zatrucie cyjankiem
Zatrucie cyjankiem to niezwykle poważny stan zagrożenia życia, wywołany ekspozycją na cyjanki, które blokują komórkowe procesy oddechowe poprzez wiązanie się z żelazem w cytochromie oksydazy. Uniemożliwia to przenoszenie elektronów w łańcuchu oddechowym mitochondriów, prowadząc do zahamowania wytwarzania ATP i niedotlenienia tkankowego.
Objawy zatrucia cyjankiem rozwijają się błyskawicznie i obejmują: bóle głowy, zawroty głowy, niepokój, duszność, przyspieszone oddychanie, wymioty, drgawki, zaburzenia świadomości, a w ciężkich przypadkach śpiączkę i zgon. Charakterystyczna jest jasnoróżowa barwa skóry oraz zapach gorzkich migdałów w oddechu pacjenta, choć nie wszyscy są w stanie go wyczuć.
Leczenie zatrucia cyjankiem wymaga natychmiastowego działania i obejmuje podanie odtrutek: hydroksykobalaminy (witaminy B12a), która wiąże cyjanki tworząc cyjanokobalaminę, lub tiosiarczanu sodu, który wspomaga endogenne mechanizmy detoksykacji. W terapii stosuje się również azotyn sodu, który przekształca hemoglobinę w methemoglobinę wiążącą jony cyjanku. Kluczowe jest również leczenie wspomagające, w tym tlenoterapia, wentylacja mechaniczna oraz korekta kwasicy metabolicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Cyjanaza – Etiologia i przyczyny
Cyjanoza jest objawem klinicznym charakteryzującym się sinoniebieskawym lub szarawym zabarwieniem skóry i błon śluzowych, wynikającym z niedostatecznego utlenowania krwi lub zaburzeń przepływu krwi. Klinicznie stwierdza się ją, gdy stężenie odtlenowanej hemoglobiny w kapilarach przekracza 5,0 g/dl (3,1 mmol/l), co odpowiada saturacji tlenem poniżej 85%. Wyróżnia się cyjanozę centralną, obejmującą uogólnione zabarwienie ciała i błon śluzowych, oraz obwodową, ograniczoną do dystalnych części kończyn i skóry, przy prawidłowej saturacji tętniczej. Przyczyny cyjanozy centralnej obejmują m.in. wady serca (np. tetralogia Fallota, przełożenie wielkich naczyń), choroby układu oddechowego (POChP, zatorowość płucna, obrzęk płuc), zaburzenia hemoglobiny (methemoglobinemia, sulfhemoglobinemia) oraz stany neurologiczne (krwotok śródczaszkowy, hipowentylacja). Cyjanoza obwodowa jest związana z lokalnym zwiększonym wydobyciem tlenu, zaburzeniami krążenia obwodowego, ekspozycją na zimno czy lekami beta-adrenolitycznymi.
akrocyjanoza, amiodaron, anemia, argyria, asfiksja, atrezja zastawki trójdzielnej, bezdech senny, błona śluzowa, ciśnienie parcjalne tlenu, cyjanoza, cyjanoza centralna, cyjanoza obwodowa, cyjanoza różnicowa, desaturacja, drgawki toniczno-kloniczne, hemoglobina płodowa, hemoglobinopatia, hipoksemia, krwotok śródczaszkowy, methemoglobinemia, niedokrwistość, niedotlenienie krwi, niewydolność serca, obrzęk płuc, odma opłucnowa, odtlenowana hemoglobina, POChP, policytemia, przełożenie wielkich naczyń, pseudocyjanoza, saturacja tlenu, sinica skóry, sulfhemoglobinemia, tetralogia Fallota, wrodzona wada serca, wspólny pień tętniczy, wysięk opłucnowy, zakrzepica, zapalenie płuc, zator płucny, zatrucie cyjankiem, zatrucie tlenkiem węgla, zespół Eisenmengera, zespół hipoplazji lewego serca, zespół Raynauda, zwłóknienie płuc