makak jawajski
Makak jawajski (Macaca fascicularis) to gatunek małpy z rodziny makakowatych, powszechnie wykorzystywany w badaniach medycznych i biomedycznych. Ze względu na bliskie podobieństwo genetyczne do człowieka (około 93% zgodności genomu), stanowi ważny model zwierzęcy w badaniach nad chorobami zakaźnymi, nowotworami, zaburzeniami neurologicznymi oraz w rozwoju szczepionek i leków.
W medycynie laboratoryjnej makaki jawajskie są szczególnie cenne w badaniach nad chorobami wirusowymi takimi jak HIV, wirusowe zapalenie wątroby i COVID-19. Ich układ odpornościowy reaguje w sposób zbliżony do ludzkiego, co pozwala na dokładniejsze prognozowanie skuteczności i bezpieczeństwa testowanych preparatów medycznych przed wprowadzeniem ich do badań klinicznych z udziałem ludzi.
Wykorzystanie makaków jawajskich w badaniach medycznych podlega ścisłym regulacjom etycznym i prawnym. Komisje bioetyczne wymagają uzasadnienia konieczności użycia tych zwierząt oraz zapewnienia im odpowiednich warunków bytowych. W ostatnich latach obserwuje się tendencję do ograniczania badań na naczelnych i zastępowania ich alternatywnymi metodami, takimi jak hodowle komórkowe czy modelowanie komputerowe, zgodnie z zasadą 3R (replacement, reduction, refinement).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Linatra 5 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne linagliptyny, zawartej w produkcie Linatra (5 mg), obejmowały wielokrotne podawanie dawek zwierzętom (myszy, szczury, psy, makaki jawajskie) w dawkach przekraczających ekspozycję u ludzi nawet ponad 1500-krotnie. Zaobserwowano toksyczność głównie w wątrobie, nerkach i przewodzie pokarmowym, a także zmiany w narządach rozrodczych, tarczycy i układzie immunologicznym. U psów wystąpiły specyficzne pseudoalergiczne reakcje sercowo-naczyniowe, nieistotne klinicznie dla ludzi. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego ani genotoksycznego, a dwuletnie testy karcynogenności u szczurów i myszy nie potwierdziły ryzyka nowotworowego, mimo obserwacji zwiększonej częstości chłoniaka u samic myszy przy dawkach ponad 200-krotnie wyższych niż u ludzi, co uznano za niezwiązane z terapią.
badanie genotoksyczne, badanie genotoksyczności, badanie karcynogenne, badanie karcynogenności, badanie toksykologiczne, błona śluzowa, chłoniak złośliwy, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, linagliptyna, makak jawajski, narząd limfatyczny, narząd rozrodczy, NOAEL, parametr enzymatyczny, potencjał karcynogenny, reakcja pseudoalergiczna, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, układ immunologiczny, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie materiału genetycznego, wczesny rozwój embrionalny, węzeł chłonny, wpływ na rozrodczość - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Questax XR 150 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwetiapiny, substancji czynnej leku Questax XR, nie wykazały właściwości genotoksycznych ani mutagennych w testach in vitro i in vivo, co potwierdza bezpieczeństwo długoterminowego stosowania. W badaniach na zwierzętach laboratoryjnych zaobserwowano zmiany fizjologiczne przy ekspozycji na dawkach klinicznie istotnych, takie jak odkładanie barwnika w tarczycy u szczurów, przerost komórek pęcherzykowych tarczycy, obniżenie stężenia T3, hemoglobiny i liczby erytrocytów u makaków jawajskich oraz zmętnienie soczewki i zaćma u psów. Zmiany te nie zostały potwierdzone w badaniach klinicznych u ludzi, co ogranicza ich znaczenie kliniczne.
