i jego przerzutów.
Do najczęściej stosowanych inhibitorów angiogenezy należą: bewacyzumab (przeciwciało monoklonalne przeciwko VEGF), sorafenib, sunitynib, pazopanib (inhibitory kinaz tyrozynowych) oraz aflibercept (białko fuzyjne wiążące VEGF). Leki te są wykorzystywane w terapii wielu nowotworów, m.in. raka jelita grubego, nerki, wątrobowokomórkowego, niedrobnokomórkowego raka płuca czy glejaka wielopostaciowego.
Poza onkologią, inhibitory angiogenezy znalazły zastosowanie w okulistyce, szczególnie w leczeniu wysiękowej postaci zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem (AMD) oraz obrzęku plamki w przebiegu cukrzycy czy zakrzepu żyły środkowej siatkówki. W tych wskazaniach stosuje się głównie ranibizumab, aflibercept i bewacyzumab.
Terapia inhibitorami angiogenezy wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, wśród których najczęściej występują: nadciśnienie tętnicze, białkomocz, zaburzenia krzepnięcia, opóźnione gojenie ran, perforacje przewodu pokarmowego oraz zdarzenia zakrzepowo-zatorowe. Wymaga to starannej kwalifikacji pacjentów i monitorowania w trakcie leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zerlinda
Lek Zerlinda (kwas zoledronowy 4 mg/100 ml) wymaga starannego monitorowania parametrów metabolicznych, zwłaszcza stężenia wapnia, fosforanów i magnezu w surowicy, ze względu na ryzyko hipokalcemii, hipofosfatemii i hipomagnezemii, które mogą wymagać uzupełniającej terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na funkcję nerek, gdyż pacjenci z hiperkalcemią często mają upośledzoną czynność nerek, a kwas zoledronowy może pogorszyć ich stan, zwłaszcza przy odwodnieniu, istniejących zaburzeniach nerkowych, wielokrotnym podawaniu bisfosfonianów lub stosowaniu leków nefrotoksycznych. Dawka 4 mg podawana w 15 minut wiąże się z mniejszym, ale nadal obecnym ryzykiem nefrotoksyczności, a u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (stężenie kreatyniny ≥400 µmol/l lub ≥4,5 mg/dl dla TIH, ≥265 µmol/l lub ≥3,0 mg/dl dla przerzutów do kości) stosowanie leku nie jest zalecane. Przed każdą kolejną dawką należy oznaczyć stężenie kreatyniny, a w przypadku pogorszenia czynności nerek odstawić lek do czasu powrotu parametrów do wartości wyjściowych z tolerancją 10%.
arytmia serca, bisfosfoniany, ból mięśniowo-szkieletowy, chemioterapia, choroba przyzębia, dializoterapia, drgawki, hiperkalcemia nowotworowa, hipofosfatemia, hipokalcemia, hipomagnezemia, inhibitory angiogenezy, kortykosteroidy, kreatynina, kwas zoledronowy, martwica kości szczęki, nefrotoksyczność, niedoczulica, niewydolność krążenia, przerzuty do kości, radioterapia głowy i szyi, szpiczak mnogi, terapia uzupełniająca, tężyczka, zaawansowany rak piersi, zaburzenie czynności wątroby, złamania podkrętarzowe, złamania przeciążeniowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zoledronic Acid Noridem
Przed rozpoczęciem terapii kwasem zoledronowym (Zoledronic Acid Noridem) konieczna jest dokładna ocena stanu pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji nerek i gospodarki elektrolitowej. Zaleca się monitorowanie stężeń wapnia, fosforanów, magnezu oraz kreatyniny w surowicy, zwłaszcza u pacjentów z hiperkalcemią indukowaną nowotworem (TIH) i przerzutami do kości. Wartości progowe definiujące ciężką niewydolność nerek to stężenie kreatyniny ≥400 μmol/L (≥4,5 mg/dl) dla TIH oraz ≥265 µmol/L (≥3,0 mg/dl) dla pacjentów z nowotworami i przerzutami, a także klirens kreatyniny <30 mL/min. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zaleca się stosowanie zmniejszonych dawek i przerwanie terapii w przypadku pogorszenia funkcji nerek, z wznowieniem po powrocie do wartości wyjściowych. Produkt zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na fiolkę, co czyni go zasadniczo produktem "wolnym od sodu".
arytmia serca, bisfosfonian, chemioterapia, choroba przyzębia, hiperkalcemia indukowana nowotworem, hipokalcemia, inhibitory angiogenezy, koagulopatia, kortykosteroid, kreatynina w surowicy, kwas zoledronowy, martwica kości przewodu słuchowego, martwica kości szczęki, nawodnienie organizmu, nefrotoksyczność, niedokrwistość, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, przerzuty do kości, radioterapia głowy i szyi, rak piersi, szpiczak mnogi, tężyczka, złamanie podkrętarzowe, złamanie z przeciążenia