Aspergillus fumigatus
Aspergillus fumigatus to najbardziej chorobotwórczy gatunek grzyba z rodzaju Aspergillus, będący głównym czynnikiem etiologicznym aspergilozy. Ten termooporny, aerobowy grzyb pleśniowy występuje powszechnie w środowisku, gdzie wytwarza liczne zarodniki konidialne o średnicy 2-3 μm, łatwo rozprzestrzeniające się drogą powietrzną i wnikające do dróg oddechowych.
U osób z prawidłową odpornością inhalacja zarodników A. fumigatus rzadko prowadzi do choroby, jednak u pacjentów immunokompromitowanych może wywoływać inwazyjną aspergilozę płucną – zagrażające życiu zakażenie charakteryzujące się śmiertelnością sięgającą 50-95%. Grzyb produkuje liczne czynniki wirulencji, w tym gliotoksynę, proteazy i hydrolazy, które ułatwiają inwazję tkanek gospodarza.
Diagnostyka zakażeń A. fumigatus obejmuje metody mikrobiologiczne (hodowla), serologiczne (wykrywanie galaktomannanu), molekularne (PCR) oraz obrazowanie radiologiczne. W leczeniu stosuje się przede wszystkim leki przeciwgrzybicze z grupy azoli (worykonazol jako lek pierwszego wyboru), echinokandyn oraz amfoterycynę B w formie liposomalnej. Rosnąca oporność A. fumigatus na azole stanowi poważne wyzwanie terapeutyczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Voriconazole hameln 200 mg
Worykonazol, będący pochodną triazolu, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, skuteczny wobec licznych patogenów, w tym szczepów opornych na flukonazol, takich jak Candida krusei, C. glabrata oraz Aspergillus spp. Mechanizm działania polega na hamowaniu demetylacji 14-alfa-lanosterolu, co prowadzi do utraty ergosterolu w błonie komórkowej grzybów. Mediana średnich stężeń worykonazolu w osoczu wynosiła 2 425 ng/ml, a maksymalnych 3 742 ng/ml, bez korelacji z efektywnością terapeutyczną, jednak wyższe stężenia wiązały się z hepatotoksycznością i zaburzeniami widzenia. Minimalne stężenia hamujące (MIC) dla najczęstszych patogenów Candida i Aspergillus zwykle wynoszą poniżej 1 mg/l, a interpretacja wyników powinna opierać się na kryteriach EUCAST. Worykonazol wykazał kliniczną skuteczność w leczeniu inwazyjnej aspergilozy, kandydemii oraz zakażeń rzadkimi patogenami, takimi jak Scedosporium i Fusarium, zarówno u dorosłych, jak i dzieci.
allogeniczne przeszczepienie macierzystych komórek krwiotwórczych, Aspergillus fumigatus, aspergiloza płucna, biosynteza ergosterolu, błona komórkowa grzyba, Candida albicans, cytochrom P450, fuzarioza, inwazyjna aspergiloza, inwazyjna kandydoza, inwazyjne zakażenie grzybicze, kandydemia, kandydoza przełyku, kondycjonowanie mieloablacyjne, lek przeciwgrzybiczny, minimalne stężenie hamujące, nieprawidłowe wyniki czynności wątroby, ostra białaczka szpikowa, ostra inwazyjna aspergiloza, przeszczepienie szpiku, wydłużenie odstępu QTc, zakażenie Fusarium, zakażenie Scedosporium - Leksykon chorób i schorzeń
Rozstrzenie oskrzeli – Diagnostyka i diagnoza
Rozstrzenia oskrzeli to przewlekła choroba płuc charakteryzująca się trwałym poszerzeniem i zniekształceniem oskrzeli, wynikającym z przewlekłego stanu zapalnego i nawracających infekcji. Diagnostyka opiera się na kryteriach klinicznych (przewlekły kaszel ≥8 tygodni, codzienna produkcja plwociny, nawracające infekcje, duszność, krwioplucie, trzeszczenia, palce pałeczkowate) oraz radiologicznych, z HRCT klatki piersiowej jako złotym standardem. Radiologiczne cechy obejmują m.in. współczynnik oskrzele/tętnica ≥1,0-1,5, brak zwężania oskrzeli z oddalaniem się od wnęki, widoczność oskrzeli do 1 cm od opłucnej, pogrubienie ścian oskrzeli oraz charakterystyczne obrazy „torów tramwajowych” i „sznura pereł”. RTG klatki piersiowej ma ograniczoną wartość diagnostyczną, wykazując zmiany jedynie w zaawansowanych stadiach. Diagnostyka mikrobiologiczna plwociny, badania czynnościowe płuc (spirometria, DLCO, test 6-minutowego marszu) oraz badania laboratoryjne (morfologia, immunoglobuliny, alfa-1 antytrypsyna, testy na ABPA, mukowiscydozę, autoimmunologię) są niezbędne do oceny etiologii i stopnia zaawansowania choroby.
ABPA, Aspergillus, Aspergillus fumigatus, astma oskrzelowa, badania czynnościowe płuc, bronchoskopia, DLCO, FEV1, FVC, GERD, gruźlica płuc, HRCT, krwioplucie, mukowiscydoza, niedobór alfa-1-antytrypsyny, objaw sznura pereł, palce pałeczkowate, pierwotny niedobór odporności, POChP, prątki niegruźlicze, przewlekły kaszel, Pseudomonas aeruginosa, ropna plwocina, rozstrzenie oskrzeli, spirometria, test 6-minutowego marszu, zdolność dyfuzyjna płuc - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – AmBisome liposomal 50 mg
AmBisome liposomalny (amfoterycyna B 50 mg) to makrocykliczny polienowy antybiotyk przeciwgrzybiczy, stosowany ogólnie, o mechanizmie działania polegającym na wiązaniu się ze sterolami błony komórkowej grzybów, co prowadzi do zmiany jej przepuszczalności. Preparat charakteryzuje się silnym działaniem in vitro przeciwko szerokiemu spektrum drożdżaków i grzybów zarodnikowych, z zakresami MIC dla Candida albicans 0,015-0,12 µg/ml, Aspergillus fumigatus 0,5-2 µg/ml oraz dla mukormykozy (Rhizopus oryzae) 1-4 µg/ml. Wrażliwość patogenów może różnić się geograficznie i zmieniać w czasie, dlatego przed terapią zaleca się wykonanie badań mikrobiologicznych i dostosowanie leczenia po uzyskaniu wyników. AmBisome wykazuje porównywalną skuteczność do konwencjonalnej amfoterycyny B oraz mykafunginy w leczeniu inwazyjnych zakażeń grzybiczych, w tym u pacjentów z neutropenią, stosowany w dawce 3 mg/kg mc./dobę.
