cytochrom CYP2B6

Cytochrom CYP2B6 to enzym z rodziny cytochromu P450, odgrywający kluczową rolę w metabolizmie leków i innych ksenobiotyków w organizmie człowieka. Jest kodowany przez gen CYP2B6 znajdujący się na chromosomie 19 i stanowi około 2-10% całkowitej zawartości cytochromu P450 w wątrobie, choć jego ekspresja wykazuje znaczną zmienność międzyosobniczą.

CYP2B6 uczestniczy w metabolizmie około 8-10% powszechnie stosowanych leków, w tym cyklofosfamidu, ifosfamidu, metadonu, efawirenzu, newirapiny, bupropionu i propofolu. Enzym ten katalizuje głównie reakcje N-demetylacji, O-demetylacji, hydroksylacji i redukcji. Ze względu na polimorfizm genu CYP2B6, aktywność tego enzymu może się znacząco różnić między pacjentami, co prowadzi do istotnych różnic w metabolizmie leków.

Zidentyfikowano ponad 100 wariantów polimorficznych genu CYP2B6, z których niektóre mogą prowadzić do zmniejszonej lub zwiększonej aktywności enzymatycznej. Najlepiej scharakteryzowanym wariantem jest CYP2B6*6 (516G>T, Q172H), który występuje u około 15-60% populacji (zależnie od pochodzenia etnicznego) i wiąże się ze zmniejszoną aktywnością enzymatyczną. Ma to szczególne znaczenie kliniczne w przypadku terapii HIV z zastosowaniem efawirenzu, gdzie nosiciele allelu CYP2B6*6 mogą doświadczać wyższych stężeń leku i nasilonych działań niepożądanych.

Aktywność CYP2B6 może być również modyfikowana przez czynniki środowiskowe, takie jak interakcje lek-lek, dieta czy styl życia. Leki, takie jak ritonawir, mogą hamować aktywność CYP2B6, podczas gdy inne, jak fenobarbital czy ryfampicyna, mogą indukować jego ekspresję. Znajomość statusu CYP2B6 pacjenta może być kluczowa dla optymalizacji dawkowania leków będących substratami tego enzymu, co czyni go ważnym elementem w medycynie spersonalizowanej.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Metamizole Kabi 500 mg/ml

Metamizol sodowy (500 mg/ml) wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Nasilenie działania przeciwzakrzepowego pochodnych kumaryny (np. warfaryny, acenokumarolu) wymaga ścisłego monitorowania INR i ewentualnej korekty dawki ze względu na ryzyko krwawień. Metamizol potęguje efekt hipoglikemizujący doustnych leków przeciwcukrzycowych, co wskazuje na konieczność częstszej kontroli glikemii i dostosowania dawek. Indukcja enzymów wątrobowych przez glutetymid i inne induktory może obniżać skuteczność metamizolu, co może wymagać zwiększenia dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko ciężkiej hipotermii przy jednoczesnym stosowaniu chlorpromazyny oraz na zmniejszenie skuteczności oleandomycyny, co może wpływać na przebieg terapii przeciwbakteryjnej. Interakcje z kaptoprylem i metotreksatem są nie do końca poznane, dlatego zaleca się ostrożność.
acenokumarol, agregacja płytek krwi, bupropion, chlorpromazyna, choroba wątroby, ciężka hipotermia, cyklosporyna, cytochrom CYP2B6, cytochrom CYP3A4, doustny lek przeciwcukrzycowy, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzakrzepowe, efawirenz, efekt przeciwbólowy, enzym wątrobowy, hepatotoksyczność, induktor enzymu, kaptopryl, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwbólowe, lek hipoglikemizujący, lek immunosupresyjny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, metabolizm leku, metadon, metamizol sodowy, metotreksat, objawy abstynencyjne, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy układ nerwowy, parametry krzepnięcia, pochodna kumaryny, poziom glukozy we krwi, profilaktyka zawału mięśnia sercowego, sertralina, SSRI, takrolimus, terapia HIV, uszkodzenie wątroby, walproinian, wartość INR
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Asentra 100 mg