anomalia rozwojowa, badanie przedkliniczne, ciąża urojona, dawka terapeutyczna, diestrus, działanie mutagenne, hemoglobina, hormon T3, in vitro, in vivo, kość stępu, krwinki czerwone, kwetiapina, makak jawajski, parametr hematologiczny, potencjał genotoksyczny, prolaktyna, przerost komórek pęcherzykowych tarczycy, skrzywienie nadgarstka, substancja czynna, toksyczność, zaćma, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Imipenem/Cilastatin Kabi 500 mg + 500 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne produktu leczniczego Imipenem/Cilastatin Kabi wykazały korzystny profil bezpieczeństwa tego połączenia substancji czynnych. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz genotoksyczności nie ujawniły istotnych zagrożeń dla człowieka. W modelach zwierzęcych nefrotoksyczność imipenemu, obserwowana przy monoterapii, została skutecznie zneutralizowana przez cylastatynę podawaną w stosunku 1:1, co potwierdza mechanizm ochronny polegający na blokowaniu transportu imipenemu do komórek kanalików nerkowych. W badaniach teratologicznych na makakach jawajskich dawka (40 mg + 40 mg)/kg mc./dobę dożylna wywołała objawy toksyczności ogólnoustrojowej, takie jak wymioty, brak łaknienia, zmniejszenie masy ciała, biegunka, poronienia i zgony. Natomiast dawka około (100 mg + 100 mg)/kg mc./dobę (około 3-krotnie wyższa niż kliniczna) podawana w infuzji dożylnej wywołała jedynie sporadyczne wymioty bez działań teratogennych, choć zaobserwowano zwiększoną liczbę niezagnieżdżonych embrionów.
badanie teratologiczne, cylastatyna, działanie nefrotoksyczne, działanie teratogenne, działanie wewnątrzkomórkowe, genotoksyczność, imipenem, imipenem jednowodny, imipenem z cylastatyną, infuzja dożylna, kanalik nerkowy, makak jawajski, nefrotoksyczność, niezagnieżdżony embrion, potencjał karcynogenny, sól sodowa cylastatyny, toksyczność nerkowa, toksyczność ogólnoustrojowa, wodorowęglan sodu - Leksykon substancji czynnych
Cylastatyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Cylastatyna jest kluczowym składnikiem skojarzonego preparatu z imipenemem, stosowanego w terapii zakażeń bakteryjnych, ze względu na swoje właściwości nefroprotekcyjne. Badania przedkliniczne wykazały, że cylastatyna zapobiega nefrotoksyczności imipenemu poprzez blokowanie jego wnikania do komórek kanalików nerkowych, co potwierdzono w modelach zwierzęcych (króliki, małpy) przy stosunku 1:1 obu substancji. Standardowe testy toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz badania genotoksyczności nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka. W badaniach teratologicznych na makakach jawajskich, dawki dożylne około 100 mg/kg mc./dobę (około 3-krotnie wyższe niż u ludzi) nie wykazały działania teratogennego, choć przy szybkich wstrzyknięciach 40 mg/kg mc./dobę obserwowano toksyczność matczyną i wpływ na implantację zarodków.
badanie karcinogenności, badanie teratologiczne, badanie toksyczności, bezpieczeństwo nerkowe, biegunka, cylastatyna sodowa, działanie nefroprotekcyjne, działanie teratogenne, genotoksyczność, implantacja zarodka, infuzja dożylna, kanalik nerkowy, makak jawajski, nefrotoksyczność imipenemu, poronienie, potencjał karcinogenny, ryzyko karcynogenne, toksyczność imipenemu, toksyczność matczyna, wstrzyknięcie dożylne, wymioty, zakażenie bakteryjne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Imipenem + Cylastatyna Ranbaxy 500 mg + 500 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Imipenem + Cylastatyna Ranbaxy wykazały, że toksyczność imipenemu ogranicza się głównie do nerek, jednak jednoczesne podawanie cylastatyny w stosunku 1:1 skutecznie zapobiega nefrotoksyczności poprzez blokadę wnikania imipenemu do komórek kanalików nerkowych. W badaniach teratologicznych na ciężarnych makakach jawajskich stosowano dawki 40 mg + 40 mg/kg mc./dobę dożylnie, obserwując objawy toksyczności takie jak wymioty, brak łaknienia, zmniejszenie masy ciała, biegunka, poronienia oraz zgony. Przy wyższych dawkach około 100 mg + 100 mg/kg mc./dobę, podawanych w infuzji dożylnej, odnotowano minimalne objawy nietolerancji, brak zgonów oraz brak działania teratogennego, choć zaobserwowano zwiększoną liczbę niezagnieżdżonych embrionów, co może wskazywać na wpływ na wczesne etapy rozwoju zarodka.