amfoterycyna B liposomalna, antybiotyk polienowy, Aspergillus fumigatus, badanie histopatologiczne, badanie mikrobiologiczne, badanie serologiczne, Candida albicans, Candida glabrata, Cryptococcus neoformans, drożdżyca inwazyjna, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, fosfolipidy, leiszmanioza trzewna, lek przeciwgrzybiczny, monoterapia przeciwgrzybicza, mukormikozy, neutropenia, patogeny grzybicze, sterole błony komórkowej, Streptomyces nodosus, terapia skojarzona, wrażliwość drobnoustrojów, zakażenie grzybami strzępkowymi, zakażenie grzybicze, zygomikoza - Leksykon chorób i schorzeń
Aspergiloza – Leczenie
Aspergiloza inwazyjna (IA) stanowi istotne zagrożenie dla pacjentów z immunosupresją, wymagając wczesnego wdrożenia terapii przeciwgrzybiczej. Leki pierwszego wyboru to worikonazol (silna rekomendacja, wysoka jakość dowodów) oraz izawukonazol (silna rekomendacja, umiarkowana jakość dowodów), dostępne w formach doustnych i dożylnych. W przypadku przeciwwskazań do azoli zaleca się liposomalną amfoterycynę B (silna rekomendacja, umiarkowana jakość dowodów) lub inne lipidowe formulacje amfoterycyny B. Echinokandyny nie są zalecane jako monoterapia, ale mogą być stosowane w określonych sytuacjach. Terapia skojarzona, np. worikonazol z echinokandyną, rozważana jest w opornych przypadkach po 7 dniach nieskutecznej monoterapii. Leczenie IA powinno trwać minimum 6-12 tygodni, dostosowując czas terapii do odpowiedzi klinicznej, mikrobiologicznej i radiologicznej. W postępowaniu należy rozważyć redukcję immunosupresji, stosowanie czynników stymulujących kolonie u neutropenicznych oraz leczenie chirurgiczne w przypadku zlokalizowanej choroby.
ABPA, alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna, aspergilloma, Aspergillus fumigatus, aspergiloza inwazyjna, echinokandyny, glikokortykosteroidy, ibrexafungerp, immunoterapia, itrakonazol, izawukonazol, kaspofungina, krwioplucie, leczenie chirurgiczne, leczenie przeciwgrzybicze, liposomalna amfoterycyna B, mikafungina, neutropenia, posakonazol, prednizon, przewlekła aspergiloza płucna, terapia skojarzona, włóknienie płuc, worikonazol - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Anidulafungin Synoptis 100 mg
Anidulafungin, należący do grupy echinokandyn, jest półsyntetycznym lipopeptydem hamującym syntazę beta-(1,3)-D-glukanu, kluczowego enzymu w biosyntezie ściany komórkowej grzybów. Preparat Anidulafungin Synoptis dostępny jest w postaci proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji, zawierającego 100 mg substancji czynnej na fiolkę. Lek wykazuje działanie grzybobójcze wobec drożdżaków Candida (m.in. C. albicans, C. glabrata, C. krusei, C. tropicalis) oraz hamuje wzrost grzybni Aspergillus fumigatus. Wartości MIC różnią się w zależności od gatunku, z wyższymi stężeniami hamującymi dla C. parapsilosis (≤S 0,002 mg/l, >R 4 mg/l), co ma istotne znaczenie przy interpretacji wyników testów wrażliwości zgodnie z wytycznymi EUCAST.
3)-D-glukanu, aktywność przeciwgrzybicza, Aspergillus fumigatus, Aspergillus nidulans, Candida albicans, Candida glabrata, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, drożdżaki Candida, działanie grzybobójcze, echinokandyna, Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości, grzybica rozsiana, immunosupresja, kandydoza przełyku, koncentrat roztworu do infuzji, lek przeciwgrzybiczny, minimalne stężenie hamujące, neutropenia, oporność krzyżowa, oporność na anidulafunginę, ściana komórkowa grzybów, stężenie graniczne, syntaza beta-(1, zakażenie grzybicze, zakażenie z przełamania - Leksykon substancji czynnych
Anidulafungina – Właściwości farmakodynamiczne
Anidulafungina, półsyntetyczna echinokandyna, działa poprzez selektywne hamowanie syntazy beta-(1,3)-D-glukanu, kluczowego enzymu w biosyntezie ściany komórkowej grzybów, co skutkuje efektem grzybobójczym wobec Candida spp. oraz hamowaniem wzrostu Aspergillus fumigatus. Wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla Candida albicans, C. glabrata, C. tropicalis i C. krusei wynoszą odpowiednio 0,03-0,06 mg/L, natomiast dla C. parapsilosis MIC jest wyższe (4 mg/L). Mutacje w genie docelowym mogą powodować oporność krzyżową na echinokandyny, co wymaga ostrożności w interpretacji wyników i stosowaniu terapii. EUCAST ustalił stężenia graniczne MIC dla poszczególnych gatunków Candida, co umożliwia standaryzację testów wrażliwości i optymalizację leczenia.
Aspergillus fumigatus, Aspergillus nidulans, Candida albicans, Candida glabrata, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, drogi żółciowe, drożdżak Candida, działanie grzybobójcze, echinokandyna, EUCAST, grzybica rozsiana, inwazyjna kandydoza, jama otrzewnowa, kandydemia, kandydoza inwazyjna, lek przeciwgrzybiczy, minimalne stężenie hamujące, neutropenia, niewydolność immunologiczna, oporność krzyżowa, oporność na anidulafunginę, ściana komórkowa grzyba, stężenie graniczne, syntaza beta-D-glukanu, zakażenie przełyku, zapalenie kości i szpiku, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wsierdzia - Leksykon substancji czynnych
Flucytozyna – Właściwości farmakodynamiczne
Flucytozyna, klasyfikowana jako lek przeciwgrzybiczy do stosowania ogólnego (kod ATC: J02AX01), wykazuje aktywność przeciwko drożdżakom Candida spp., Cryptococcus neoformans oraz grzybom wywołującym chromoblastomikozę. Mechanizm działania polega na wewnątrzkomórkowej konwersji flucytozyny do 5-fluorouracylu przez deaminazę cytozyny, co prowadzi do hamowania syntezy kwasów rybonukleinowych i wykazuje działanie mikostatyczne, a przy dłuższej ekspozycji – grzybobójcze. Wrażliwość kliniczna szczepów Candida wynosi około 93%, a Cryptococcus neoformans ponad 96%, przy minimalnych stężeniach hamujących (MIC) w zakresie 0,03–12,5 μg/ml. Flucytozyna wykazuje również aktywność zależną od pH wobec Aspergillus fumigatus, co rozszerza spektrum jej działania. Ze względu na ryzyko rozwoju oporności podczas monoterapii, zaleca się monitorowanie wrażliwości drobnoustrojów, stosując testy z krążkami nasączonymi flucytozyną na pożywkach wolnych od substancji antagonistycznych.
