złośliwa acanthosis nigricans
Złośliwa acanthosis nigricans (złośliwa rogowacenie ciemne) to rzadka paraneoplastyczna manifestacja skórna, ściśle związana z obecnością nowotworu złośliwego w organizmie, najczęściej gruczolakoraka przewodu pokarmowego (szczególnie żołądka). W przeciwieństwie do innych form acanthosis nigricans, postać złośliwa rozwija się szybko i ma gwałtowny przebieg.
Klinicznie objawia się symetrycznymi, aksamitnymi, brązowo-czarnymi zmianami hiperkeratotycznymi, które typowo lokalizują się w okolicach fałdów skórnych (pachy, pachwiny), karku, zgięć łokciowych oraz wokół brodawek sutkowych. Może również dotyczyć błon śluzowych. Charakterystyczną cechą jest szybka progresja zmian oraz towarzysząca utrata masy ciała i inne objawy systemowe związane z chorobą nowotworową.
Patogeneza złośliwej acanthosis nigricans wiąże się z wydzielaniem przez komórki nowotworowe czynników wzrostu, głównie TGF-α (transformującego czynnika wzrostu alfa), które wiążą się z receptorami naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR), stymulując proliferację keratynocytów i melanocytów. Rozpoznanie tej dermatozy powinna zawsze skłaniać do intensywnej diagnostyki onkologicznej, gdyż często wyprzedza ona kliniczne objawy nowotworu.
Leczenie złośliwej acanthosis nigricans opiera się przede wszystkim na terapii choroby podstawowej, czyli nowotworu. Wraz z sukcesem leczenia onkologicznego, zmiany skórne często ulegają regresji. Rokowanie zależy głównie od typu i zaawansowania procesu nowotworowego, ale obecność złośliwej acanthosis nigricans jest zazwyczaj niekorzystnym czynnikiem prognostycznym.