złamania przeciążeniowe
Złamania przeciążeniowe (zmęczeniowe) to specyficzny rodzaj urazów kości powstających w wyniku powtarzających się mikrourazów, które przekraczają zdolności regeneracyjne tkanki kostnej. W przeciwieństwie do złamań traumatycznych nie występują w wyniku jednorazowego urazu, lecz są efektem kumulacji drobnych uszkodzeń powstających podczas długotrwałego, powtarzalnego obciążenia.
Najczęściej złamania przeciążeniowe dotyczą kości śródstopia, kości piszczelowej, kości strzałkowej, kości łonowej oraz trzonów kręgów. Szczególnie narażone są osoby aktywne fizycznie, zwłaszcza biegacze, tancerze i żołnierze. Czynnikami ryzyka są również zaburzenia hormonalne, niedobory wapnia i witaminy D, osteoporoza oraz gwałtowne zwiększenie intensywności treningu.
Diagnostyka złamań przeciążeniowych obejmuje badanie RTG (często z ograniczoną czułością we wczesnej fazie), scyntygrafię kości, tomografię komputerową oraz rezonans magnetyczny, który jest najbardziej czułą metodą wykrywania wczesnych zmian. Objawy kliniczne to najczęściej zlokalizowany ból nasilający się podczas aktywności fizycznej, miejscowa tkliwość, obrzęk oraz ból nocny.
Leczenie złamań przeciążeniowych polega przede wszystkim na czasowym odciążeniu zajętej kończyny, modyfikacji aktywności fizycznej, stosowaniu ortez oraz leczeniu fizykalnym. W cięższych przypadkach może być konieczne unieruchomienie gipsowe, a rzadko interwencja chirurgiczna. Okres rekonwalescencji wynosi zazwyczaj od 6 do 12 tygodni, w zależności od lokalizacji i nasilenia urazu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dimethyl fumarate Reddy
Leczenie fumaranem dimetylu wymaga regularnego monitorowania parametrów nerkowych (stężenie kreatyniny, azotu mocznikowego, badanie ogólne moczu) przed rozpoczęciem terapii, po 3 i 6 miesiącach oraz następnie co 6-12 miesięcy. Konieczne jest także systematyczne oznaczanie aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT) oraz bilirubiny całkowitej, ze względu na ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby (wzrost enzymów ≥3-krotnie i bilirubiny ≥2-krotnie powyżej GGN). Monitorowanie liczby limfocytów jest kluczowe, gdyż limfopenia (<0,5 × 10⁹/l) stanowi przeciwwskazanie do rozpoczęcia leczenia, a utrzymująca się przez ponad 6 miesięcy ciężka limfopenia wymaga przerwania terapii z powodu ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML). W przypadku umiarkowanej limfopenii (≥0,5 do <0,8 × 10⁹/l) należy ponownie ocenić stosunek korzyści do ryzyka.
aminotransferazy, białkomocz, bilirubina całkowita, ciężka limfopenia, cukromocz, enzymy wątrobowe, fosfataza zasadowa, fosfaturia, fumaran dimetylu, hiperaminoacyduria, hipofosfatemia, kwas acetylosalicylowy, leczenie immunomodulacyjne, leczenie immunosupresyjne, limfocytopenia, limfopenia, morfologia krwi, nagłe zaczerwienienie skóry, natalizumab, obrzęk naczynioruchowy, osteomalacja hipofosfatemiczna, płyn mózgowo-rdzeniowy, pokrzywka, polekowe uszkodzenie wątroby, półpasiec oczny, półpasiec rozsiany, półpasiec uszny, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reakcja anafilaktyczna, reakcja łańcuchowa polimerazy, reakcja nadwrażliwości, rezonans magnetyczny, stwardnienie rozsiane, wirus Johna Cunninghama, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie opon mózgowych, zespół Fanconiego, złamania przeciążeniowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zerlinda
Lek Zerlinda (kwas zoledronowy 4 mg/100 ml) wymaga starannego monitorowania parametrów metabolicznych, zwłaszcza stężenia wapnia, fosforanów i magnezu w surowicy, ze względu na ryzyko hipokalcemii, hipofosfatemii i hipomagnezemii, które mogą wymagać uzupełniającej terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na funkcję nerek, gdyż pacjenci z hiperkalcemią często mają upośledzoną czynność nerek, a kwas zoledronowy może pogorszyć ich stan, zwłaszcza przy odwodnieniu, istniejących zaburzeniach nerkowych, wielokrotnym podawaniu bisfosfonianów lub stosowaniu leków nefrotoksycznych. Dawka 4 mg podawana w 15 minut wiąże się z mniejszym, ale nadal obecnym ryzykiem nefrotoksyczności, a u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (stężenie kreatyniny ≥400 µmol/l lub ≥4,5 mg/dl dla TIH, ≥265 µmol/l lub ≥3,0 mg/dl dla przerzutów do kości) stosowanie leku nie jest zalecane. Przed każdą kolejną dawką należy oznaczyć stężenie kreatyniny, a w przypadku pogorszenia czynności nerek odstawić lek do czasu powrotu parametrów do wartości wyjściowych z tolerancją 10%.
arytmia serca, bisfosfoniany, ból mięśniowo-szkieletowy, chemioterapia, choroba przyzębia, dializoterapia, drgawki, hiperkalcemia nowotworowa, hipofosfatemia, hipokalcemia, hipomagnezemia, inhibitory angiogenezy, kortykosteroidy, kreatynina, kwas zoledronowy, martwica kości szczęki, nefrotoksyczność, niedoczulica, niewydolność krążenia, przerzuty do kości, radioterapia głowy i szyi, szpiczak mnogi, terapia uzupełniająca, tężyczka, zaawansowany rak piersi, zaburzenie czynności wątroby, złamania podkrętarzowe, złamania przeciążeniowe