hiperoksaluria wtórna
Hiperoksaluria wtórna to stan charakteryzujący się zwiększonym wydalaniem szczawianów z moczem, który powstaje na skutek czynników zewnętrznych lub innych chorób, w przeciwieństwie do hiperoksalurii pierwotnej będącej zaburzeniem wrodzonym. Najczęściej rozwijająca się u pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego, szczególnie tych, które powodują zespół złego wchłaniania, lub u osób stosujących dietę bogatą w szczawiany.
Główne przyczyny hiperoksalurii wtórnej obejmują zwiększone wchłanianie szczawianów w jelitach (na przykład w przebiegu chorób zapalnych jelit, resekcji jelita cienkiego czy po operacjach bariatrycznych), nadmierne spożycie produktów bogatych w szczawiany (szpinak, rabarbar, kakao), niedobór wapnia w diecie oraz przewlekłe stosowanie niektórych leków i suplementów diety, zwłaszcza wysokich dawek witaminy C.
Klinicznie hiperoksaluria wtórna manifestuje się nawracającą kamicą nerkową, której skład zdominowany jest przez szczawiany wapnia. W ciężkich przypadkach może prowadzić do nefropatii szczawianowej z postępującym uszkodzeniem nerek i niewydolnością. Diagnostyka obejmuje ocenę dobowego wydalania szczawianów z moczem, badania obrazowe nerek oraz wykluczenie hiperoksalurii pierwotnej.
Leczenie hiperoksalurii wtórnej skupia się na identyfikacji i eliminacji przyczyny, ograniczeniu podaży szczawianów w diecie, zwiększeniu podaży płynów oraz suplementacji wapnia w trakcie posiłków w celu wiązania szczawianów w przewodzie pokarmowym. U pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego kluczowe jest optymalne leczenie choroby podstawowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Hiperoksaluria i oksaloza – Leczenie
Leczenie hiperoksalurii, w tym pierwotnej hiperoksalurii typu 1 (PH1), opiera się na indywidualizacji terapii w zależności od typu choroby, nasilenia objawów oraz stopnia zaawansowania. Kluczowe jest obniżenie poziomu szczawianu w organizmie i zapobieganie tworzeniu się kryształów szczawianu wapnia. W terapii farmakologicznej stosuje się m.in. leki RNAi: lumasiran (Oxlumo) i nedosiran (Rivfloza), które hamują enzymy oksydazy glikolanu (GO) i dehydrogenazy mleczanowej A (LDHA), odpowiednio, zmniejszając produkcję szczawianu. Pirydoksyna (witamina B6) w dawkach leczniczych obniża wydalanie szczawianu u około 30% pacjentów z PH1, działając jako kofaktor aminotransferazy alaninowo-glioksylanowej (AGT). Dodatkowo stosuje się cytrynian potasu (utrzymanie pH moczu 6,2-6,8 i stężenia cytrynianów 250-300 mg/L), ortofosforany, suplementy magnezu, tiazydy oraz cholestyraminę. W hiperoksalurii wtórnej zaleca się suplementację wapnia podczas posiłków oraz modyfikacje dietetyczne ograniczające spożycie szczawianów i białka zwierzęcego. Kluczowe jest także intensywne nawodnienie – u dorosłych 3-4 litry płynów dziennie, z celem uzyskania objętości moczu ≥3000 ml/dobę, co zmniejsza ryzyko kamicy nerkowej i nefrokalcynozy.
aminotransferaza alaninowo-glioksylanowa, cytrynian potasu, dehydrogenaza mleczanowa A, dializa, dializa otrzewnowa, edycja genów, hemodializa przerywana, hiperkalciuria, hiperoksaluria i oksaloza, hiperoksaluria wtórna, interferencja RNA, kamień nerkowy, litotrypsja falą uderzeniową, lumasiran, nedosiran, nefrokalcynoza, nefrolitotomia przezskórna, oksaloza ogólnoustrojowa, pierwotna hiperoksaluria typu 1, pirydoksyna, przeszczep hepatocytów, przewlekła choroba nerek, szczawian wapnia, terapia genowa, terapia RNAi, transplantacja wątroby, ureterorenoskopia - Leksykon chorób i schorzeń
Hiperoksaluria i oksaloza – Zapobieganie i profilaktyka
Hiperoksaluria to metaboliczne zaburzenie charakteryzujące się zwiększonym wydalaniem szczawianów z moczem, prowadzące do kamicy nerkowej, nefrokalcynozy, zakażeń układu moczowego, a w zaawansowanych stadiach do przewlekłej choroby nerek i schyłkowej niewydolności nerek. Wyróżnia się hiperoksalurię pierwotną (PH) o podłożu genetycznym, jelitową oraz dietetyczną. Diagnostyka PH powinna obejmować co najmniej dwa pomiary stężenia szczawianów w dobowej zbiórce moczu u pacjentów z eGFR >30 ml/min/1,73 m² oraz badania genetyczne, które mają kluczowe znaczenie w doborze terapii, zwłaszcza w PH1, gdzie odpowiedź na witaminę B6 zależy od typu mutacji. Podstawą leczenia zachowawczego jest agresywne nawadnianie (4 l/d u dorosłych, 2-3 l/d u dzieci szkolnych, 1-1,5 l/d u niemowląt), alkalizacja moczu cytrynianami oraz suplementacja pirydoksyny u pacjentów z PH1. W przypadku braku odpowiedzi na witaminę B6 stosuje się leki RNAi, takie jak lumasiran, hamujące oksydazę glikolanową, co zmniejsza produkcję szczawianów.
alkalizacja moczu, badanie genetyczne, cytrynian potasu, dehydrogenaza mleczanowa, dializa otrzewnowa, dysfagia, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, hiperoksaluria dietetyczna, hiperoksaluria jelitowa, hiperoksaluria pierwotna, hiperoksaluria wtórna, interferencja RNA, kamica nerkowa, komórka macierzysta, leczenie nerkozastępcze, lumasiran, nedosiran, nefrokalcynoza, nefropatia szczawianowa, oksaloza systemowa, pirydoksyna, przeszczep nerki, przeszczep wątroby, przewlekła choroba nerek, schyłkowa niewydolność nerek, terapia genowa, terapia redukcji substratu, terapia RNA, wczesne rozpoznanie, witamina B6, wydalanie szczawianów, zakażenie układu moczowego