Właściwości farmakodynamiczne anidulafunginu

Anidulafungin jest lekiem przeciwgrzybiczym należącym do grupy echinokandyn, sklasyfikowanym w grupie farmakoterapeutycznej jako inny lek przeciwgrzybiczny do stosowania wewnętrznego (kod ATC: JO2AX06). Produkt leczniczy Anidulafungin Synoptis zawiera anidulafunginę w postaci proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji, gdzie każda fiolka zawiera 100 mg substancji czynnej.¹²

Mechanizm działania

Anidulafungina jest półsyntetyczną echinokandyną o budowie lipopeptydowej, syntetyzowaną z produktu fermentacji Aspergillus nidulans. Jej mechanizm działania polega na selektywnym hamowaniu syntazy beta-(1,3)-D-glukanu, enzymu występującego w ścianie komórkowej grzybów, ale nieobecnego u ssaków. Poprzez hamowanie tego enzymu anidulafungina uniemożliwia powstawanie beta-(1,3)-D-glukanu, który jest istotnym składnikiem ściany komórkowej grzybów.³

Badania wykazały, że anidulafungina ma działanie grzybobójcze wobec drożdżaków z rodzaju Candida. Dodatkowo, substancja ta działa przeciwko obszarom aktywnego wzrostu komórek grzybni Aspergillus fumigatus.⁴

Aktywność przeciwgrzybicza in vitro

W badaniach in vitro anidulafungina wykazuje aktywność przeciwko różnym gatunkom z rodzaju Candida, w tym: C. albicans, C. glabrata, C. parapsilosis, C. krusei oraz C. tropicalis. Warto jednak podkreślić, że działanie anidulafunginy in vitro nie jest jednakowe wobec wszystkich gatunków Candida. Szczególnie w przypadku C. parapsilosis obserwuje się wyższe wartości MIC (minimalnego stężenia hamującego) w porównaniu do innych gatunków z rodzaju Candida.⁵

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) opracował standaryzowaną technikę testowania wrażliwości grzybów z rodzaju Candida na anidulafunginę oraz określił interpretację dotyczącą stężeń granicznych.⁶

Stężenia graniczne według EUCAST

Przedstawione w tabeli stężenia graniczne dla poszczególnych gatunków Candida stanowią kluczowe informacje dla właściwej interpretacji wyników oceny wrażliwości tych patogenów na anidulafunginę.^{R (oporne) […] Candida albicans 0,03 0,03 […] Candida glabrata 0,06 0,06 […] Candida tropicalis 0,06 0,06 […] Candida krusei 0,06 0,06 […] Candida parapsilosis 0,002 4 […] Inne Candida spp. Brak wystarczających danych”>7}

Oporność na anidulafunginę

Istotnym aspektem działania anidulafunginy jest zjawisko oporności. Badania wykazały, że izolaty z mutacjami w kluczowych obszarach genu docelowego mogą być związane z przypadkami niepowodzeń klinicznych lub występowaniem zakażeń z przełamania. Chociaż większość tych przypadków dotyczyła leczenia kaspofunginą, badania na zwierzętach wykazały, że takie mutacje mogą powodować oporność krzyżową względem wszystkich trzech echinokandyn. Dlatego do czasu uzyskania większej ilości danych klinicznych dotyczących anidulafunginy, izolaty te określa się jako „oporne na echinokandyny”.⁸

Aktywność przeciwgrzybicza in vivo

Badania na modelach zwierzęcych dostarczyły dowodów na skuteczność anidulafunginy w leczeniu zakażeń wywołanych przez drożdżaki z rodzaju Candida. Lek podawany drogą pozajelitową był skuteczny w terapii zakażeń grzybiczych u myszy i królików zarówno z niewydolnością immunologiczną, jak i u zwierząt immunologicznie kompetentnych.⁹

Podanie anidulafunginy w modelach zwierzęcych skutkowało dwoma istotnymi efektami terapeutycznymi:

• Przedłużeniem przeżycia zakażonych zwierząt
• Redukcją zajęcia narządów przez grzyby z rodzaju Candida

Efekty te obserwowano w odstępach od 24 do 96 godzin po podaniu ostatniej dawki leku, co wskazuje na utrzymujące się działanie przeciwgrzybicze anidulafunginy.¹⁰

Modele zakażeń grzybiczych w badaniach eksperymentalnych

W badaniach eksperymentalnych anidulafungina wykazała skuteczność w leczeniu następujących zakażeń grzybiczych:

1. Grzybica rozsiana wywołana przez C. albicans u królików z neutropenią – model ten odzwierciedla poważne, ogólnoustrojowe zakażenie u pacjentów z obniżoną odpornością
2. Zakażenie przełyku/części środkowej gardła wywołane przez C. albicans oporne na flukonazol u królików z neutropenią – model ten symuluje kandydozę przełyku, częste zakażenie u osób z immunosupresją
3. Grzybica rozsiana wywołana przez C. glabrata oporne na flukonazol u myszy z neutropenią – model istotny dla oceny skuteczności w przypadku zakażeń wywołanych przez patogeny oporne na azole

Anidulafungina wykazała aktywność przeciwgrzybiczą we wszystkich wymienionych modelach zakażeń, co potwierdza jej szerokie spektrum działania i potencjalną użyteczność w leczeniu zakażeń opornych na inne leki przeciwgrzybicze.¹¹