Sertralina, podawana doustnie w dawkach od 50 do 200 mg, osiąga maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po 4,5-8,4 godzinach, a jej biodostępność nie jest istotnie modyfikowana przez posiłki. Lek charakteryzuje się wysokim (ok. 98%) wiązaniem z białkami osocza oraz intensywnym metabolizmem wątrobowym, głównie przez enzymy CYP3A4, CYP2C19 i CYP2B6. Okres półtrwania sertraliny wynosi średnio 26 godzin (zakres 22-36 h), co prowadzi do około dwukrotnej kumulacji przy codziennym podawaniu i osiągnięciu stanu stacjonarnego po tygodniu terapii. Główny metabolit, N-desmetylosertralina, ma dłuższy okres półtrwania (62-104 h). Wydalanie odbywa się głównie przez kał i mocz, przy czym mniej niż 0,2% leku jest wydalane w formie niezmienionej z moczem. Farmakokinetyka sertraliny jest proporcjonalna do dawki w zakresie terapeutycznym 50-200 mg, co umożliwia przewidywalne dostosowanie dawkowania.
AUC, bariera biologiczna, biodostępność, chlorowodorek sertraliny, CYP2C19, cytochrom CYP2B6, cytochrom CYP2C19, cytochrom CYP3A4, desmetylosertralina, dystrybucja leku, farmakogenomika, faza eliminacji, interakcje lekowe, klirens kreatyniny, metabolizm pierwszego przejścia, N-desmetylosertralina, niewydolność nerek, okres półtrwania, P-glikoproteina, polimorfizm genetyczny, proporcjonalność do dawki, stan stacjonarny, stężenie substancji czynnej w osoczu, uszkodzenie wątroby, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sastium 50 mg

Sertralina wykazuje farmakokinetykę charakteryzującą się maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym po 4,5-8,4 godzinach od podania doustnego w dawkach 50-200 mg/dobę. Biodostępność leku nie jest istotnie modyfikowana przez pokarm, a około 98% sertraliny wiąże się z białkami osocza. Lek podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu, głównie przez enzymy CYP3A4, CYP2C19 i CYP2B6, a także jest substratem P-glikoproteiny. Okres półtrwania sertraliny wynosi średnio 26 godzin (zakres 22-36 h), a jej główny metabolit N-desmetylosertralina cechuje się dłuższym okresem półtrwania 62-104 godzin. Sertralina i jej metabolity są wydalane z kałem i moczem, przy czym mniej niż 0,2% leku jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem. Farmakokinetyka sertraliny jest proporcjonalna do dawki w zakresie terapeutycznym 50-200 mg, co ułatwia przewidywanie stężeń w osoczu.
badanie farmakogenomiczne, badanie farmakokinetyczne, biodostępność tabletek, cytochrom CYP2B6, cytochrom CYP2C19, cytochrom CYP3A4, desmetylosertralina, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka proporcjonalna do dawki, farmakokinetyka sertraliny, klirens kreatyniny, kumulacja leku, liniowość farmakokinetyczna, N-desmetylosertralina, niewydolność nerek, okres półtrwania, podanie doustne sertraliny, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm enzymatyczny, procesy farmakokinetyczne, stężenie leku w osoczu, stężenie stacjonarne, substrat P-glikoproteiny, uszkodzenie wątroby, wartość AUC, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer, wydalanie z kałem i moczem
Leksykon leków
Interakcje leku – Kleder 5 mg

Lenalidomid (Kleder) wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które należy uwzględnić podczas terapii, zwłaszcza u pacjentów ze szpiczakiem mnogim leczonych skojarzeniem z deksametazonem. Szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększone ryzyko zakrzepicy przy jednoczesnym stosowaniu czynników stymulujących erytropoezę oraz hormonalnej terapii zastępczej, co wymaga ścisłego monitorowania i rozważenia profilaktyki przeciwzakrzepowej. Lenalidomid nie indukuje enzymów cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi, jednak deksametazon, będący słabym lub umiarkowanym induktorem CYP3A4, może osłabiać ich skuteczność, co wymaga stosowania dodatkowych metod antykoncepcji. W przypadku warfaryny, mimo braku bezpośredniego wpływu lenalidomidu na jej farmakokinetykę, zaleca się ścisłe monitorowanie INR ze względu na potencjalny wpływ deksametazonu. Podawanie lenalidomidu w dawce 10 mg zwiększa ekspozycję na digoksynę o 14% (90% CI: 0,52%–28,2%), co wymaga regularnego monitorowania stężenia digoksyny, zwłaszcza u pacjentów z ryzykiem toksyczności glikozydów nasercowych.
cytochrom CYP1A2, cytochrom CYP2B6, cytochrom CYP2C19, cytochrom CYP2C9, cytochrom CYP3A4/5, czynnik stymulujący erytropoezę, działanie sedatywne, działanie teratogenne, glikoproteina p, glikozyd nasercowy, hepatotoksyczność, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor P-gp, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kinaza kreatynowa, lenalidomid, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, parametr krzepnięcia, powikłanie zakrzepowe, profilaktyka przeciwzakrzepowa, rabdomioliza, rozpad mięśni prążkowanych, szpiczak mnogi, terapia skojarzona, uszkodzenie wątroby, zakrzepica
Leksykon leków
Interakcje leku – Axonalgin 1000 mg

Metamizol, substancja czynna leku Axonalgin, wykazuje indukcję enzymów metabolizujących CYP2B6 i CYP3A4, co może prowadzić do obniżenia stężenia w osoczu leków takich jak bupropion, efawirenz, metadon, walproinian, cyklosporyna, takrolimus oraz sertralina, zmniejszając ich skuteczność terapeutyczną. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie metamizolu z chloropromazyną, które może wywołać ciężką hipotermię, oraz z metotreksatem, co zwiększa ryzyko hemotoksyczności, zwłaszcza u osób starszych. Metamizol może także osłabiać działanie przeciwpłytkowe małych dawek kwasu acetylosalicylowego stosowanego w kardioprotekcji, co wymaga ostrożności i rozważenia alternatywnych terapii. Ponadto, metamizol może wchodzić w interakcje z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi, inhibitorami ACE (np. kaptoprilem), litem, triamterenem oraz innymi lekami moczopędnymi i przeciwnadciśnieniowymi, co może wymagać monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych.
chloropromazyna, choroba afektywna dwubiegunowa, cytochrom CYP2B6, depresja ośrodkowego układu nerwowego, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie hipotensyjne, działanie przeciwpłytkowe, hemotoksyczność metotreksatu, hepatotoksyczność, hipotermia, indukcja enzymów metabolizujących, inhibitor ACE, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kwas acetylosalicylowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, metotreksat, opioidowy lek przeciwbólowy, pochodna pirazolonu, profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych, wąski indeks terapeutyczny, zaburzenie żołądkowo-jelitowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sastium 100 mg

Sertralina, podawana doustnie w dawkach od 50 do 200 mg, osiąga maksymalne stężenie w osoczu po 4,5-8,4 godzinach, a jej biodostępność nie jest istotnie modyfikowana przez obecność pokarmu. Lek charakteryzuje się wysokim (ok. 98%) wiązaniem z białkami osocza oraz intensywnym metabolizmem wątrobowym, głównie przez enzymy CYP3A4, CYP2C19 i CYP2B6. Okres półtrwania sertraliny wynosi średnio 26 godzin (zakres 22-36 h), co umożliwia podawanie raz na dobę i prowadzi do około dwukrotnej kumulacji w stanie stacjonarnym osiąganym po około tygodniu. Główny metabolit, N-desmetylosertralina, ma dłuższy okres półtrwania (62-104 h). Eliminacja leku odbywa się głównie przez metabolity wydalane z kałem i moczem, przy minimalnym wydalaniu niezmienionej substancji (<0,2%). Farmakokinetyka sertraliny jest proporcjonalna do dawki w zakresie terapeutycznym, co ułatwia dostosowanie dawkowania.
badanie farmakogenomiczne, biodostępność, biotransformacja sertraliny, cytochrom CYP2B6, cytochrom CYP2C19, cytochrom CYP3A4, desmetylosertralina, dysfunkcja nerek, farmakokinetyka proporcjonalna do dawki, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm sertraliny, metabolizm wątrobowy, N-desmetylosertralina, niewydolność nerek, okres półtrwania, P-glikoproteina, pole pod krzywą, polimorfizm genetyczny, Sastium, sertralina, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, substancja czynna, szlak enzymatyczny, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Dexmedetomidine EVER Pharma

Deksmedetomidyna wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne z wieloma lekami stosowanymi w anestezjologii i intensywnej terapii, w tym z izofluranem, propofolem, alfentanylem oraz midazolamem, prowadząc do nasilenia efektów sedacyjnych, przeciwbólowych oraz depresji układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. Nie obserwuje się zmian farmakokinetycznych tych leków, co wskazuje na konieczność dostosowania dawek w celu minimalizacji ryzyka działań niepożądanych. Ponadto, deksmedetomidyna wpływa na enzymy cytochromu P450, zwłaszcza CYP2B6, co może hamować metabolizm leków takich jak cyklofosfamid, metadon czy efawirenz, a także potencjalnie indukować enzymy CYP1A2, CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4, co może skutkować zmniejszeniem skuteczności niektórych terapii. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów stosujących beta-adrenolityki ze względu na ryzyko nasilenia hipotensji i bradykardii, zwłaszcza u osób z zaburzeniami przewodnictwa przedsionkowo-komorowego.
agonista receptorów α2-adrenergicznych, alfentanyl, amiodaron, antagonista kanału wapniowego, beta-adrenolityk, bradykardia, bupropion, cyklofosfamid, cytochrom CYP2B6, cytochrom P450, deksmedetomidyna, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, desfluran, diazepam, diuretyk, działanie hipotensyjne, działanie sedacyjne, efawirenz, enzym CYP1A2, esmolol, fentanyl, ifosfamid, inhibitor ACE, izofluran, lek hipotensyjny, lorazepam, metadon, metoprolol, midazolam, mikrosomy wątroby, morfina, opioid, prokainamid, propofol, propranolol, receptor GABA, receptor NMDA, remifentanyl, sewofluran, sotalol, środek znieczulający, tiopental, układ sercowo-oddechowy, zaburzenie przewodnictwa przedsionkowo-komorowego
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Setaloft 50 mg 50 mg

