środek przeciwwymiotny
Środek przeciwwymiotny (antyemetyk) to substancja lecznicza stosowana w celu zapobiegania lub hamowania nudności i wymiotów. Leki te działają poprzez blokowanie różnych receptorów w ośrodkowym układzie nerwowym i przewodzie pokarmowym, które są odpowiedzialne za wywoływanie odruchu wymiotnego.
Główne grupy środków przeciwwymiotnych obejmują antagonistów receptora dopaminowego (metoklopramid, domperidon), antagonistów receptora serotoninowego 5-HT3 (ondansetron, granisetron), antagonistów receptora NK-1 (aprepitant), leki przeciwhistaminowe (dimenhydrynat), leki przeciwcholinergiczne (skopolamina) oraz kannabinoidy (dronabinol).
Wskazania do stosowania środków przeciwwymiotnych są szerokie i obejmują nudności i wymioty związane z chemioterapią, radioterapią, chorobą lokomocyjną, pooperacyjne, związane z ciążą (hyperemesis gravidarum), a także towarzyszące migrenowym bólom głowy czy zaburzeniom błędnika.
Wybór odpowiedniego leku przeciwwymiotnego zależy od przyczyny nudności i wymiotów, wieku pacjenta, chorób współistniejących oraz potencjalnych interakcji z innymi przyjmowanymi lekami. Niektóre środki przeciwwymiotne mogą powodować działania niepożądane, takie jak sedacja, suchość w ustach, zaparcia, czy wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Navelbine 30 mg
Winorelbina, będąca aktywnym składnikiem leku Navelbine dostępnym w dawkach 20 mg i 30 mg w postaci kapsułek miękkich, prawdopodobnie nie wpływa bezpośrednio na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Niemniej jednak, ze względu na możliwe działania niepożądane terapii przeciwnowotworowej, lekarz powinien poinformować pacjenta o konieczności monitorowania własnego samopoczucia, zwłaszcza po pierwszych dawkach. Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie terapii osłonowej, w tym leków przeciwwymiotnych, które mogą istotnie upośledzać funkcje poznawcze i motoryczne, co stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów mechanicznych.
choroba współistniejąca, dokumentacja medyczna, działanie niepożądane, farmakodynamika, funkcja poznawcza, interakcja lekowa, kapsułka miękka, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwwymiotny, Navelbine, ośrodkowy układ nerwowy, przeciwwskazanie, składnik aktywny, środek przeciwwymiotny, terapia osłonowa, winorelbina, zdolność motoryczna, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Detimedac 100 mg 100 mg
Dakarbazyna, substancja czynna leku Detimedac, jest stosowana wyłącznie przez lekarzy onkologów lub hematologów i dostępna w dawkach 100 mg i 200 mg w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, z zawartością 10 mg/ml po rekonstytucji. Lek jest światłoczuły, dlatego roztwór po odtworzeniu musi być chroniony przed światłem, także podczas podawania, zalecane jest użycie światłoodpornego zestawu infuzyjnego. W przypadku wynaczynienia podanie należy natychmiast przerwać, a pozostałą dawkę podać do innej żyły. W leczeniu czerniaka złośliwego przerzutowego stosuje się dawki 200-250 mg/m²/dobę przez 5 dni lub 850 mg/m² jednorazowo co 3 tygodnie, podawane dożylnie jako iniekcja lub infuzja trwająca 15-30 minut. W chorobie Hodgkina dawka wynosi 375 mg/m² co 15 dni w schemacie ABVD, a w mięsakach tkanek miękkich 250 mg/m²/dobę przez 1-5 dni co 3 tygodnie w schemacie ADIC.
bleomycyna, bolus dożylny, choroba Hodgkina, czerniak złośliwy przerzutowy, dakarbazyna, doksorubicyna, działanie niepożądane, hematologia, infuzja dożylna, iniekcja dożylna, liczba krwinek, mięsak tkanek miękkich, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, reakcja żołądkowo-jelitowa, roztwór do wstrzykiwań, roztwór hipoosmolarny, schemat ABVD, schemat ADIC, środek przeciwwymiotny, winblastyna, wlew dożylny, wynaczynnienie, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie żołądkowo-jelitowe - Leksykon substancji czynnych
Klotrymazol – Przedawkowanie
Klotrymazol, szeroko stosowany w leczeniu zakażeń grzybiczych skóry, błon śluzowych oraz pochwy, charakteryzuje się niską biodostępnością ogólnoustrojową po podaniu miejscowym, co ogranicza ryzyko przedawkowania. Badania z użyciem izotopu 14C wykazały, że po 6 godzinach pod opatrunkiem okluzyjnym nie stwierdzono wykrywalnych poziomów substancji w surowicy (limit wykrywalności 0,001 µg/ml). Objawy ostrego przedawkowania klotrymazolu dotyczą głównie układu pokarmowego i obejmują ból brzucha, ból w nadbrzuszu, biegunkę, nudności, wymioty oraz niespecyficzne objawy takie jak niedyspozycja i zawroty głowy. Wymioty mogą prowadzić do zaburzeń wodno-elektrolitowych, co wymaga monitorowania stanu pacjenta.