5-fluorouracyl, amfoterycyna B, Aspergillus fumigatus, Candida, chromoblastomikoza, Cryptococcus neoformans, działanie grzybobójcze, działanie mikostatyczne, flucytozyna, kandydoza, kandydoza układowa, kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, kryptokokoza, lek przeciwgrzybiczny, rozsiana kandydoza, substancja przeciwgrzybicza, terapia przeciwgrzybicza, zakażenie grzybicze - Leksykon leków
Interakcje leku – Fluconazole Polfarmex 50 mg/10 ml
Flukonazol jest silnym inhibitorem izoenzymu CYP2C9 oraz umiarkowanym inhibitorem CYP3A4 i CYP2C19, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych utrzymujących się przez 4-5 dni po odstawieniu leku, ze względu na jego długi okres półtrwania. Szczególnie istotne są przeciwwskazane jednoczesne podania z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak cyzapryd, terfenadyna (≥400 mg flukonazolu), astemizol, pimozyd, chinidyna, erytromycyna oraz halofantryna, ze względu na ryzyko torsade de pointes i nagłej śmierci sercowej. Flukonazol zwiększa stężenia leków metabolizowanych przez CYP3A4 i CYP2C9, m.in. alfentanylu (2-krotny wzrost AUC przy 400 mg), benzodiazepin krótkodziałających (midazolam AUC ↑3,7x, triazolam AUC ↑4,4x przy 200 mg), leków immunosupresyjnych (takrolimus – nawet 5-krotny wzrost stężenia), NLPZ (ibuprofen AUC ↑82%, flurbiprofen AUC ↑81%) oraz statyn (ryzyko miopatii i rabdomiolizy). W przypadku warfaryny obserwuje się dwukrotne wydłużenie czasu protrombinowego, co wymaga regularnego monitorowania INR i dostosowania dawki.
alfentanyl, amfoterycyna B, amitryptylina, antagonista wapnia, Aspergillus fumigatus, astemizol, benzodiazepina, chinidyna, Cryptococcus neoformans, cyklosporyna, cyzapryd, czas protrombinowy, erytromycyna, ewerolimus, flukonazol, halofantryna, hepatotoksyczność, inhibitor reduktazy HMG-CoA, izoenzym CYP2C19, izoenzym CYP2C9, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, kinaza kreatynowa, lek immunosupresyjny, lek przeciwzakrzepowy, midazolam, nagła śmierć sercowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nortryptylina, odstęp QT, odstęp QTc, okres półtrwania, pimozyd, przeszczep szpiku kostnego, rabdomioliza, ryfampicyna, syrolimus, takrolimus, terfenadyna, torsade de pointes, triazolam, warfaryna, zaburzenia rytmu serca, zakażenie ogólnoustrojowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Orungal 100 mg
Itrakonazol, będący pochodną triazolu i substancją czynną leku Orungal, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego poprzez hamowanie syntezy ergosterolu, kluczowego składnika błony komórkowej grzybów. Jego skuteczność potwierdzono in vitro przy stężeniach MIC zwykle ≤1 μg/ml wobec licznych patogenów, w tym Candida spp. (np. C. albicans, C. tropicalis, C. parapsilosis, C. dubliniensis), Aspergillus spp. (A. fumigatus, A. flavus, A. nidulans, A. terreus), a także Blastomyces dermatitidis, Cryptococcus neoformans, Histoplasma spp. i innych. Punkty graniczne MIC według EUCAST (wersja 10.0, od 04.02.2020) dla wrażliwości wynoszą m.in. 0,06 mg/l dla C. albicans i 1 mg/l dla A. fumigatus, przy czym brak jest ustalonych klinicznych punktów granicznych dla niektórych gatunków, takich jak Candida glabrata czy Aspergillus niger. Zaleca się monitorowanie stężeń azoli u pacjentów, a w przypadku szczepów Aspergillus z obszaru niepewności technicznej (ATU = 2 mg/l) stosować itrakonazol z zapewnieniem odpowiedniej ekspozycji.
Aspergillus fumigatus, Aspergillus niger, blastomikoza, Blastomyces dermatitidis, błona komórkowa grzyba, Candida albicans, Candida dubliniensis, Candida glabrata, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, chromoblastomikoza, Cryptococcus neoformans, dermatofit, działanie przeciwgrzybicze, ergosterol, EUCAST, fuzarioza, grzybica powierzchniowa, grzybica skóry, histoplazmoza, inwazyjna aspergiloza, kokcydioidomikoza, lek przeciwgrzybiczny, łupież pstry, MIC, mukormykoza, onychomikoza, oporność krzyżowa, oporność na azole, sporotrychoza, zakażenie grzybicze, zakażenie inwazyjne, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Voriconazol Adamed 200 mg
Worykonazol, pochodna triazolu z kodem ATC J02AC03, jest lekiem przeciwgrzybiczym o szerokim spektrum działania, skutecznym wobec licznych patogenów, w tym szczepów opornych na inne leki. Mechanizm działania polega na hamowaniu demetylacji 14-alfa-lanosterolu zależnej od cytochromu P450, co prowadzi do utraty ergosterolu w błonie komórkowej grzybów i ich zniszczenia. Worykonazol wykazuje selektywność wobec enzymów grzybiczych, co przekłada się na korzystny profil bezpieczeństwa. Mediana średnich stężeń w osoczu wynosiła 2425 ng/ml (IQR 1193–4380 ng/ml), a stężeń maksymalnych 3742 ng/ml (IQR 2027–6302 ng/ml). Nie zaobserwowano jednoznacznej korelacji między stężeniami a skutecznością terapeutyczną, jednak wyższe stężenia wiązały się z ryzykiem hepatotoksyczności i zaburzeń widzenia, co podkreśla konieczność monitorowania parametrów klinicznych podczas terapii.
Aspergillus, Aspergillus fumigatus, badanie czynności wątroby, badanie histopatologiczne, badanie serologiczne, biosynteza ergosteroli, błona komórkowa grzybów, Candida, Candida albicans, Candida glabrata, Candida krusei, Cryptococcus neoformans, cytochrom P450, działanie grzybobójcze, działanie przeciwgrzybicze, Fusarium, Histoplasma capsulatum, leczenie empiryczne, lek przeciwgrzybiczny, lekowrażliwość, minimalne stężenie hamujące, oporność na flukonazol, pochodna triazolu, posiew mikrobiologiczny, Scedosporium, stężenie graniczne, worykonazol, zaburzenia widzenia - Leksykon chorób i schorzeń
Aspergiloza – Etiologia i przyczyny
Aspergiloza to grupa chorób wywoływanych przez grzyby z rodzaju Aspergillus, z dominującym udziałem Aspergillus fumigatus (około 90% przypadków). Zarodniki o wielkości 2-5 μm wdychane są główną drogą zakażenia, docierając do pęcherzyków płucnych. U osób immunokompetentnych mechanizmy obronne, takie jak fagocytoza przez makrofagi pęcherzykowe i rekrutacja neutrofili, skutecznie eliminują patogen. Natomiast u pacjentów z immunosupresją (neutropenia >7 dni, terapia kortykosteroidami, przeszczepy, HIV/AIDS) lub z istniejącymi chorobami płuc (gruźlica, POChP, mukowiscydoza) dochodzi do rozwoju inwazyjnej aspergilozy, przewlekłej aspergilozy płucnej, alergicznej aspergilozy oskrzelowo-płucnej (ABPA) lub aspergillomy. Patogeneza obejmuje inwazję tkanek, hamowanie funkcji komórek odpornościowych, zakrzepicę oraz reakcje alergiczne, a także produkcję mikotoksyn, w tym gliotoksyny, która hamuje fagocytozę i indukuje apoptozę komórek układu odpornościowego.
alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna, aspergilloma, Aspergillus flavus, Aspergillus fumigatus, Aspergillus niger, aspergiloza płucna związana z COVID-19, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, enzym proteolityczny, fagocytoza, gliotoksyna, gruźlica płuc, grzybiak kropidlakowy, inwazyjna aspergiloza płucna, makrofag pęcherzykowy, mikotoksyna, mukowiscydoza, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, oporność na azole, pęcherzyk płucny, przewlekła aspergiloza płucna, przewlekła choroba ziarniniakowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, receptor Toll-podobny, rozedma płuc, rozstrzeń oskrzeli, sarkoidoza, siderofor, strzępka grzybni, zakrzepica, zatoka przynosowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pirolam 10 mg/ml
Pirolam to roztwór na skórę zawierający cyklopiroks z olaminą w stężeniu 10 mg/ml, przeznaczony do leczenia szerokiego spektrum zakażeń grzybiczych skóry, w tym grzybic skóry gładkiej, owłosionej, stóp oraz podudzi. Preparat wykazuje skuteczność przeciw dermatofitom (Trichophyton rubrum, T. mentagrophytes, Epidermophyton floccosum, Microsporum canis, M. gypseum), drożdżakom (Candida albicans, C. tropicalis, C. krusei, C. parapsilosis, Malassezia furfur) oraz innym grzybom (Cryptococcus neoformans, Aspergillus fumigatus). Szczególnie efektywny jest wobec infekcji wywołanych przez dermatofity z rodzaju Trichophyton, które są najczęstszą przyczyną grzybic skóry.
aktywność przeciwgrzybicza, Aspergillus fumigatus, Candida albicans, Cryptococcus neoformans, cyklopiroks z olaminą, dermatofit, drożdżak, Epidermophyton floccosum, grzybica podudzi, grzybica skóry gładkiej, grzybica skóry owłosionej, grzybica stóp, kandydoza skórna, łojotokowe zapalenie skóry, łupież pstry, Malassezia furfur, Microsporum canis, Microsporum gypseum, patogen grzybiczny, penetracja substancji czynnej, stopa atlety, terapia dermatologiczna, tolerancja miejscowa, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie powierzchowne - Leksykon chorób i schorzeń
Aspergiloza – Epidemiologia
Aspergiloza, choć nie jest chorobą podlegającą obowiązkowemu zgłaszaniu w USA, dotyka globalnie ponad 14 milionów osób, z dominacją postaci alergicznych (ABPA około 4 mln, ciężka astma z wrażliwością na grzyby 6,5 mln, przewlekła aspergiloza płucna 3 mln) w porównaniu do inwazyjnej aspergilozy (około 300 000 przypadków rocznie). Inwazyjna aspergiloza płucna (IPA) jest szczególnie groźna u pacjentów z obniżoną odpornością, takich jak osoby z AIDS, nowotworami hematologicznymi, przedłużoną neutropenią, biorcy przeszczepów oraz pacjenci po terapii immunosupresyjnej. Częstość występowania IPA u hospitalizowanych wzrosła o 44% w latach 2004-2013, a śmiertelność na oddziałach intensywnej terapii przekracza 80%. Czynniki ryzyka obejmują głęboką neutropenię, stosowanie glikokortykosteroidów, terapię modulatorami immunologicznymi, ciężką chorobę wątroby, zakażenie grypą oraz terapię pozaustrojowego utlenowania krwi. W ostatnim czasie obserwuje się także wzrost zachorowań na IPA u pacjentów z COVID-19, z częstością sięgającą ponad 30% na OIT. Epidemiologia wskazuje na regionalne różnice w dominujących gatunkach Aspergillus, z A. flavus dominującym w krajach tropikalnych, co jest związane z warunkami klimatycznymi i geograficznymi. Globalne ocieplenie może rozszerzyć zasięg tych patogenów, zwiększając ryzyko zakażeń u kolejnych milionów osób.
alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna, Aspergillus, Aspergillus flavus, Aspergillus fumigatus, aspergiloza, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, COVID-19, glikokortykosteroidy, gruźlica, inhibitory TNF-α, inwazyjna aspergiloza, inwazyjna aspergiloza płucna, mukowiscydoza, neutropenia, oddział intensywnej terapii, oporność na azole, ostra białaczka szpikowa, polimorfizm genu, posakonazol, pozaustrojowe utlenowanie krwi, profilaktyka przeciwgrzybicza, przeszczep komórek macierzystych, przeszczep narządu miąższowego, przewlekła aspergiloza płucna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rozstrzenie oskrzeli, sarkoidoza, worykonazol, zakażenie szpitalne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Caspofungin Adamed 70 mg
Kaspofungina, będąca echinokandyną, działa przeciwgrzybiczo poprzez hamowanie syntezy beta-(1,3)-D-glukanu, kluczowego składnika ściany komórkowej grzybów, co zapewnia selektywność wobec patogenów takich jak Candida i Aspergillus. W badaniach in vitro wykazano skuteczność kaspofunginy wobec licznych gatunków Candida (m.in. C. albicans, C. glabrata, C. krusei) oraz Aspergillus (m.in. A. fumigatus, A. terreus), w tym szczepów opornych na flukonazol, amfoterycynę B i 5-flucytozynę. Oporność na kaspofunginę, związana z mutacjami w genach FKS1/FKS2, występuje rzadko, ale wiąże się z gorszymi wynikami klinicznymi. Standardowe metody CLSI i EUCAST służą do oceny wrażliwości, choć wartości graniczne EUCAST dla kaspofunginy nie zostały jeszcze ustalone ze względu na zmienność wyników MIC.
3)-D-glukan, 5-flucytozyna, amfoterycyna B, Aspergillus flavus, Aspergillus fumigatus, beta-(1, Candida albicans, Candida glabrata, chemioterapia, deoksycholan amfoterycyny B, drożdżaki, flukonazol, gorączka i neutropenia, grzyby strzępkowe, inwazyjna aspergiloza, inwazyjna kandydoza, kandydemia, kandydoza przełyku, kaspofungina, komórki macierzyste, leczenie empiryczne, lek przeciwgrzybiczny, liposomalna amfoterycyna B, minimalne stężenie hamujące, mutacje genów, nowotwór złośliwy układu krwiotwórczego, ośrodkowy układ nerwowy, przeszczep allogeniczny szpiku kostnego, przeszczep narządu, ściana komórkowa, terapia ratunkowa, zakażenie grzybicze, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie otrzewnej, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie wsierdzia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Anidulafungin Sandoz 100 mg
Anidulafungina, będąca półsyntetyczną echinokandyną o kodzie ATC J02AX06, działa poprzez selektywne hamowanie syntazy beta-(1,3)-D-glukanu, kluczowego enzymu w biosyntezie ściany komórkowej grzybów, co prowadzi do efektu grzybobójczego wobec drożdżaków Candida oraz aktywności przeciwko wzrostowi grzybni Aspergillus fumigatus. W badaniach in vitro wykazuje skuteczność wobec gatunków Candida, takich jak C. albicans, C. glabrata, C. krusei, C. tropicalis oraz C. parapsilosis, przy czym MIC dla C. albicans wynosi ≤0,03 mg/l, dla C. glabrata, C. tropicalis i C. krusei ≤0,06 mg/l, a dla C. parapsilosis ≤4 mg/l. EUCAST określił wartości graniczne MIC dla wrażliwości i oporności, podkreślając wyższą oporność C. parapsilosis na anidulafunginę. Oporność na echinokandyny, związana z mutacjami w genie docelowym, może prowadzić do oporności krzyżowej na wszystkie echinokandyny, co wymaga ostrożności w interpretacji wyników i monitorowania klinicznego.
