lek sierocy
Lek sierocy (orphan drug) to preparat leczniczy przeznaczony do diagnozowania, zapobiegania lub leczenia chorób rzadkich, czyli takich, które dotykają niewielkiej liczby pacjentów. W Unii Europejskiej choroba rzadka definiowana jest jako schorzenie występujące u nie więcej niż 5 osób na 10 000 mieszkańców, natomiast w USA jako choroba dotykająca mniej niż 200 000 osób.
Rozwój leków sierocych jest często ekonomicznie nieopłacalny dla firm farmaceutycznych, ze względu na niewielką populację pacjentów i wysokie koszty badań. Z tego powodu wiele krajów wprowadziło specjalne regulacje prawne, mające na celu zachęcenie producentów do opracowywania i wprowadzania na rynek takich preparatów. Zachęty te obejmują wyłączność rynkową, ulgi podatkowe, dofinansowanie badań klinicznych oraz uproszczone procedury rejestracyjne.
W Unii Europejskiej status leku sierocego przyznawany jest przez Europejską Agencję Leków (EMA) na podstawie rozporządzenia nr 141/2000. W Polsce kwestie związane z lekami sierocymi reguluje Ustawa Prawo Farmaceutyczne oraz Ustawa o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Dostęp pacjentów do leków sierocych pozostaje istotnym wyzwaniem dla systemów opieki zdrowotnej ze względu na ich wysoką cenę.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Sarcoma nabłonkowate – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Sarcoma nabłonkowate (ES) to rzadki mięsak tkanek miękkich, stanowiący mniej niż 1% wszystkich mięsaków, charakteryzujący się wysokim ryzykiem lokalnych nawrotów (34%-77%) i przerzutów (40%). Najczęściej dotyka nastolatków i młodych dorosłych, manifestując się jako twarde, bezbolesne guzki na kończynach, które mogą ulegać owrzodzeniu. Około 50% pacjentów ma chorobę przerzutową w chwili diagnozy, co znacząco pogarsza rokowanie. Wczesna diagnoza i leczenie w wyspecjalizowanych ośrodkach onkologicznych są kluczowe dla poprawy przeżywalności i kontroli miejscowej choroby. Diagnostyka wymaga doświadczenia, gdyż objawy mogą być niespecyficzne i mylone z infekcjami skóry, a opóźnienia diagnostyczne negatywnie wpływają na wyniki leczenia. Multidyscyplinarny zespół specjalistów, w tym onkolog medyczny, chirurg ortopedyczny, patolog, radioterapeuta oraz pielęgniarka nawigacyjna, jest niezbędny do optymalnej opieki nad pacjentem.
amputacja, choroba przerzutowa, dysfagia, EZH2, guz pierwotny, immunoterapia, inhibitor EZH2, leczenie okołooperacyjne, leczenie systemowe, lek sierocy, lokalny nawrót, mięsak tkanek miękkich, operacja oszczędzająca kończynę, opóźnienie diagnostyczne, radioterapia, resekcja chirurgiczna, sarcoma nabłonkowate, supresor nowotworowy, terapia celowana, terapia wspierająca, transkrypcja genów, wielokrotny nawrót, zespół multidyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Atrofia wieloukładowa – Zapobieganie i profilaktyka
Atrofia wieloukładowa (MSA) to neurodegeneracyjne schorzenie o nieznanej etiologii, charakteryzujące się szybkim postępem i uszkodzeniem neuronów dopaminergicznych. Obecnie brak jest skutecznych metod zapobiegania i leczenia przyczynowego MSA, a terapia farmakologiczna ma ograniczoną skuteczność w spowolnieniu progresji choroby. Badania kliniczne wskazują na potencjał mezenchymalnych komórek macierzystych (MSC) pochodzących ze szpiku kostnego, które w badaniu u 11 pacjentów podawane dotętniczo przez 3 miesiące opóźniły rozwój deficytów neurologicznych. Mechanizm działania MSC obejmuje redukcję poziomu poliamin i cholesterolu, a także modulację ekspresji genów PMFBP1 i HMGCL, co może stanowić nową strategię terapeutyczną. Podawanie MSC stereotaktycznie do hipokampa wykazało bezpieczeństwo i dobrą tolerancję u pacjentów z chorobą Alzheimera, sugerując możliwość zastosowania podobnej metody w MSA.
alfa-synukleina, atrofia wieloukładowa, biomarker, cholesterol całkowity, choroba Alzheimera, choroba neurodegeneracyjna, interwencja terapeutyczna, leczenie objawowe, lek sierocy, mezenchymalne komórki macierzyste, neuron dopaminergiczny, podejście terapeutyczne, progresja choroby, rehabilitacja fizyczna, schorzenie neurodegeneracyjne, szpik kostny, terapia zajęciowa, uszkodzenie neuronalne, wczesna diagnostyka - Leksykon substancji czynnych
Hemina – Przeciwwskazania stosowania
Human Hemin Orphan Europe, stosowany w terapii ostrych ataków porfirii, ma jedno bezwzględne przeciwwskazanie – nadwrażliwość na heminę lub substancje pomocnicze. Preparat występuje jako koncentrat 25 mg/ml, gdzie jedna ampułka 10 ml zawiera 250 mg heminy, a po rozcieńczeniu w 100 ml 0,9% NaCl stężenie wynosi 2273 µg/ml. W składzie znajduje się także 1 g etanolu 96% na 10 ml koncentratu, co stanowi względne przeciwwskazanie u pacjentów z chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką, uszkodzeniami mózgu oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Charakterystyczne ciemne zabarwienie preparatu nie jest przeciwwskazaniem do podania. Przed zastosowaniem konieczne jest zebranie szczegółowego wywiadu alergologicznego, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych reakcji na heminę lub podobne preparaty.
alkoholizm, choroba wątroby, hemina, Human Hemin Orphan Europe, interakcja lekowa, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, lek sierocy, nadwrażliwość na substancję czynną, ostry atak porfirii, padaczka, porfirie, reakcja nadwrażliwości, roztwór NaCl, uszkodzenie mózgu, wywiad alergologiczny, zaburzenie odporności