gen NUDT15
Gen NUDT15 (Nudix Hydrolase 15) koduje enzym, który odgrywa kluczową rolę w metabolizmie nukleotydów i tiopuryn. Jest szczególnie istotny w kontekście farmakogenetyki, ponieważ jego warianty genetyczne wpływają na metabolizm leków tiopurynowych, takich jak azatiopryna, 6-merkaptopuryna i 6-tioguanina, powszechnie stosowanych w leczeniu chorób autoimmunologicznych, nowotworów hematologicznych oraz po przeszczepach narządów.
Polimorfizmy genu NUDT15, zwłaszcza wariant rs116855232 (c.415C>T, p.Arg139Cys), znacząco zwiększają ryzyko wystąpienia ciężkiej mielosupresji i toksyczności po zastosowaniu standardowych dawek leków tiopurynowych. Warianty te występują z różną częstością w populacjach – są szczególnie powszechne w populacjach wschodnioazjatyckich (9-10%), rzadziej w populacjach hiszpańskich i latynoamerykańskich (3-5%), a najrzadziej w populacjach kaukaskich (<1%).
W praktyce klinicznej, oznaczanie wariantów genu NUDT15 przed rozpoczęciem terapii tiopurynami umożliwia personalizację dawkowania leków w zależności od genotypu pacjenta. U osób z genotypem zwiększającym ryzyko toksyczności (heterozygoty lub homozygoty wariantów) zaleca się znaczną redukcję dawki początkowej lub rozważenie alternatywnego leczenia, co pozwala uniknąć poważnych działań niepożądanych, przy zachowaniu skuteczności terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Imuran 50 mg
Azatiopryna (lek Imuran) jest dostępna w formie tabletek powlekanych (25 mg lub 50 mg) i może być podawana doustnie lub dożylnie (tylko gdy podanie doustne jest niemożliwe). Dawkowanie różni się w zależności od wskazania klinicznego: w immunosupresji po przeszczepach dawka początkowa wynosi do 5 mg/kg mc./dobę, a dawka podtrzymująca 1-4 mg/kg mc./dobę, z koniecznością ciągłego stosowania. W innych wskazaniach początkowo stosuje się 1-3 mg/kg mc./dobę, a dawkę podtrzymującą dostosowuje się w zakresie <1-3 mg/kg mc./dobę, uwzględniając odpowiedź kliniczną i tolerancję hematologiczną. U pacjentów z chorobami zapalnymi jelit leczenie powinno trwać co najmniej 12 miesięcy, a efekt terapeutyczny może pojawić się po 3-4 miesiącach. Dzieci stosuje się dawkowanie analogiczne do dorosłych, z uwzględnieniem wyższych dawek u dzieci z nadwagą. U osób starszych oraz pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby zaleca się ostrożność, monitorowanie funkcji narządów i ewentualne zmniejszenie dawki ze względu na ryzyko kumulacji i toksyczności.
allopurynol, azatiopryna, choroba zapalna jelit, dawka podtrzymująca, gen NUDT15, genotypowanie, inhibitor oksydazy ksantynowej, leczenie immunosupresyjne, morfologia krwi, niedobór TPMT, odrzucenie przeszczepu, podanie dożylne, przeszczepienie narządów, S-metylotransferaza tiopuryny, tabletka powlekana, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Azatiopryna – Dawkowanie i sposób podawania
Azatiopryna jest lekiem immunosupresyjnym wymagającym indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wskazania klinicznego, stanu pacjenta oraz tolerancji hematologicznej. W terapii po przeszczepieniu narządów stosuje się dawkę początkową do 5 mg/kg mc./dobę, a następnie dawkę podtrzymującą 1-4 mg/kg mc./dobę, z koniecznością leczenia dożywotniego. W innych wskazaniach, w tym nieswoistych zapaleniach jelit (IBD), dawka dobowa wynosi zwykle 1-3 mg/kg mc., z możliwością zmniejszenia dawki podtrzymującej do poniżej 1 mg/kg mc. do 3 mg/kg mc./dobę. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby zaleca się dawkę 1 mg/kg mc./dobę oraz ścisłe monitorowanie układu krwiotwórczego. Szczególną ostrożność wymaga stosowanie azatiopryny z allopurynolem, gdzie dawka azatiopryny powinna stanowić 25% zwykle stosowanej, ze względu na ryzyko nasilenia toksyczności. Dawkowanie u osób starszych oraz dzieci z nadwagą wymaga indywidualnego podejścia i monitorowania efektów terapii.
allopurynol, azatiopryna, cyklosporyna, gen NUDT15, globulina antytymocytowa, inhibitor oksydazy ksantynowej, jadłowstręt, krwinki białe, lek immunosupresyjny, morfologia krwi, nadwaga, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność nerek, nudności, odrzucenie przeszczepu, podanie dożylne, polimorfizm genu, produkty mleczne, przeszczepienie narządów, S-metylotransferaza tiopuryny, steroid, szpik kostny, toksyczność leku