3)-D-glukan, aktywność przeciwgrzybicza, Aspergillus fumigatus, Aspergillus nidulans, Candida albicans, Candida glabrata, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, drożdżaki Candida, działanie grzybobójcze, echinokandyna, EUCAST, grzybica inwazyjna, kandydemia, kandydoza rozsiana, lek przeciwgrzybiczny, mechanizm działania, minimalne stężenie hamujące, neutropenia, oporność na echinokandyny, ściana komórkowa grzyba, stężenie graniczne, syntaza beta-(1, zakażenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Aspergiloza – Patofizjologia i mechanizm
Aspergiloza to grupa zakażeń wywoływanych przez grzyby z rodzaju Aspergillus, z dominującym patogenem Aspergillus fumigatus, którego konidia o średnicy 2-3 μm umożliwiają głęboką penetrację dróg oddechowych. Inwazyjna aspergiloza płucna (IPA) charakteryzuje się angioinwazją, uszkodzeniem śródbłonka, zakrzepicą i wysoką śmiertelnością sięgającą nawet 90% w grupach wysokiego ryzyka, zwłaszcza u pacjentów z neutropenią i immunosupresją. Patogeneza obejmuje wdychanie konidiów, ich kiełkowanie, nitkowaty wzrost i penetrację tkanek, a także produkcję toksyn takich jak gliotoksyna, które hamują fagocytozę. Kluczowe mechanizmy obronne gospodarza to fagocytoza przez makrofagi pęcherzykowe i neutrofile, generacja reaktywnych form tlenu oraz tworzenie zewnątrzkomórkowych pułapek neutrofilowych (NETs). Zaburzenia tych mechanizmów, np. w mukowiscydozie czy rozstrzeniach oskrzeli, sprzyjają kolonizacji i rozwojowi choroby. Odpowiedź immunologiczna zależy od równowagi Th1/Th2, gdzie Th1 i IFN-γ są kluczowe dla odporności ochronnej.
aflatoksyna, AIDS, alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna, amfoterycyna B, angioinwazja, Aspergillus fumigatus, aspergiloma, białaczka, echinokandyna, gliotoksyna, hipoksja, immunosupresja, inwazyjna aspergiloza, kaskada krzepnięcia, komórka fagocytarna, kortykosteroid, limfocyt T CD4+, makrofag pęcherzykowy, mikrobiom jelitowy, neutropenia, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, oporność na triazole, ośrodkowy układ nerwowy, posakonazol, przeszczep krwiotwórczych komórek macierzystych, przewlekła aspergiloza płucna, przewlekła choroba ziarniniakowa, reaktywna forma tlenu, receptor rozpoznający wzorce, rozstrzeń oskrzeli, siderofor, śródbłonek naczyniowy, worikonazol, zakrzepica wewnątrznaczyniowa, zawał tkanki, zewnątrzkomórkowa pułapka neutrofilowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Trioxal 100 mg
Itrakonazol, substancja czynna leku Trioxal, jest triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym o szerokim spektrum działania, skutecznym w terapii zakażeń wywołanych przez dermatofity (Trichophyton, Microsporum, Epidermophyton floccosum), drożdżaki (Candida spp., Cryptococcus neoformans, Malassezia, Trichosporon, Geotrichum) oraz grzyby pleśniowe i dimorficzne (Aspergillus, Histoplasma, Paracoccidioides brasiliensis, Sporothrix schenckii). Mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy ergosterolu poprzez blokadę enzymu 14-α-demetylazy, co prowadzi do zaburzenia integralności błony komórkowej grzybów. W badaniach in vitro itrakonazol wykazuje skuteczność przy stężeniach ≤1 μg/ml. Należy jednak uwzględnić zmniejszoną wrażliwość i możliwą oporność niektórych gatunków Candida (C. krusei, C. glabrata, C. tropicalis) oraz oporność naturalną wobec Zygomycetes (Rhizopus, Mucor) i innych opornych patogenów (Fusarium, Scedosporium, Scopulariopsis).
Aspergillus, Aspergillus fumigatus, Blastomyces dermatitidis, błona komórkowa grzyba, Candida albicans, Candida glabrata, Candida krusei, Candida tropicalis, Cryptococcus neoformans, dermatofit, drożdżak, działanie przeciwgrzybicze, grzyb dimorficzny, grzyb pleśniowy, Histoplasma capsulatum, itrakonazol, lek przeciwgrzybiczy, oporność krzyżowa, oporność na azole, pochodna triazolu, synteza ergosterolu, terapia przeciwgrzybicza, zakażenie skóry, Zygomycetes - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Anidulafungin Fresenius Kabi 100 mg
Anidulafungina, będąca półsyntetyczną echinokandyną o strukturze lipopeptydowej, działa przeciwgrzybiczo poprzez selektywne hamowanie syntazy beta-(1,3)-D-glukanu, kluczowego enzymu w syntezie ściany komórkowej grzybów, co prowadzi do destabilizacji ich struktury i eliminacji. W badaniach in vitro wykazano skuteczność anidulafunginy wobec klinicznie istotnych gatunków Candida, takich jak C. albicans, C. glabrata, C. parapsilosis, C. krusei oraz C. tropicalis, z różnicami w minimalnych stężeniach hamujących (MIC), np. MIC dla C. parapsilosis wynosi 4 mg/L, podczas gdy dla pozostałych gatunków jest to 0,03–0,06 mg/L. Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) ustalił stężenia graniczne MIC definiujące wrażliwość (S) i oporność (R) dla poszczególnych gatunków Candida, co jest istotne dla interpretacji wyników testów wrażliwości klinicznej.