antidotum, biegunka, bilans elektrolitowy, biodostępność ogólnoustrojowa, ból brzucha, ból nadbrzusza, drogi oddechowe, kapsułka dopochwowa, klotrymazol znakowany izotopem, niedoczynność nadnerczy, nudności, objaw ogólnoustrojowy, opatrunek okluzyjny, oporny szczep bakterii, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostre zatrucie klotrymazolem, płukanie żołądka, preparat złożony z kortykosteroidami, przewlekłe zatrucie, przewód pokarmowy, środek przeciwwymiotny, substancja przeciwgrzybicza, tabletka dopochwowa, układ pokarmowy, wymioty, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zakażenie grzybicze, zawroty głowy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przedawkowanie – MUCOATAC 600 mg
Acetylocysteina, substancja czynna leku MUCOATAC 600 mg, charakteryzuje się szerokim marginesem bezpieczeństwa, co potwierdzają dane kliniczne. W badaniach wykazano, że dawki do 11,2 g na dobę przez 3 miesiące oraz dawki doustne do 500 mg/kg masy ciała są dobrze tolerowane bez wystąpienia ciężkich działań niepożądanych. Przedawkowanie acetylocysteiny może jednak wywołać objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty oraz biegunka, choć dokładne dawki progowe dla tych objawów nie zostały określone.
acetylocysteina, antidotum, biegunka, dawka terapeutyczna, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, działanie niepożądane, hamowanie perystaltyki jelit, leczenie objawowe, margines bezpieczeństwa leku, MUCOATAC, nudności, przedawkowanie leku, środek przeciwwymiotny, toksyczność leku, układ pokarmowy, wymioty, zatrucie - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ondansetron Accord 8 mg
Ondansetron Accord to lek przeciwwymiotny dostępny w formie roztworu do wstrzykiwań/infuzji, zawierający ondansetron w stężeniu 2 mg/ml, oferowany w dawkach 4 mg (2 ml) oraz 8 mg (4 ml). Wskazania do stosowania u dorosłych obejmują leczenie i profilaktykę nudności oraz wymiotów wywołanych chemioterapią cytotoksyczną, radioterapią (szczególnie w obrębie jamy brzusznej i miednicy) oraz w okresie pooperacyjnym. U dzieci lek jest wskazany do leczenia nudności i wymiotów po chemioterapii od 6. miesiąca życia oraz do zapobiegania i leczenia nudności pooperacyjnych od 1. miesiąca życia, przy czym brak jest danych dotyczących doustnego podawania u tej grupy. Preparat charakteryzuje się szybkim początkiem działania dzięki podaniu parenteralnemu, co jest kluczowe w nagłych stanach emetogennych.
ampułko-strzykawka, chemioterapia cytotoksyczna, chlorek sodu, chlorowodorek dwuwodny, cytostatyki, cytrynian sodu, infuzja dożylna, leczenie przeciwnowotworowe, napromienianie jamy brzusznej, nudności i wymioty po chemioterapii, nudności po radioterapii, nudności pooperacyjne, ondansetron, podanie parenteralne, środek przeciwwymiotny, wodorotlenek sodu - Leksykon substancji czynnych
Strychnos nux-vomica – Wskazania do stosowania
Strychnos nux-vomica w postaci homeopatycznej D4 jest składnikiem preparatu Vomitusheel, stosowanego głównie jako leczenie wspomagające nudności różnego pochodzenia. Preparat zawiera 10 g/100 g Strychnos nux-vomica oraz inne substancje roślinne i homeopatyczne, takie jak Psychotria ipecacuanha D4 (10 g/100 g), Aethusa cynapium D4 (10 g/100 g), Apomorphinum hydrochloricum D6 (15 g/100 g), Colchicum autumnale D6 (25 g/100 g) i Strychnos ignatii D6 (30 g/100 g). Forma kropli doustnych ułatwia podawanie pacjentom z nudnościami, jednak preparat zawiera 35% (v/v) etanolu, co wymaga ostrożności u osób z chorobami wątroby, kobiet w ciąży oraz osób uzależnionych od alkoholu.
