suma Gleasona
Skala Gleasona, często nazywana też „sumą Gleasona”, to system oceny histopatologicznej raka gruczołu krokowego, który pomaga określić stopień zróżnicowania i agresywności nowotworu. Opracowana przez patologa Donalda Gleasona w latach 60. XX wieku, pozostaje do dziś fundamentalnym narzędziem w diagnostyce i planowaniu leczenia raka prostaty.
Suma Gleasona powstaje z dodania dwóch liczb (od 1 do 5), reprezentujących dwa dominujące wzorce histologiczne w tkance nowotworowej. Pierwsza liczba określa wzorzec najczęściej występujący, druga – drugi co do częstości. Im wyższa wartość, tym mniej zróżnicowany i bardziej agresywny jest nowotwór. Obecnie w praktyce klinicznej rzadko używa się wartości 1 i 2, więc większość ocen zaczyna się od 3, dając sumy od 6 do 10.
W najnowszych klasyfikacjach wyróżnia się pięć grup prognostycznych opartych na sumie Gleasona: grupa 1 (suma 6), grupa 2 (suma 7 – 3+4), grupa 3 (suma 7 – 4+3), grupa 4 (suma 8) i grupa 5 (suma 9-10). To uproszczenie ułatwia interpretację wyników i podejmowanie decyzji terapeutycznych. Suma Gleasona wraz z poziomem PSA i oceną kliniczną stanowi podstawę stratyfikacji ryzyka i wyboru optymalnej metody leczenia raka prostaty.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abiraterone Sandoz 1000 mg
Abirateron, będący inhibitorem enzymu CYP17, jest kluczowym lekiem w terapii hormonalnej zaawansowanego raka gruczołu krokowego, zwłaszcza w postaciach hormonozależnych. Mechanizm działania polega na selektywnym hamowaniu 17α-hydroksylazy i C17,20-liazy, co prowadzi do zahamowania biosyntezy androgenów w jądrach, nadnerczach oraz tkankach nowotworowych. W efekcie dochodzi do obniżenia stężenia testosteronu w surowicy do poziomów nieoznaczalnych standardowymi testami, co jest istotne w kontekście leczenia pacjentów po orchidektomii lub stosujących analogi LHRH. Terapia abirateronem jest podawana w dawce 1000 mg/dobę wraz z prednizonem 5 mg/dobę, co pozwala na kompleksową blokadę androgenową i minimalizację działań niepożądanych związanych ze wzrostem mineralokortykosteroidów.
17α-hydroksylaza, 20-liaza, abirateron, agonista LHRH, analog LHRH, androstendion, antagonista hormonów, antygen swoisty dla prostaty, biosynteza androgenów, blokada androgenowa, C17, dehydroepiandrosteron, enzym CYP17, hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, inhibitor biosyntezy androgenów, mineralokortykosteroidy, nowotwór hormonozależny, octan abirateronu, oporny na kastrację rak gruczołu krokowego, orchidektomia, prednizon, pregnenolon i progesteron, przerzut trzewny, przerzutowy hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, rak gruczołu krokowego, suma Gleasona, supresja androgenowa, terapia hormonalna - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abiraterone STADA 250 mg
Abiraterone STADA, zawierający octan abirateronu w dawkach 250 mg lub 500 mg, jest selektywnym inhibitorem enzymu CYP17, kluczowego w biosyntezie androgenów, wykazującym podwójną aktywność 17α-hydroksylazy i C17,20-liazy. Mechanizm działania polega na hamowaniu produkcji androgenów w jądrach, nadnerczach oraz tkankach nowotworowych gruczołu krokowego, co prowadzi do znaczącego obniżenia stężenia testosteronu i innych androgenów w surowicy. W terapii raka gruczołu krokowego abirateron stosowany jest w dawce 1000 mg/dobę w połączeniu z prednizonem (5 mg raz lub dwa razy na dobę, w zależności od badania klinicznego) oraz supresją androgenową. W badaniach klinicznych fazy 3 (3011, 302, 301) wykazano istotną skuteczność leku u pacjentów z przerzutowym rakiem gruczołu krokowego wrażliwym na hormony (mHSPC) oraz opornym na kastrację (mCRPC), potwierdzając poprawę przeżycia całkowitego (OS) i przeżycia bez progresji radiograficznej (rPFS).