3)-D-glukanu, anidulafungina, Aspergillus fumigatus, Aspergillus nidulans, Candida albicans, Candida glabrata, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, działanie grzybobójcze, echinokandyna, grzybica rozsiana, immunokompetencja, lek przeciwgrzybiczny, minimalne stężenie hamujące, neutropenia, niewydolność immunologiczna, oporność krzyżowa, parametry farmakokinetyczno-farmakodynamiczne, syntaza beta-(1, zakażenie przełyku - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Posaconazole Teva 100 mg
Posaconazole Teva, będący pochodną triazolu i inhibitorem enzymu 14α-demetylazy lanosterolu (CYP51), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, hamując biosyntezę ergosterolu w błonie komórkowej grzybów. Lek jest skuteczny wobec licznych patogenów, w tym gatunków Aspergillus (A. fumigatus, A. flavus, A. terreus, A. nidulans, A. niger, A. ustus), Candida (C. albicans, C. glabrata, C. krusei, C. parapsilosis, C. tropicalis i inne), a także innych grzybów patogennych jak Coccidioides immitis czy Fusarium. Minimalne stężenia hamujące (MIC) dla Mucorales spp. i Scedosporium apiospermum wynoszą 2 mg/l, dla Exophiala dermatiditis 0,5 mg/l, a dla Purpureocillium lilacinum 1 mg/l. Wartości graniczne ECOFF dla Aspergillus spp. wynoszą 0,25-0,5 mg/l, natomiast kliniczne wartości MIC definiujące wrażliwość (S) i oporność (R) dla A. fumigatus i A. terreus to odpowiednio ≤0,13 mg/l i >0,25 mg/l, a dla Candida albicans i innych gatunków Candida ≤0,06 mg/l i >0,06 mg/l. Monitorowanie stężeń minimalnych azoli jest zalecane, a w przypadku wątpliwości dotyczących oporności wskazane jest sekwencjonowanie CYP51A.
14α-demetylaza lanosterolu, Aspergillus fumigatus, Aspergillus terreus, biosynteza ergosterolu, błona komórkowa grzyba, Candida albicans, Candida tropicalis, CYP51, Exophiala dermatiditis, inwazyjna aspergiloza, leczenie skojarzone, lek przeciwgrzybiczny, mechanizm oporności, minimalne stężenie hamujące, Mucorales, pochodna triazolu, Posaconazole Teva, pozakonazol, Purpureocillium lilacinum, Scedosporium apiospermum, spektrum przeciwgrzybicze, terapia przeciwgrzybicza, worykonazol, zakażenie grzybicze - Leksykon substancji czynnych
Cyklopiroks – Wskazania do stosowania
Cyklopiroks jest substancją czynną o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, skuteczną wobec dermatofitów (Trichophyton spp., Epidermophyton floccosum, Microsporum spp.), drożdżaków (Candida spp.) oraz pleśni (Cryptococcus neoformans, Aspergillus fumigatus). Dostępny jest w różnych postaciach farmaceutycznych i stężeniach: lakier do paznokci leczniczy 80 mg/g (Axopirox, Batrafen, Pirolam Lakier, Polinail) wskazany do leczenia onychomikozy, krem, żel, zawiesina i roztwór na skórę o stężeniu 10 mg/g lub 10 mg/ml (Ciclopirox Ziaja, Hascofungin, Pirolam) stosowane w leczeniu grzybic skóry gładkiej, owłosionej, stóp i podudzi, a także krem dopochwowy 10 mg/g i globulki 100 mg (Dafnegin) do terapii zakażeń pochwy i sromu wywołanych przez Candida spp. Wskazania do stosowania poszczególnych preparatów uwzględniają lokalizację, rozległość zmian oraz rodzaj patogenu, np. Pirolam Lakier jest dedykowany łagodnym i umiarkowanym postaciom onychomikozy obejmującym mniej niż 50% powierzchni paznokcia i maksymalnie 4 paznokcie, natomiast Polinail nie powinien być stosowany, gdy zakażenie zajęło macierz paznokcia.
Aspergillus fumigatus, Candida albicans, Candida krusei, Candida tropicalis, Cryptococcus neoformans, dermatofity, drożdżaki, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton floccosum, globulki dopochwowe, grzybica ciała, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica podudzi, grzybica skóry gładkiej, grzybica stóp, kandydoza skórna, krem dopochwowy, lakier do paznokci leczniczy, łupież pstry, macierz paznokcia, Malassezia furfur, Microsporum canis, Microsporum gypseum, onychomikoza, pityrosporum orbiculare, skóra owłosiona, Trichophyton rubrum, zakażenie grzybicze paznokci, zakażenie grzybicze pochwy, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie pochwy i sromu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pirolam 10 mg/g
Pirolam w postaci żelu zawiera cyklopiroks z olaminą w stężeniu 10 mg/g i jest wskazany do leczenia szerokiego spektrum grzybic skóry, obejmujących zarówno skórę gładką, owłosioną, stopy, jak i podudzia. Preparat wykazuje skuteczność przeciwko licznym patogenom dermatologicznym, w tym dermatofitom (Trichophyton rubrum, T. mentagrophytes, Epidermophyton floccosum, Microsporum canis, M. gypseum), drożdżakom (Candida albicans, C. tropicalis, C. krusei, C. parapsilosis, Malassezia furfur) oraz innym grzybom patogennym (Cryptococcus neoformans, Aspergillus fumigatus). Dzięki wysokiemu stężeniu substancji czynnej, żel zapewnia efektywne zwalczanie zakażeń grzybiczych o różnorodnej etiologii.
Aspergillus fumigatus, Candida albicans, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, Cryptococcus neoformans, cyklopiroks z olaminą, dermatofit, drożdżak, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton floccosum, grzybica podudzi, grzybica skóry gładkiej, grzybica skóry owłosionej, grzybica stóp, infekcja dermatologiczna, Malassezia furfur, Microsporum canis, Microsporum gypseum, patogen grzybiczny, Pityrosporum ovale, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ancotil 10 mg/ml
Ancotil (flucytozyna) jest lekiem przeciwgrzybiczym o szerokim spektrum działania, stosowanym w terapii zakażeń wywołanych przez Candida spp., Cryptococcus neoformans oraz grzyby powodujące chromoblastomikozę. Preparat dostępny jest w formie roztworu do infuzji o stężeniu 10 mg/ml flucytozyny. Mechanizm działania opiera się na aktywnym transporcie leku do komórek grzybów, gdzie jest przekształcany do 5-fluorouracylu, który wbudowuje się w kwasy rybonukleinowe, hamując wzrost patogenów (działanie mikostatyczne) oraz przy dłuższej ekspozycji wykazując efekt fungicydalny. Minimalne stężenie hamujące (MIC) waha się od 0,03 do 12,5 μg/ml, a wrażliwość szczepów Candida i Cryptococcus wynosi odpowiednio 93% i ponad 96% w populacji europejskiej. W trakcie terapii istnieje ryzyko rozwoju oporności, dlatego zaleca się monitorowanie wrażliwości patogenów przed i w trakcie leczenia.
5-fluorouracyl, amfoterycyna B, Aspergillus fumigatus, badanie wrażliwości, Candida, chromoblastomikoza, Cryptococcus neoformans, działanie fungicydalne, działanie mikostatyczne, działanie przeciwgrzybicze, flucytozyna, interakcja synergistyczna, kandydoza, kryptokokoza, lek przeciwgrzybiczny, minimalne stężenie hamujące, oporność mikrobiologiczna, patogen grzybiczny, roztwór do infuzji, zakażenie grzybicze - Leksykon substancji czynnych
Itrakonazol – Właściwości farmakodynamiczne
Itrakonazol, syntetyczny triazol, działa przeciwgrzybiczo poprzez hamowanie enzymu 14α-demetylazy, co prowadzi do niedoboru ergosterolu w błonie komórkowej grzybów, zaburzając jej integralność i funkcję. W badaniach in vitro wykazuje skuteczność przeciw dermatofitom, drożdżakom (w tym Candida spp.), Aspergillus spp. oraz innym patogenom, zwykle w stężeniach ≤1 μg/ml. Farmakokinetyka i farmakodynamika itrakonazolu pozostają słabo poznane, co utrudnia optymalizację dawkowania. Oporność rozwija się powoli i jest związana z mutacjami w genie ERG11, nadekspresją enzymu lub nośników leku, a także opornością krzyżową w obrębie azoli. Szczególnie istotne klinicznie są szczepy oporne Aspergillus fumigatus.