Aethusa cynapium, Apomorphinum hydrochloricum, choroba lokomocyjna, choroba wątroby, Colchicum autumnale, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, działanie przeciwwymiotne, etanol, krople doustne, nudności, nudności poposiłkowe, podłoże psychosomatyczne, preparat homeopatyczny, Psychotria ipecacuanha, rozcieńczenie homeopatyczne, środek przeciwwymiotny, Strychnos ignatii, Strychnos nux vomica, substancja czynna pochodzenia roślinnego, terapia uzupełniająca, układ pokarmowy, Vomitusheel, zaburzenie czynnościowe układu pokarmowego - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Navelbine 20 mg
Produkt leczniczy Navelbine, zawierający winorelbinę w dawkach 20 mg lub 30 mg, nie był przedmiotem dedykowanych badań oceniających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Analiza farmakodynamiczna wskazuje, że winorelbina prawdopodobnie nie wywiera bezpośredniego wpływu na funkcje psychomotoryczne niezbędne do tych czynności. Niemniej jednak, ze względu na potencjalne działania niepożądane, takie jak zawroty głowy, zmęczenie czy zaburzenia koncentracji, pacjenci powinni zachować ostrożność. Szczególną uwagę należy zwrócić na terapię skojarzoną, zwłaszcza z lekami przeciwwymiotnymi, które mogą znacząco upośledzać funkcje ośrodkowego układu nerwowego i tym samym ograniczać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ondansetron Kabi 0,08 mg/ml
Ondansetron Kabi, dostępny w stężeniach 0,08 mg/ml oraz 0,16 mg/ml w formie roztworu do infuzji, jest antagonistą receptorów 5-HT3 stosowanym w profilaktyce i leczeniu nudności oraz wymiotów indukowanych chemioterapią (CINV), radioterapią (RINV) oraz w okresie okołooperacyjnym (PONV). U dorosłych preparat jest szczególnie skuteczny w przypadku wysokoemetogennych schematów chemioterapii, takich jak cisplatyna, oraz w radioterapii obejmującej obszary o wysokim ryzyku wystąpienia objawów ze strony przewodu pokarmowego. W pediatrii wskazania obejmują leczenie CINV u dzieci powyżej 6 miesięcy oraz PONV u dzieci powyżej 1 miesiąca życia. Preparat charakteryzuje się pH 3,3-4,0, osmolalnością 270-330 mOsmol/kg oraz zawiera 3,57 mg sodu na 1 ml roztworu, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem podaży sodu.
cisplatyna, cyklofosfamid, dieta niskosodowa, doksorubicyna, metotreksat, napromienianie całego ciała, nudności i wymioty pooperacyjne, nudności i wymioty wywołane chemioterapią, nudności i wymioty wywołane radioterapią, ondansetron, onkologia pediatryczna, osmolalność, ośrodkowy układ nerwowy, pH fizjologiczne, pochodne platyny, potencjał emetogenny, środek przeciwwymiotny, znieczulenie ogólne - Leksykon substancji czynnych
Dakarbazyna – Dawkowanie i sposób podawania
Dakarbazyna (Detimedac) jest lekiem przeciwnowotworowym stosowanym wyłącznie przez lekarzy onkologów lub hematologów, ze względu na konieczność precyzyjnego dawkowania i monitorowania. Lek wykazuje wrażliwość na światło, dlatego roztwór po odtworzeniu musi być chroniony przed ekspozycją na światło, również podczas podawania, z użyciem światłoodpornego zestawu infuzyjnego. W terapii czerniaka złośliwego przerzutowego stosuje się dawki 200-250 mg/m² powierzchni ciała na dobę przez 5 dni co 3 tygodnie, podawane jako wolna iniekcja dożylna (dla dawek ≤200 mg/m²) lub infuzja trwająca 15-30 minut (dla dawek >200 mg/m²). Alternatywnie stosuje się dawkę 850 mg/m² w pierwszej dobie co 3 tygodnie. W leczeniu choroby Hodgkina dakarbazyna jest podawana w schemacie ABVD w dawce 375 mg/m² co 15 dni, natomiast w mięsakach tkanek miękkich dawka wynosi 250 mg/m² przez 1-5 dni co 3 tygodnie w schemacie ADIC. Przed podaniem zaleca się przepłukanie żyły 5-10 ml 0,9% NaCl lub 5% glukozy, a po zakończeniu wlewu wypłukanie pozostałości leku tymi samymi roztworami. Roztwory Detimedac 100 mg i 200 mg są hipoosmolalne (~100 mOsmol/kg) i powinny być podawane powolną iniekcją dożylną (>1 min), nie jako bolus.
