komórka macierzysta nerwowa
Komórka macierzysta nerwowa, określana również jako neuralna komórka macierzysta (NSC – Neural Stem Cell), jest multipotentną komórką progenitorową układu nerwowego, posiadającą zdolność do samoodnowy oraz różnicowania się w podstawowe typy komórek nerwowych: neurony, astrocyty i oligodendrocyty.
Te specjalistyczne komórki macierzyste występują głównie w dwóch regionach dorosłego mózgu: strefie podkomorowej (SVZ) komór bocznych oraz w strefie podziarnistej (SGZ) zakrętu zębatego w hipokampie, gdzie uczestniczą w procesie neurogenezy. W okresie rozwoju płodowego komórki macierzyste nerwowe intensywnie proliferują, tworząc podstawy dla rozwijającego się układu nerwowego.
W praktyce klinicznej komórki macierzyste nerwowe stanowią obiecujący materiał w terapiach regeneracyjnych chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Parkinsona, Alzheimera, stwardnienie zanikowe boczne (SLA) czy urazy rdzenia kręgowego. Ich zdolność do migracji do miejsc uszkodzenia, różnicowania się w funkcjonalne komórki nerwowe oraz wydzielania czynników neurotropowych czyni je potencjalnym narzędziem terapeutycznym przyszłości.
Badania nad komórkami macierzystymi nerwowymi koncentrują się obecnie na opracowaniu skutecznych protokołów ich izolacji, namnażania ex vivo oraz kierunkowego różnicowania, a także na bezpiecznych metodach ich transplantacji. Wyzwaniem pozostaje kontrola ich potencjału proliferacyjnego, aby uniknąć ryzyka transformacji nowotworowej po przeszczepieniu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Oligodendroglioma – Etiologia i przyczyny
Oligodendroglioma to rzadki glejak ośrodkowego układu nerwowego, wywodzący się z oligodendrocytów lub ich prekursorów, charakteryzujący się specyficznymi zmianami genetycznymi, w tym kodelecją 1p/19q oraz mutacjami IDH1/IDH2, które stanowią kluczowe markery diagnostyczne i prognostyczne. Kodelecja 1p/19q jest obecna we wszystkich oligodendroglioma i wiąże się z lepszą odpowiedzią na chemioterapię i radioterapię oraz korzystniejszym rokowaniem. Mutacje IDH są wczesnym etapem onkogenezy i korelują z mniej agresywnym przebiegiem choroby. Dodatkowo, mutacje w promotorze TERT oraz genach CIC, FUBP1 i NOTCH1 często współwystępują w tych nowotworach. Etiologia oligodendroglioma jest wieloczynnikowa, obejmująca czynniki genetyczne, epigenetyczne oraz środowiskowe, z udokumentowanym wpływem ekspozycji na promieniowanie jonizujące, zwłaszcza po wcześniejszej radioterapii głowy i szyi.
anaplastyczne oligodendroglioma, apoptoza, dehydrogenaza izocytrynianowa, dysfagia, ekspozycja na substancje chemiczne, glejak rozlany, kodelecja 1p/19q, komórka glejowa, komórka macierzysta nerwowa, komórka prekursorowa, komórka progenitorowa, metylacja DNA, mutacja IDH, neurofibromatoza typu 1, nowotwór ośrodkowego układu nerwowego, oligodendrocyt, oligodendroglioma, onkogeneza, osłonka mielinowa, promieniowanie jonizujące, radioterapia głowy i szyi, transformacja nowotworowa, zespół Li-Fraumeni, zespół Turcota, zmiana epigenetyczna