badanie genotoksyczności, badanie przedkliniczne, badanie reprodukcyjne, badanie teratologiczne, badanie toksyczności, cylastatyna, działanie nefrotoksyczne, działanie teratogenne, imipenem, infuzja dożylna, kanalik nerkowy, makak jawajski, nietolerancja leku, niezagnieżdżony embrion, potencjał karcinogenny, toksyczność, wstrzyknięcie dożylne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Klabion UNO 500 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne klarytromycyny wykazały, że jej toksyczność jest ściśle zależna od dawki oraz czasu ekspozycji, z wątrobą jako głównym narządem docelowym uszkodzeń, szczególnie u psów i małp po 14 dniach terapii. Dawki wywołujące toksyczność były znacząco wyższe niż klinicznie stosowane, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. Testy mutagenności in vitro i in vivo nie wykazały działania mutagennego, co jest istotne dla oceny bezpieczeństwa długoterminowego stosowania. Badania na szczurach nie potwierdziły negatywnego wpływu na płodność i funkcje rozrodcze, co sugeruje brak istotnych zaburzeń w tym zakresie.
antybiotyk makrolidowy, badanie toksykologiczne, ekspozycja na lek, in vitro, in vivo, klarytromycyna, makak jawajski, margines bezpieczeństwa terapeutyczny, płodność, profil bezpieczeństwa, rozszczep podniebienia, szczur Sprague-Dawley, szczur Wistar, teratogenność, test mutagenności, toksyczność matczyna, układ krążenia, wątroba - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Etiagen 200 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwetiapiny, substancji czynnej produktu leczniczego Etiagen, wykazały brak genotoksyczności zarówno in vitro, jak i in vivo, co eliminuje ryzyko mutagennego działania leku. W badaniach na zwierzętach laboratoryjnych, przy dawkach odpowiadających klinicznym poziomom ekspozycji, zaobserwowano istotne zmiany w funkcjonowaniu gruczołu tarczowego, w tym odkładanie barwnika u szczurów oraz przerost komórek pęcherzyków tarczycy i obniżenie stężenia T₃ w surowicy u makaków jawajskich. Dodatkowo, u tych samych makaków stwierdzono zmniejszenie stężenia hemoglobiny, liczby erytrocytów i leukocytów, co sugeruje potencjalny wpływ na układ krwiotwórczy. U psów odnotowano zmętnienie soczewki i rozwój zaćmy, natomiast u ciężarnych królików przy ekspozycji około 4-krotnie wyższej niż u ludzi zaobserwowano anomalie kostne płodów oraz toksyczne objawy u matek.
