wchłanianie przeznaskórkowe

Wchłanianie przeznaskórkowe (absorpcja przezskórna) to proces przenikania substancji przez skórę do krwiobiegu. Mechanizm ten jest kluczowy zarówno dla farmakologii (podawanie leków drogą transdermalną), jak i toksykologii (narażenie na szkodliwe substancje).

Substancje mogą przenikać przez skórę trzema głównymi drogami: przez warstwę rogową naskórka (droga międzykomórkowa lub transcelularna), przez przydatki skóry (mieszki włosowe, gruczoły potowe). Czynniki wpływające na efektywność wchłaniania to: lipofilność substancji, masa cząsteczkowa (optymalnie poniżej 500 Da), stan skóry, miejsce aplikacji oraz nośnik substancji.

W praktyce klinicznej wchłanianie przeznaskórkowe wykorzystuje się w systemach transdermalnych (plastry), maściach, kremach i żelach. Metoda ta pozwala na uniknięcie efektu pierwszego przejścia przez wątrobę, zapewnia stałe stężenie leku w osoczu i zwiększa compliance pacjentów. Przykładami leków podawanych tą drogą są nitrogliceryna, fentanyl, estrogeny, nikotyna czy hormony steroidowe.

Badanie wchłaniania przeznaskórkowego stanowi istotny element oceny bezpieczeństwa substancji chemicznych, kosmetyków i produktów leczniczych. W diagnostyce dermatologicznej ocena integralności bariery skórnej i zdolności wchłaniania przeznaskórkowego może wskazywać na obecność niektórych chorób skóry, takich jak atopowe zapalenie skóry.