CYP51
CYP51 (cytochrom P450 51) jest enzymem z rodziny cytochromów P450, który odgrywa kluczową rolę w biosyntezie steroli. Znany również jako lanosterol 14α-demetylaza, katalizuje usunięcie grupy metylowej z pozycji C-14 prekursorów steroli, co stanowi niezbędny etap w syntezie ergosterolu u grzybów oraz cholesterolu u ssaków i ludzi.
Ze względu na krytyczną funkcję CYP51 w metabolizmie grzybów, enzym ten stał się ważnym celem dla leków przeciwgrzybiczych, szczególnie z grupy azoli (flukonazol, itrakonazol, worykonazol). Leki te działają poprzez inhibicję CYP51, co prowadzi do zaburzenia syntezy ergosterolu – kluczowego składnika błony komórkowej grzybów – i ostatecznie do zahamowania wzrostu lub śmierci komórki grzybiczej.
Mutacje w genie kodującym CYP51 mogą prowadzić do oporności na azolowe leki przeciwgrzybicze, co stanowi istotny problem kliniczny w leczeniu inwazyjnych zakażeń grzybiczych. Badania nad strukturą i funkcją CYP51 przyczyniają się do opracowywania nowych, skuteczniejszych leków przeciwgrzybiczych oraz strategii przezwyciężania oporności.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ossmiq 100 mg
Pozakonazol, będący pochodną triazolu i przypisany do kodu ATC J02AC04, działa poprzez hamowanie enzymu 14α-demetylazy lanosterolu (CYP51), co prowadzi do zahamowania biosyntezy ergosterolu i wzrostu komórek grzybiczych. Wykazuje szerokie spektrum aktywności przeciwgrzybiczej in vitro, obejmujące gatunki Aspergillus (m.in. A. fumigatus, A. flavus, A. terreus), Candida (m.in. C. albicans, C. glabrata, C. krusei) oraz inne patogeny, takie jak Coccidioides immitis czy Fusarium. Minimalne stężenia hamujące (MIC) dla Mucorales spp. wynoszą 2 mg/L, dla Exophiala dermatiditis 0,5 mg/L, a dla Purpureocillium lilacinum 1 mg/L. EUCAST ustalił epidemiologiczne wartości graniczne (ECOFF) dla Aspergillus, np. 0,5 mg/L dla A. fumigatus, oraz kliniczne wartości MIC rozgraniczające szczepy wrażliwe od opornych dla Candida albicans i innych gatunków (wrażliwe ≤0,06 mg/L, oporne >0,06 mg/L). Mechanizm oporności wiąże się ze zmianami w białku CYP51.
14α-demetylaza lanosterolu, aktywność przeciwgrzybicza, badanie z podwójnie ślepą próbą, CYP51, drożdżaki, ergosterol, inwazyjna aspergiloza, inwazyjne zakażenie grzybicze, koncentrat do infuzji, kropidlak, leczenie skojarzone, lek przeciwgrzybiczny, minimalne stężenie hamujące, oporność na leki przeciwgrzybicze, pochodne triazolu, populacja intent-to-treat, śmiertelność całkowita, terapia skojarzona - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Posaconazole Teva 100 mg
Posaconazole Teva, będący pochodną triazolu i inhibitorem enzymu 14α-demetylazy lanosterolu (CYP51), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, hamując biosyntezę ergosterolu w błonie komórkowej grzybów. Lek jest skuteczny wobec licznych patogenów, w tym gatunków Aspergillus (A. fumigatus, A. flavus, A. terreus, A. nidulans, A. niger, A. ustus), Candida (C. albicans, C. glabrata, C. krusei, C. parapsilosis, C. tropicalis i inne), a także innych grzybów patogennych jak Coccidioides immitis czy Fusarium. Minimalne stężenia hamujące (MIC) dla Mucorales spp. i Scedosporium apiospermum wynoszą 2 mg/l, dla Exophiala dermatiditis 0,5 mg/l, a dla Purpureocillium lilacinum 1 mg/l. Wartości graniczne ECOFF dla Aspergillus spp. wynoszą 0,25-0,5 mg/l, natomiast kliniczne wartości MIC definiujące wrażliwość (S) i oporność (R) dla A. fumigatus i A. terreus to odpowiednio ≤0,13 mg/l i >0,25 mg/l, a dla Candida albicans i innych gatunków Candida ≤0,06 mg/l i >0,06 mg/l. Monitorowanie stężeń minimalnych azoli jest zalecane, a w przypadku wątpliwości dotyczących oporności wskazane jest sekwencjonowanie CYP51A.
