jad pszczoły

Jad pszczeli to substancja wydzielana przez gruczoły jadowe pszczół miodnych (Apis mellifera), składająca się z kompleksu białek, peptydów i związków niskocząsteczkowych. Główne składniki jadu to melityna (stanowiąca około 50% suchej masy), apamina, peptyd MCD, histamina, hialuronidaza oraz fosfolipaza A2, które wspólnie odpowiadają za działanie cytotoksyczne, hemolityczne i alergizujące.

Reakcje po użądleniu pszczoły można podzielić na miejscowe (ból, obrzęk, rumień) oraz ogólnoustrojowe, które mogą przybrać formę łagodną (uogólniona pokrzywka, obrzęk) lub ciężką (reakcja anafilaktyczna). Szacuje się, że alergia na jad pszczeli występuje u 0,3-7,5% populacji ogólnej i jest częstszą przyczyną reakcji anafilaktycznych niż jad innych owadów błonkoskrzydłych.

W leczeniu ostrych reakcji po użądleniu stosuje się adrenaliną domięśniowo (przy anafilaksji), leki przeciwhistaminowe i glikokortykosteroidy. W profilaktyce u osób uczulonych stosowana jest immunoterapia swoista jadem (VIT), która wykazuje skuteczność na poziomie 80-95% w zapobieganiu ciężkim reakcjom alergicznym przy kolejnych użądleniach.

Interesującym aspektem jest wykorzystanie jadu pszczelego w apiterapii – leczniczej metodzie stosowanej w niektórych schorzeniach reumatycznych, neurologicznych i dermatologicznych. Badania wskazują na potencjalne przeciwzapalne, przeciwbólowe i immunomodulujące właściwości składników jadu, choć ich skuteczność kliniczna wymaga dalszych badań opartych na dowodach naukowych.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl