chemioterapia wywołująca nudności

Chemioterapia wywołująca nudności to grupa leków przeciwnowotworowych, których działanie niepożądane obejmuje stymulację ośrodka wymiotnego w mózgu. Nudności i wymioty stanowią jedne z najczęstszych i najbardziej uciążliwych skutków ubocznych leczenia onkologicznego, mogące znacząco wpływać na jakość życia pacjentów oraz ich compliance.

Potencjał emetogenny leków przeciwnowotworowych jest zróżnicowany. Do preparatów o wysokim ryzyku wywoływania nudności (>90%) zalicza się cisplatynę, cyklofosfamid w wysokich dawkach oraz antracykliny. Leki o umiarkowanym ryzyku (30-90%) to m.in. karboplatyna, ifosfamid czy doksorubicyna. Niższy potencjał emetogenny wykazują paklitaksel, docetaksel czy gemcytabina.

Mechanizm wywoływania nudności przez chemioterapię jest złożony i obejmuje aktywację receptorów serotoninowych (5-HT3), dopaminergicznych (D2), neurokininowych (NK1) oraz cholinergicznych w obszarze chemoreceptorowej strefy wyzwalającej (CTZ) i ośrodka wymiotnego. Dodatkowo, chemioterapeutyki mogą bezpośrednio drażnić błonę śluzową przewodu pokarmowego, nasilając odruch wymiotny.

W zapobieganiu i leczeniu nudności wywołanych chemioterapią stosuje się wielolekowe protokoły profilaktyczne, dobierane odpowiednio do potencjału emetogennego terapii. Podstawę stanowią antagoniści receptorów 5-HT3 (ondansetron, granisetron), antagoniści receptorów NK1 (aprepitant), kortykosteroidy (deksametazon) oraz leki przeciwpsychotyczne (olanzapina). Właściwa profilaktyka przeciwwymiotna stanowi kluczowy element wsparcia pacjentów poddawanych chemioterapii.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Aprepitant Viatris 80 mg/125 mg

Aprepitant Viatris (125 mg/80 mg) jest substratem, umiarkowanym inhibitorem oraz induktorem enzymu CYP3A4, a także induktorem CYP2C9, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne. Podczas terapii obserwuje się zahamowanie aktywności CYP3A4, a po zakończeniu leczenia przemijające pobudzenie CYP2C9, CYP3A4 oraz glukuronidacji. Aprepitant może zwiększać stężenia w osoczu leków metabolizowanych przez CYP3A4 nawet trzykrotnie podczas 3-dniowego schematu, zwłaszcza przy doustnym podaniu. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z pimozydem, terfenadyną, astemizolem i cyzaprydem ze względu na ryzyko ciężkich reakcji. Zaleca się zmniejszenie dawki deksametazonu o około 50% (dousto) oraz metyloprednizolonu o 25% (dożylnie) lub 50% (dousto) podczas terapii aprepitantem. Ponadto, aprepitant zwiększa AUC midazolamu (substrat CYP3A4) 2,3-3,3-krotnie przy doustnym podaniu, co wymaga rozważenia redukcji dawki benzodiazepin.
acenokumarol, alfentanyl, antagonista 5-HT3, astemizol, białko transportujące P-glikoproteina, chemioterapia wywołująca nudności, chinidyna, cyklosporyna, cyzapryd, czas protrombinowy, deksametazon, diergotamina, docetaksel, dolasetron, ergotamina, etynyloestradiol, ewerolimus, fenobarbital, fentanyl, fenytoina, granisetron, hydrodolasetron, ifosfamid, indukcja enzymatyczna, induktor CYP2C9, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, leczenie nudności i wymiotów, lek immunosupresyjny, metabolizm przez CYP3A4, metyloprednizolon, nefazodon, neurotoksyczność, noretyndron, ondansetron, pimozyd, pozakonazol, ryfampicyna, substrat CYP3A4, syrolimus, takrolimus, telitromycyna, terfenadyna, tolbutamid, warfaryna, winorelbina, worykonazol
Leksykon leków
Interakcje leku – Aprepitant Accord 80 mg; 125 mg

Aprepitant w dawkach 125 mg (dzień 1) i 80 mg (dni 2-3) wykazuje złożony profil interakcji farmakokinetycznych, będąc substratem, inhibitorem i induktorem enzymów CYP3A4 oraz induktorem CYP2C9. Inhibicja CYP3A4 prowadzi do istotnego wzrostu stężenia w osoczu leków metabolizowanych przez ten enzym, zwłaszcza doustnych substratów, z możliwym wzrostem AUC nawet trzykrotnym podczas 3-dniowej terapii. Wskazane jest unikanie jednoczesnego stosowania z pimozydem, terfenadyną, astemizolem i cyzaprydem ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Dawkę deksametazonu doustnego należy zmniejszyć o około 50% (AUC wzrasta 2,2-krotnie), a metyloprednizolonu dożylnego o 25%, doustnego o 50% (AUC wzrasta do 2,5-krotnie). Aprepitant nie wpływa istotnie na farmakokinetykę dożylnych chemioterapeutyków takich jak docetaksel czy winorelbina, jednak wymagana jest ostrożność przy doustnych lekach metabolizowanych przez CYP3A4 (np. etopozyd, winorelbina). Ponadto, aprepitant indukuje CYP2C9 i CYP3A4 po zakończeniu terapii, co może obniżać stężenia substratów tych enzymów, np. warfaryny (zmniejszenie stężenia S(-) warfaryny o 34%, spadek INR o 14%) i tolbutamidu (zmniejszenie AUC o 23-28%), co wymaga ścisłego monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych. W trakcie i do 2 miesięcy po terapii aprepitantem zaleca się stosowanie dodatkowych niehormonalnych metod antykoncepcji ze względu na obniżenie stężenia etynyloestradiolu o 64% i noretyndronu o 60%.
acenokumarol, alfentanyl, chemioterapia wywołująca nudności, cyklosporyna, czas protrombinowy, deksametazon, docetaksel, dziurawiec, etynyloestradiol, fenytoina, glukuronidacja, hormonalny środek antykoncepcyjny, ifosfamid, indukcja enzymatyczna, induktor CYP2C9, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, ketokonazol, klarytromycyna, metyloprednizolon, midazolam, nefazodon, nudności i wymioty wywołane chemioterapią, ondansetron, P-glikoproteina, pimozyd, ryfampicyna, substrat CYP3A4, tolbutamid, warfaryna, winorelbina

chemioterapia wywołująca nudności

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Aprepitant Viatris 80 mg/125 mg

Interakcje leku – Aprepitant Accord 80 mg; 125 mg