14α-demetylaza lanosterolu, Aspergillus fumigatus, Aspergillus terreus, biosynteza ergosterolu, błona komórkowa grzyba, Candida albicans, Candida tropicalis, CYP51, Exophiala dermatiditis, inwazyjna aspergiloza, leczenie skojarzone, lek przeciwgrzybiczny, mechanizm oporności, minimalne stężenie hamujące, Mucorales, pochodna triazolu, Posaconazole Teva, pozakonazol, Purpureocillium lilacinum, Scedosporium apiospermum, spektrum przeciwgrzybicze, terapia przeciwgrzybicza, worykonazol, zakażenie grzybicze - Leksykon substancji czynnych
Pozakonazol – Właściwości farmakodynamiczne
Pozakonazol, jako inhibitor 14α-demetylazy lanosterolu (CYP51), hamuje biosyntezę ergosterolu, co skutkuje zahamowaniem wzrostu szerokiego spektrum patogenów grzybiczych, w tym gatunków Aspergillus (np. A. fumigatus, A. flavus) oraz Candida (np. C. albicans, C. glabrata). W badaniach in vitro minimalne stężenia hamujące (MIC) dla Mucorales spp. wynoszą 2 mg/l, dla Exophiala dermatiditis 0,5 mg/l, a dla Purpureocillium lilacinum 1 mg/l. Wartości epidemiologiczne graniczne (ECOFF) dla Aspergillus według EUCAST wynoszą 0,25–0,5 mg/l, natomiast dla Candida albicans, C. tropicalis, C. parapsilosis i C. dubliniensis wartości MIC definiujące wrażliwość to ≤0,06 mg/l. Mechanizmy oporności obejmują mutacje w CYP51, a dane kliniczne wskazują na skuteczność pozakonazolu zarówno w leczeniu inwazyjnej aspergilozy, fuzariozy, kokcydioidomikozy, jak i kandydozy jamy ustnej i gardła, z dawkami terapeutycznymi 300–800 mg/dobę w różnych formach podania.
Aspergillus, błona komórkowa grzybów, Candida, chromoblastomikoza, CYP51, ergosterol, EUCAST, fuzarioza, GVHD, inwazyjna aspergiloza, inwazyjne zakażenie grzybicze, kandydoza jamy ustnej, kokcydioidomikoza, MIC, ostra białaczka szpikowa, patogen grzybiczny, profilaktyka przeciwgrzybicza, wartość ECOFF, zakażenie z przełamania, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Posaconazole Teva 40 mg/ml
Pozakonazol, triazolowy lek przeciwgrzybiczy o kodzie ATC J02AC04, działa poprzez inhibicję enzymu 14α-demetylazy lanosterolu (CYP51), co zaburza syntezę ergosterolu i integralność błony komórkowej grzybów. Wykazuje szerokie spektrum aktywności przeciwko gatunkom Aspergillus (m.in. A. fumigatus, A. flavus), Candida (m.in. C. albicans, C. glabrata), a także innym patogenom, choć skuteczność wobec Rhizomucor, Mucor i Rhizopus wymaga dalszych badań klinicznych. Wartości ECOFF dla Aspergillus spp. wynoszą od 0,25 do 0,5 mg/l, a dla Candida albicans, C. tropicalis i C. parapsilosis wartości MIC graniczne EUCAST to S ≤ 0,06 mg/l i R > 0,06 mg/l. Leczenie skojarzone nie obniża skuteczności pozakonazolu, a kluczowe jest monitorowanie stosunku AUC/MIC, szczególnie u pacjentów z aspergilozą, gdzie krytyczny wskaźnik wynosi około 200. Dawkowanie i wpływ pokarmu na wchłanianie mają istotne znaczenie dla efektywności terapii.
14α-demetylaza lanosterolu, amfoterycyna B, Aspergillus, biosynteza ergosterolu, błona komórkowa grzyba, Candida, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, chromoblastomikoza, Coccidioides immitis, CYP51, flukonazol, Fonsecaea pedrosoi, fuzarioza, grzybniak, inwazyjna aspergiloza, inwazyjne zakażenia grzybicze, itrakonazol, kandydoza jamy ustnej, kokcydioidomikoza, lek przeciwgrzybiczny, minimalne stężenie hamujące, Mucor, neutropenia, odstęp QTc, ostra białaczka szpikowa, pochodne triazolowe, pozakonazol, Rhizomucor, Rhizopus, zespół mielodysplastyczny