anomalia rozwojowa, badanie in vitro, badanie in vivo, diestrus, erytrocyt, funkcja hormonalna tarczycy, funkcja rozrodcza, gruczoł tarczowy, hiperprolaktynemia, kwetiapina, leukocyt, makak jawajski, parametry hematologiczne, potencjał genotoksyczny, poziom prolaktyny, stężenie hemoglobiny, stężenie T3, toksyczność, układ krwiotwórczy, uszkodzenie materiału genetycznego, właściwość mutagenna, zaburzenie czynności tarczycy, zaćma, zmętnienie soczewki - Leksykon substancji czynnych
Linagliptyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Linagliptyna, substancja czynna w lekach Liglinra i Linatra, wykazała w badaniach przedklinicznych toksyczność narządową głównie w wątrobie, nerkach i przewodzie pokarmowym u gryzoni przy ekspozycji przekraczającej 300-krotność dawek terapeutycznych stosowanych u ludzi. U szczurów zaobserwowano dodatkowo toksyczność w narządach rozrodczych, tarczycy i układzie limfatycznym przy ekspozycji >1500×. U psów wystąpiły specyficzne dla gatunku reakcje pseudoalergiczne z zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego przy średnich dawkach. W makakach jawajskich toksyczność obejmowała wątrobę, nerki, żołądek, narządy rozrodcze, grasicę, śledzionę i węzły chłonne przy ekspozycji >450×, a podrażnienie żołądka przy >100×. Badania genotoksyczności i karcynogenności nie wykazały istotnego ryzyka dla ludzi, mimo obserwacji zwiększonej częstości chłoniaka u samic myszy przy dawkach >200×, co uznano za nieistotne klinicznie. Wartości NOAEL dla płodności, rozwoju embrionalnego i teratogenności u szczurów przekraczały 900-krotność ekspozycji terapeutycznej, a dla toksyczności matczynej i potomstwa 49-krotność. U królików nie stwierdzono teratogenności nawet przy ekspozycji >1000×, a NOAEL dla toksyczności zarodka i płodu wynosiła 78×, a dla toksyczności matczynej 2,1×.
chłoniak złośliwy, działanie teratogenne, działanie toksyczne, ekspozycja terapeutyczna, linagliptyna, makak jawajski, narząd limfatyczny, NOAEL, potencjał genotoksyczny, potencjał karcynogenny, reakcja pseudoalergiczna, rozwój embrionalny, toksyczność matczyna, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność zarodka i płodu, układ sercowo-naczyniowy, węzeł chłonny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Imipenem + Cilastatin AptaPharma 500 mg + 500 mg
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego Imipenem + Cilastatin AptaPharma wskazują na brak istotnego ryzyka toksycznego dla człowieka. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz ocena potencjału genotoksycznego nie wykazały szczególnych zagrożeń. Nefrotoksyczność imipenemu, obserwowana w badaniach na zwierzętach, jest skutecznie hamowana przez cylastatynę podawaną w stosunku 1:1, co potwierdzają badania na królikach i małpach. Mechanizm ochronny cylastatyny polega na blokowaniu wnikania imipenemu do komórek kanalików nerkowych, co stanowi podstawę do łącznego stosowania obu substancji w jednym preparacie leczniczym.
badanie teratologiczne, biegunka, brak łaknienia, cylastatyna z imipenemem, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, infuzja dożylna, kanaliki nerkowe, makak jawajski, nefrotoksyczność imipenemu, poronienie, potencjał genotoksyczny, ryzyko karcynogenne, toksyczność, toksyczność imipenemu, wstrzyknięcie dożylne, wymioty - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Questax XR 50 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwetiapiny, obejmujące modele in vitro i in vivo, nie wykazały właściwości genotoksycznych, co jest istotne dla oceny długoterminowego bezpieczeństwa leku. W badaniach na zwierzętach laboratoryjnych, przy ekspozycji zbliżonej do dawek klinicznych, zaobserwowano zmiany takie jak odkładanie barwnika w tarczycy u szczurów, przerost komórek pęcherzykowych tarczycy oraz obniżenie stężenia hormonu T3 u makaków jawajskich, a także zmiany hematologiczne, w tym spadek hemoglobiny i liczby erytrocytów. U psów stwierdzono zmętnienie soczewki i zaćmę. Znaczenie kliniczne tych obserwacji wymaga dalszej weryfikacji w badaniach klinicznych.
badanie toksykologiczne, ciąża urojona, diestrus, genotoksyczność, hemoglobina, hormon T3, in vitro, in vivo, krwinka czerwona, kwetiapina, makak jawajski, parametr hematologiczny, płodność, prolaktyna, przerost komórek pęcherzykowych, regulacja hormonalna, skrzywienie kości, tarczyca, toksyczność, zaćma, zmętnienie soczewki