14-alfa demetylaza, Aspergillus, Aspergillus fumigatus, Blastomyces dermatitidis, Candida, Candida albicans, Candida glabrata, Candida krusei, Candida tropicalis, CLSI, Coccidioides immitis, Cryptococcus neoformans, dermatofity, drożdżaki, dysfagia, działanie grzybobójcze, działanie przeciwgrzybicze, EUCAST, farmakokinetyka i farmakodynamika, Fusarium, gen ERG11, grzyb chorobotwórczy, grzyb nitkowaty, grzyb strzępkowy, Histoplasma capsulatum, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczny ogólnoustrojowy, lipidy błony komórkowej, minimalne stężenie hamujące, mutacja punktowa, niedobór ergosterolu, oporność grzybów, oporność krzyżowa, oporność nabyta, oporność naturalna, pochodna triazolu, powierzchowne zakażenie grzybicze, stężenie graniczne, stężenie leku w osoczu, wartość graniczna wrażliwości, wrażliwość in vitro, związek triazolowy, Zygomycetes - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pirolam 10 mg/g
Pirolam to zawiesina na skórę o stężeniu 10 mg/g cyklopiroksu z olaminą, wykazująca szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego. Preparat jest wskazany do leczenia grzybic skóry gładkiej, owłosionej, stóp oraz podudzi, skuteczny przeciwko dermatofitom (Trichophyton rubrum, T. mentagrophytes, Epidermophyton floccosum, Microsporum canis, M. gypseum), drożdżakom z rodzaju Candida (C. albicans, C. tropicalis, C. krusei, C. parapsilosis), a także Cryptococcus neoformans, Aspergillus fumigatus i Malassezia furfur. Terapia trwa zwykle od 2 do 4 tygodni, w zależności od lokalizacji i nasilenia zakażenia, z zaleceniem kontynuacji leczenia po ustąpieniu objawów w celu zapobiegania nawrotom.
Aspergillus fumigatus, aspergiloza, Candida albicans, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, Cryptococcus neoformans, cyklopiroks, dermatofity, drożdżaki, Epidermophyton floccosum, grzybica owłosionej skóry głowy, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica podudzi, grzybica skórna, grzybica skóry gładkiej, grzybica skóry owłosionej, grzybica stóp, kandydoza, kandydoza skórna, kryptokokoza, łupież pstry, Malassezia furfur, Microsporum canis, Microsporum gypseum, Pirolam, rumień, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, zapalenie mieszków włosowych, złuszczanie naskórka - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Caspofungin Zentiva 50 mg
Kaspofungina, półsyntetyczny lipopeptyd z grupy echinokandyn (kod ATC: J02AX04), działa poprzez selektywne hamowanie syntezy beta-(1,3)-D-glukanu, kluczowego składnika ściany komórkowej grzybów, co prowadzi do ich śmierci. Wykazuje szerokie spektrum aktywności przeciwgrzybiczej in vitro, skutecznie zwalczając gatunki Aspergillus (m.in. A. fumigatus, A. flavus, A. niger) oraz Candida (m.in. C. albicans, C. glabrata, C. krusei), w tym szczepy oporne na flukonazol, amfoterycynę B i 5-flucytozynę. Wartości MIC kaspofunginy przekraczające 2 mg/l wskazują na oporność, związaną z mutacjami w genach FKS1/FKS2, co koreluje ze złymi wynikami klinicznymi. Oporność na kaspofunginę jest jednak rzadko obserwowana w praktyce klinicznej i może zależeć od gatunku oraz regionu geograficznego.
aktywność przeciwgrzybicza, Aspergillus fumigatus, Candida albicans, CLSI, drożdżyca przełyku, działanie grzybobójcze, EUCAST, inwazyjna aspergiloza, inwazyjna drożdżyca, inwazyjna kandydoza, kandydemia, kaspofungina, lek przeciwgrzybiczny, neutropenia, neutropenia z gorączką, oporność na flukonazol, przeszczep komórek macierzystych, terapia ratunkowa, wlew dożylny, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie otrzewnej, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie wsierdzia - Leksykon substancji czynnych
Kaspofungina – Właściwości farmakodynamiczne
Kaspofungina, półsyntetyczny lipopeptyd z grupy echinokandyn, działa poprzez selektywne hamowanie syntezy beta-(1,3)-D-glukanu w ścianie komórkowej grzybów, co prowadzi do ich śmierci. Wykazuje szerokie spektrum aktywności przeciwgrzybiczej wobec gatunków Aspergillus (m.in. A. fumigatus, A. flavus, A. niger) oraz Candida (m.in. C. albicans, C. glabrata, C. krusei), w tym szczepów opornych na flukonazol, amfoterycynę B i 5-flucytozynę. Oporność na kaspofunginę jest rzadka i związana głównie z mutacjami w genach FKS1/FKS2. Wartości MIC dla opornych izolatów Candida mogą przekraczać 2 mg/l, co koreluje z gorszymi wynikami klinicznymi. Standaryzowane metody badania wrażliwości opierają się na wytycznych CLSI (M38-A2 dla Aspergillus, M27-A3 dla Candida), natomiast wartości graniczne EUCAST dla kaspofunginy nie zostały jeszcze ustalone ze względu na zmienność wyników MIC.
3)-D-glukan, 5-flucytozyna, amfoterycyna B, anidulafungina, Aspergillus, Aspergillus flavus, Aspergillus fumigatus, Aspergillus niger, beta-(1, Candida, Candida albicans, Candida glabrata, Candida krusei, clinical and laboratory standards institute, deoksycholan amfoterycyny B, drożdżak, drożdżyca przełyku, działanie grzybobójcze, echinokandyna, flukonazol, gen Fks1, gen Fks2, glarea lozoyensis, grzyb strzępkowy, inwazyjna aspergiloza, inwazyjna kandydoza, kandydemia, lek przeciwgrzybiczny, liposomalna amfoterycyna B, minimalne stężenie hamujące, mykafungina, neutropenia, ściana komórkowa, spektrum przeciwgrzybicze, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie otrzewnej, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie wsierdzia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Itrax 100 mg
Itrakonazol, substancja czynna leku Itrax, jest triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym o szerokim spektrum działania, stosowanym ogólnie w terapii zakażeń grzybiczych. Jego mechanizm polega na hamowaniu syntezy ergosterolu, kluczowego składnika błony komórkowej grzybów, co prowadzi do destabilizacji struktury komórkowej patogenów. Farmakokinetyka i farmakodynamika itrakonazolu wymagają dalszych badań. Punkty graniczne wrażliwości według CLSI dla Candida spp. wynoszą: wrażliwość ≤0,125 µg/ml, wrażliwość zależna od dawki 0,25-0,5 µg/ml, oporność ≥1 µg/ml. Dla Aspergillus spp. według EUCAST: wrażliwość ≤1 mg/l, oporność >2 mg/l. Itrakonazol skutecznie hamuje wzrost wielu klinicznie istotnych grzybów, w tym Candida albicans, Aspergillus spp., Blastomyces dermatitidis, Histoplasma spp., Cryptococcus neoformans oraz dermatofitów i innych drożdżaków.
