białko transportujące P-glikoproteina

P-glikoproteina (P-gp, ABCB1, MDR1) to białko transportujące należące do rodziny transporterów ABC (ATP-binding cassette), które odgrywa kluczową rolę w transporcie różnych substancji przez błony komórkowe. Zlokalizowana głównie w błonach komórek narządów wydzielniczych (wątroba, nerki), barierze krew-mózg, łożysku oraz w komórkach nowotworowych, gdzie pełni funkcję pompy usuwającej substancje obce z wnętrza komórki.

Główną funkcją P-glikoproteiny jest ochrona organizmu przed ksenobiotykami i toksynami. Białko to wykorzystuje energię z hydrolizy ATP do aktywnego transportu substancji na zewnątrz komórki, przeciwko gradientowi stężeń. P-gp ma zdolność do rozpoznawania i transportu bardzo szerokiego spektrum substratów, głównie związków hydrofobowych i amfipatycznych, w tym wielu leków przeciwnowotworowych, immunosupresyjnych, przeciwwirusowych i antybiotyków.

W kontekście klinicznym, nadekspresja P-glikoproteiny jest jednym z głównych mechanizmów wielolekooporności nowotworów (MDR – Multi-Drug Resistance). Komórki nowotworowe z wysokim poziomem ekspresji P-gp aktywnie usuwają leki przeciwnowotworowe, co prowadzi do zmniejszenia ich wewnątrzkomórkowego stężenia i obniżenia skuteczności terapii. Ponadto, P-gp wpływa na farmakokinetykę wielu leków, determinując ich biodostępność, dystrybucję i eliminację z organizmu.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Aprepitant Stada 125 mg; 80 mg

Aprepitant w dawkach 125 mg (1. dzień) i 80 mg (dni 2-5) wykazuje złożone interakcje farmakokinetyczne głównie poprzez modulację enzymów cytochromu P450, zwłaszcza CYP3A4 i CYP2C9. Jako umiarkowany inhibitor CYP3A4, aprepitant może zwiększać stężenia leków metabolizowanych przez ten enzym nawet do 3-krotności podczas 3-dniowego schematu leczenia, co wymaga szczególnej ostrożności przy lekach o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak cyklosporyna, takrolimus, fentanyl czy chinidyna. Wskazane jest zmniejszenie dawki deksametazonu o około 50% oraz metyloprednizolonu o 25-50% w zależności od drogi podania, ze względu na wzrost ich AUC odpowiednio do 2,2- i 2,5-krotności. Aprepitant nie wpływa na P-glikoproteinę, co potwierdza brak interakcji z digoksyną. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z pimozydem, terfenadyną, astemizolem i cyzaprydem ze względu na ryzyko ciężkich zaburzeń rytmu serca.
acenokumarol, alfentanyl, alprazolam, astemizol, benzodiazepina, białko transportujące P-glikoproteina, chinidyna, cyklosporyna, cytochrom CYP2C9, cytochrom CYP3A4, cyzapryd, czas protrombinowy, deksametazon, diergotamina, docetaksel, ergotamina, etopozyd, ewerolimus, fentanyl, fenytoina, ifosfamid, indukcja enzymatyczna, inhibicja CYP3A4, interakcja farmakokinetyczna, lek immunosupresyjny, metyloprednizolon, midazolam, neurotoksyczność, pimozyd, substrat CYP3A4, syrolimus, takrolimus, terfenadyna, tolbutamid, triazolam, warfaryna, wąski indeks terapeutyczny, winorelbina
Leksykon leków
Interakcje leku – Aprepitant Viatris 80 mg/125 mg

Aprepitant Viatris (125 mg/80 mg) jest substratem, umiarkowanym inhibitorem oraz induktorem enzymu CYP3A4, a także induktorem CYP2C9, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne. Podczas terapii obserwuje się zahamowanie aktywności CYP3A4, a po zakończeniu leczenia przemijające pobudzenie CYP2C9, CYP3A4 oraz glukuronidacji. Aprepitant może zwiększać stężenia w osoczu leków metabolizowanych przez CYP3A4 nawet trzykrotnie podczas 3-dniowego schematu, zwłaszcza przy doustnym podaniu. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z pimozydem, terfenadyną, astemizolem i cyzaprydem ze względu na ryzyko ciężkich reakcji. Zaleca się zmniejszenie dawki deksametazonu o około 50% (dousto) oraz metyloprednizolonu o 25% (dożylnie) lub 50% (dousto) podczas terapii aprepitantem. Ponadto, aprepitant zwiększa AUC midazolamu (substrat CYP3A4) 2,3-3,3-krotnie przy doustnym podaniu, co wymaga rozważenia redukcji dawki benzodiazepin.
acenokumarol, alfentanyl, antagonista 5-HT3, astemizol, białko transportujące P-glikoproteina, chemioterapia wywołująca nudności, chinidyna, cyklosporyna, cyzapryd, czas protrombinowy, deksametazon, diergotamina, docetaksel, dolasetron, ergotamina, etynyloestradiol, ewerolimus, fenobarbital, fentanyl, fenytoina, granisetron, hydrodolasetron, ifosfamid, indukcja enzymatyczna, induktor CYP2C9, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, leczenie nudności i wymiotów, lek immunosupresyjny, metabolizm przez CYP3A4, metyloprednizolon, nefazodon, neurotoksyczność, noretyndron, ondansetron, pimozyd, pozakonazol, ryfampicyna, substrat CYP3A4, syrolimus, takrolimus, telitromycyna, terfenadyna, tolbutamid, warfaryna, winorelbina, worykonazol

białko transportujące P-glikoproteina

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Aprepitant Stada 125 mg; 80 mg

Interakcje leku – Aprepitant Viatris 80 mg/125 mg