17α-hydroksylaza, 20-liaza, analog LHRH, antagonista hormonu, antygen swoisty dla prostaty, biosynteza androgenów, C17, chemioterapia taksanami, docetaksel, enzym CYP17, inhibitor biosyntezy androgenów, mCRPC, mHSPC, mineralokortykosteroid, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, octan abirateronu, orchidektomia, prednizolon, prednizon, progresja PSA, przerzutowy oporny na kastrację rak gruczołu krokowego, przeżycie bez progresji radiograficznej, przeżycie całkowite, PSA, radioterapia, radioterapia paliatywna, rak gruczołu krokowego, receptor androgenowy, skala ECOG, spironolakton, suma Gleasona, supresja androgenowa, terapia hormonalna, terapia supresji androgenowej, tkanka nowotworowa, zdarzenie związane z kośćcem - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abiral 500 mg
Abirateron, będący silnym i selektywnym inhibitorem enzymu CYP17, hamuje biosyntezę androgenów poprzez blokadę 17α-hydroksylazy i C17,20-liazy, co prowadzi do istotnego obniżenia stężenia testosteronu i innych androgenów w surowicy, przewyższając efekty analogów LHRH czy orchidektomii. W badaniach klinicznych fazy 3 (3011, 302, 301) u pacjentów z przerzutowym hormonowrażliwym (mHSPC) oraz opornym na kastrację rakiem gruczołu krokowego (mCRPC) wykazano znaczącą poprawę przeżycia całkowitego (OS) i przeżycia bez progresji radiograficznej (rPFS). W badaniu 3011 mediana rPFS wyniosła 33,02 miesiąca w grupie abirateronu vs. 14,78 miesiąca w grupie placebo (HR=0,466; p<0,0001), a mediana OS 53,3 vs. 36,5 miesiąca (HR=0,66; p<0,0001). W badaniu 302 mediana rPFS nie została osiągnięta w grupie abirateronu, a w grupie placebo wyniosła 8,3 miesiąca (HR=0,425; p<0,0001), z 19,4% redukcją ryzyka zgonu (HR=0,806; p=0,0033) i wydłużeniem mediany OS o 4,4 miesiąca (34,7 vs. 30,3 miesiąca). W badaniu 301 u pacjentów po chemioterapii docetakselem mediana OS wyniosła 14,8 miesiąca dla abirateronu vs. 10,9 miesiąca dla placebo (HR=0,646; p<0,0001), a zaktualizowana analiza potwierdziła korzyści (HR=0,740). Ponadto, abirateron istotnie wydłużał czas do progresji PSA (mediana 11,1 vs. 5,6 miesiąca w badaniu 302; 10,2 vs. 6,6 miesiąca w badaniu 301), opóźniał konieczność zastosowania opioidów (33,4 vs. 23,4 miesiąca), chemioterapii cytotoksycznej (25,2 vs. 16,8 miesiąca) oraz pogorszenia sprawności wg ECOG (12,3 vs. 10,9 miesiąca).
17α-hydroksylaza, 20-liaza, analog LHRH, biosynteza androgenów, C17, cytotoksyczna chemioterapia, dehydroepiandrosteron, docetaksel, enzym CYP17, inhibitor biosyntezy androgenów, kryteria RECIST, odpowiedź PSA, orchidektomia, pregnenolon i progesteron, przeżycie bez progresji radiograficznej, przeżycie całkowite, rak gruczołu krokowego, skala BPI-SF, skala ECOG, suma Gleasona, swoisty antygen sterczowy, terapia supresji androgenowej, ucisk rdzenia kręgowego, zdarzenia kostne, złamanie patologiczne, zmiany w tkankach miękkich