Aspergillus flavus, Aspergillus fumigatus, Aspergillus nidulans, Aspergillus terreus, Blastomyces dermatitidis, błona komórkowa grzyba, Candida, Candida albicans, Candida dubliniensis, Candida glabrata, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, Cryptococcus neoformans, dermatofit, drożdżak, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton floccosum, ergosterol, Fusarium, grzyb dimorficzny, grzyb patogenny, Histoplasma, lek przeciwgrzybiczny, Microsporum, Mucor, mutacja punktowa, oporność krzyżowa, oporność na lek, Paracoccidioides brasiliensis, pleśń, pochodna triazolu, powierzchniowe zakażenie grzybicze, Rhizomucor, Rhizopus, Scedosporium, Scopulariopsis, terapia przeciwgrzybicza, triazol, Trichophyton, zakażenie grzybicze, zakażenie inwazyjne, Zygomycetes - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Anidulafungina Accord 100 mg
Anidulafungina, będąca półsyntetyczną echinokandyną, działa poprzez selektywne hamowanie syntazy beta-(1,3)-D-glukanu, co prowadzi do zahamowania syntezy ściany komórkowej grzybów. Wykazuje działanie grzybobójcze wobec gatunków Candida (m.in. C. albicans, C. glabrata, C. tropicalis, C. krusei, C. parapsilosis) oraz przeciwko Aspergillus fumigatus. Wartości graniczne MIC dla Candida albicans wynoszą ≤0,03 mg/l (wrażliwe) i >0,03 mg/l (oporne), natomiast dla C. parapsilosis odpowiednio ≤0,004 mg/l i >4 mg/l. Mutacje w genie docelowym mogą powodować oporność krzyżową na echinokandyny, w tym anidulafunginę. W badaniach na modelach zwierzęcych anidulafungina skutecznie redukowała obciążenie grzybicze i przedłużała przeżycie zwierząt z zakażeniami Candida, w tym szczepami opornymi na flukonazol.
anidulafungina, Aspergillus fumigatus, bezwzględna liczba neutrofili, Candida albicans, Candida glabrata, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, drogi żółciowe, drożdżaki Candida, działanie grzybobójcze, echinokandyna, eradykacja, grzybica rozsiana, jama opłucna, jama otrzewnowa, kandydemia, kandydoza inwazyjna, lek przeciwgrzybiczny, lipopeptyd, minimalne stężenie hamujące, mutacja genu, neutropenia, niewydolność immunologiczna, oporność krzyżowa, oporność na echinokandyny, populacja MITT, ropień wewnątrzbrzuszny, skala APACHE II, stężenie graniczne, syntaza beta-D-glukanu, zakażenie tkanek głębokich, zapalenie kości i szpiku, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wsierdzia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Caspofungin Fresenius Kabi 70 mg
Kaspofungina, dostępna w dawkach 50 mg i 70 mg jako proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji, jest półsyntetyczną echinokandyną o mechanizmie działania polegającym na hamowaniu syntezy beta-(1,3)-D-glukanu, kluczowego składnika ściany komórkowej grzybów, co zapewnia selektywność wobec patogenów grzybiczych. Wykazuje szerokie spektrum aktywności in vitro przeciwko gatunkom Aspergillus (m.in. A. fumigatus, A. flavus, A. terreus) oraz Candida (m.in. C. albicans, C. glabrata, C. krusei), w tym szczepom opornym na flukonazol, amfoterycynę B i 5-flucytozynę. Oporność na kaspofunginę, związana z mutacjami w genach FKS1 i FKS2, jest rzadka, ale klinicznie istotna, szczególnie u pacjentów z inwazyjną kandydozą i aspergilozą. Badania wrażliwości prowadzi się zgodnie z wytycznymi CLSI (M38-A2 dla Aspergillus, M27-A3 dla Candida) oraz EUCAST, choć brak jest ustalonych wartości granicznych MIC dla kaspofunginy ze względu na zmienność wyników.
3)-D-glukan, 5-flucytozyna, amfoterycyna B, anidulafungina, Aspergillus, Aspergillus fumigatus, beta-(1, Candida, Candida albicans, deoksycholan amfoterycyny B, drożdżyca przełyku, działanie grzybobójcze, echinokandyna, flukonazol, gen Fks1, gorączka neutropeniczna, infekcja ośrodkowego układu nerwowego, inwazyjna aspergiloza, inwazyjna kandydoza, inwazyjne zakażenie grzybicze, kandydemia, kaspofungina, leczenie empiryczne, lek przeciwgrzybiczny, liposomalny preparat amfoterycyny B, minimalne stężenie hamujące, mykafungina, neutropenia, nowotwór złośliwy układu krwiotwórczego, octan kaspofunginy, oporność nabyta, przeszczep allogeniczny szpiku kostnego, przeszczep komórek macierzystych, terapia ratunkowa, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie otrzewnej, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie wsierdzia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fungizone 50 mg
Amfoterycyna B, będąca składnikiem aktywnym leku Fungizone (50 mg proszku do sporządzania roztworu do infuzji), należy do grupy przeciwgrzybiczych antybiotyków ogólnoustrojowych (kod ATC J02AA01). Wykazuje silne działanie przeciwgrzybicze in vitro w stężeniach od 0,03 do 1,0 μg/ml wobec szerokiego spektrum patogenów, takich jak Histoplasma capsulatum, Coccidioides immitis, Candida spp., Blastomyces dermatitidis, Rhodotorula, Cryptococcus neoformans, Sporothrix schenckii, Mucor mucedo oraz Aspergillus fumigatus. Brak jest jednak standardowej metody oznaczania minimalnego stężenia hamującego (MIC), co powoduje zmienność wartości w zależności od metodyki. Amfoterycyna B nie wykazuje aktywności wobec bakterii, riketsji ani wirusów.
amfoterycyna B, Aspergillus fumigatus, aspergiloza, Blastomyces dermatitidis, blastomykoza, błona komórkowa grzyba, Candida, Coccidioides immitis, Cryptococcus neoformans, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie niepożądane, ergosterol, Fungizone, Histoplasma capsulatum, histoplazmoza, infekcja oportunistyczna, kandydoza, kokcydioidomykoza, kryptokokoza, lek przeciwgrzybiczny, MIC, minimalne stężenie hamujące, patogen grzybiczny, Sporothrix schenckii, sporotrychoza, toksyczność leku, zakażenie OUN