bleomycyna, choroba Hodgkina, czerniak złośliwy przerzutowy, czynność wątroby i nerek, dakarbazyna, doksorubicyna, infuzja dożylna, iniekcja dożylna, mięsak tkanek miękkich, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, onkologia i hematologia, parametry hematologiczne, reakcje żołądkowo-jelitowe, rekonstytucja, roztwór do infuzji, roztwór do wstrzykiwań, roztwór hipoosmolarny, schemat ABVD, schemat ADIC, środek przeciwwymiotny, substancja przeciwnowotworowa, winblastyna, wlew dożylny, wynaczynienie, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Campto
Produkt CAMPTO (irynotekan) jest cytostatykiem stosowanym wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarza specjalizującego się w chemioterapii przeciwnowotworowej, z uwzględnieniem bilansu korzyści i ryzyka, zwłaszcza u pacjentów z obniżoną sprawnością (WHO ≥2), po radioterapii jamy brzusznej lub miednicy, z podwyższoną leukocytozą, kobiet oraz osób powyżej 65. roku życia. Standardowy schemat dawkowania to podanie co 3 tygodnie, z możliwością stosowania dawkowania cotygodniowego u pacjentów z wysokim ryzykiem neutropenii. Najpoważniejszym działaniem niepożądanym jest późna biegunka (po 8 godzinach od podania), która może prowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych i posocznicy, stanowiących zagrożenie życia. Zaleca się natychmiastowe rozpoczęcie leczenia loperamidem (4 mg pierwsza dawka, następnie 2 mg co 2 godziny, w nocy 4 mg co 4 godziny) przez minimum 12, a maksymalnie 48 godzin po ostatnim płynnym stolcu. W przypadku neutropenii (<500/mm³) wskazane jest profilaktyczne stosowanie antybiotyków o szerokim spektrum. Hospitalizacja jest konieczna przy gorączce, ciężkiej biegunce wymagającej dożylnego uzupełniania płynów, wymiotach powiązanych z biegunką lub braku poprawy po 48 godzinach leczenia.
antykoncepcja, azot mocznikowy, CAMPTO, cholinoesteraza, CYP3A4, czynnik stymulujący rozwój kolonii, duszność, hipotonia ortostatyczna, incydent zakrzepowo-zatorowy, irynotekan, kreatynina, leukocytoza, leukopenia, loperamid, małopłytkowość, mielosupresja, morfologia krwi z rozmazem, neutropenia, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niedrożność porażenna jelit, ostry zespół cholinergiczny, późna biegunka, radioterapia miednicy, reakcja nadwrażliwości, sorbitol, środek przeciwwymiotny, śródmiąższowe zapalenie płuc, UGT1A1, wynaczynienie, zawroty głowy, zespół Gilberta, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bosutinib Zentiva
Podczas terapii bosutynibem należy szczególnie monitorować funkcję wątroby, ze względu na ryzyko wzrostu aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT), które u ponad 80% pacjentów pojawiają się w ciągu pierwszych 3 miesięcy leczenia. W przypadku podwyższenia enzymów wątrobowych zaleca się tymczasowe wstrzymanie leczenia, ewentualne zmniejszenie dawki po ustąpieniu objawów do stopnia 1 lub stanu wyjściowego, a w ciężkich przypadkach całkowite przerwanie terapii. Konieczne jest także monitorowanie morfologii krwi ze względu na ryzyko mielosupresji (niedokrwistość, neutropenia, małopłytkowość), z zaleceniem wykonywania badań co tydzień w pierwszym miesiącu, a następnie co miesiąc. Ponadto bosutynib może powodować zatrzymanie płynów (wysięk osierdziowy, opłucnowy, obrzęki płucne i obwodowe), co wymaga ścisłej obserwacji i odpowiedniego leczenia.
AlAT, aminotransferaza w surowicy, antagonista receptora angiotensyny, AspAT, biegunka, diuretyk, domperidon, hipokaliemia, hipomagnezemia, induktor CYP3A, inhibitor CYP3A, inhibitor konwertazy angiotensyny, lek przeciwbiegunkowy, lipaza, małopłytkowość, mielosupresja, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, przesączanie kłębuszkowe, przewlekła białaczka szpikowa, środek przeciwwymiotny, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wydłużenie odstępu QTc, wymioty, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zatrzymanie płynów, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona