aminotransferaza alaninowo-glioksylanowa
Aminotransferaza alaninowo-glioksylanowa (AGXT) to enzym odgrywający kluczową rolę w metabolizmie glioksylanu w organizmie. Występuje głównie w hepatocytach, gdzie katalizuje reakcję transaminacji między L-alaniną a glioksylanem, prowadząc do powstania pirogornianu i glicyny.
Deficyt lub dysfunkcja aminotransferazy alaninowo-glioksylanowej jest podstawową przyczyną pierwotnej hiperoksalurii typu 1 (PH1) – rzadkiej choroby genetycznej dziedziczonej autosomalnie recesywnie. W wyniku tego defektu metabolicznego dochodzi do zwiększonej konwersji glioksylanu do szczawianu, co prowadzi do hiperoksalurii, rozwoju kamicy nerkowej, nefrokalcynozy i w konsekwencji niewydolności nerek.
Gen AGXT kodujący ten enzym znajduje się na chromosomie 2q37.3. Zidentyfikowano ponad 200 mutacji tego genu, które mogą prowadzić do pierwotnej hiperoksalurii typu 1. Diagnostyka molekularna ma kluczowe znaczenie w rozpoznawaniu tej choroby i umożliwia poradnictwo genetyczne.
Leczenie pacjentów z niedoborem aminotransferazy alaninowo-glioksylanowej obejmuje zwiększoną podaż płynów, stosowanie pirydoksyny (witaminy B6), która jest kofaktorem enzymu, oraz leki obniżające wydalanie szczawianów. W zaawansowanych przypadkach może być konieczne leczenie nerkozastępcze lub przeszczep wątroby i nerek.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Hiperoksaluria i oksaloza – Leczenie
Leczenie hiperoksalurii, w tym pierwotnej hiperoksalurii typu 1 (PH1), opiera się na indywidualizacji terapii w zależności od typu choroby, nasilenia objawów oraz stopnia zaawansowania. Kluczowe jest obniżenie poziomu szczawianu w organizmie i zapobieganie tworzeniu się kryształów szczawianu wapnia. W terapii farmakologicznej stosuje się m.in. leki RNAi: lumasiran (Oxlumo) i nedosiran (Rivfloza), które hamują enzymy oksydazy glikolanu (GO) i dehydrogenazy mleczanowej A (LDHA), odpowiednio, zmniejszając produkcję szczawianu. Pirydoksyna (witamina B6) w dawkach leczniczych obniża wydalanie szczawianu u około 30% pacjentów z PH1, działając jako kofaktor aminotransferazy alaninowo-glioksylanowej (AGT). Dodatkowo stosuje się cytrynian potasu (utrzymanie pH moczu 6,2-6,8 i stężenia cytrynianów 250-300 mg/L), ortofosforany, suplementy magnezu, tiazydy oraz cholestyraminę. W hiperoksalurii wtórnej zaleca się suplementację wapnia podczas posiłków oraz modyfikacje dietetyczne ograniczające spożycie szczawianów i białka zwierzęcego. Kluczowe jest także intensywne nawodnienie – u dorosłych 3-4 litry płynów dziennie, z celem uzyskania objętości moczu ≥3000 ml/dobę, co zmniejsza ryzyko kamicy nerkowej i nefrokalcynozy.
aminotransferaza alaninowo-glioksylanowa, cytrynian potasu, dehydrogenaza mleczanowa A, dializa, dializa otrzewnowa, edycja genów, hemodializa przerywana, hiperkalciuria, hiperoksaluria i oksaloza, hiperoksaluria wtórna, interferencja RNA, kamień nerkowy, litotrypsja falą uderzeniową, lumasiran, nedosiran, nefrokalcynoza, nefrolitotomia przezskórna, oksaloza ogólnoustrojowa, pierwotna hiperoksaluria typu 1, pirydoksyna, przeszczep hepatocytów, przewlekła choroba nerek, szczawian wapnia, terapia genowa, terapia RNAi, transplantacja wątroby, ureterorenoskopia