Sertralina wykazuje przewidywalny profil farmakokinetyczny z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w 4,5-8,4 godziny po podaniu doustnym w dawkach 50-200 mg. Lek charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (~98%) oraz intensywnym metabolizmem wątrobowym z udziałem izoenzymów CYP3A4, CYP2C19 i CYP2B6. Okres półtrwania sertraliny wynosi około 26 godzin (zakres 22-36 h), co prowadzi do kumulacji około dwukrotnej do stanu stacjonarnego osiąganego po tygodniu stosowania. Główny metabolit, N-desmetylosertralina, ma dłuższy okres półtrwania (62-104 h). Farmakokinetyka sertraliny jest proporcjonalna do dawki w zakresie terapeutycznym, a biodostępność nie jest istotnie modyfikowana przez posiłki. Eliminacja odbywa się głównie przez metabolity wydalane z kałem i moczem, przy czym niezmieniona sertralina stanowi <0,2% wydalanej frakcji z moczem.
badanie farmakogenomiczne, biodostępność leku, biotransformacja, cytochrom CYP2B6, cytochrom CYP2C19, cytochrom CYP3A4, desmetylosertralina, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka proporcjonalna, klirens kreatyniny, metabolizm leku, N-desmetylosertralina, niewydolność nerek, okres półtrwania, pole pod krzywą AUC, polimorfizm genetyczny, profil farmakokinetyczny, sertralina, stan stacjonarny, stężenie maksymalne leku, stężenie w osoczu, substrat P-glikoproteiny, uszkodzenie wątroby, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zwiększanie dawki
Leksykon leków
Interakcje leku – Moreme 300 mg

Bupropion, aktywny składnik preparatu MOREME, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie bupropionu z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych; po odstawieniu nieodwracalnych inhibitorów MAO należy zachować co najmniej 14-dniową przerwę, a po odwracalnych – 24-godzinną. Bupropion i jego metabolit hydroksybupropion silnie hamują CYP2D6, co prowadzi do 2-5-krotnego wzrostu stężeń leków metabolizowanych przez ten enzym, takich jak dezypramina, imipramina, rysperydon, metoprolol czy propafenon. Hamowanie CYP2D6 utrzymuje się co najmniej 7 dni po zakończeniu terapii bupropionem, co wymaga dostosowania dawek leków o wąskim indeksie terapeutycznym. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcję z tamoksyfenem, którego skuteczność może być obniżona przez zahamowanie jego aktywacji metabolicznej. Ponadto, jednoczesne stosowanie bupropionu z lekami serotoninergicznymi (SSRI, SNRI) zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego, a z cytalopramem obserwuje się wzrost Cmax o 30% i AUC o 40%, co może nasilać działania niepożądane.
amantadyna, benzodiazepina, cyklofosfamid, cytalopram, cytochrom CYP2B6, dezypramina, diazepam, digoksyna, efawirenz, fenytoina, flekainid, hydroksybupropion, ifosfamid, imipramina, indeks terapeutyczny, inhibitor MAO, izoenzym CYP2D6, karbamazepina, klirens nerkowy, klopidogrel, lewodopa, metoprolol, moklobemid, orfenadryna, parametr farmakokinetyczny, propafenon, rasagilina, rysperydon, rytonawir, selegilina, SNRI, SSRI, szlak katecholaminergiczny, tamoksyfen, tiorydazyna, tranylcypromina, tyklopidyna, walproinian, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Kleder 20 mg

Lenalidomid, substancja czynna preparatu Kleder, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów ze szpiczakiem mnogim. Szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększone ryzyko zakrzepicy przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na erytropoezę oraz hormonalnej terapii zastępczej, co wymaga rozważenia profilaktyki przeciwzakrzepowej. Lenalidomid nie indukuje enzymów CYP450 (CYP1A2, CYP2B6, CYP2C9, CYP2C19, CYP3A4/5), jednak deksametazon, często stosowany w skojarzeniu, jest słabym lub umiarkowanym induktorem CYP3A4, co może osłabiać skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych – zaleca się stosowanie dodatkowych metod antykoncepcji. W badaniach farmakokinetycznych lenalidomid w dawce 10 mg nie wpływał na warfarynę (25 mg) ani odwrotnie, jednak ze względu na możliwy wpływ deksametazonu na metabolizm warfaryny, konieczne jest ścisłe monitorowanie INR. Jednoczesne podawanie lenalidomidu (10 mg) zwiększa ekspozycję na digoksynę (0,5 mg) o 14%, co wymaga monitorowania stężenia digoksyny w surowicy. Ponadto, współstosowanie lenalidomidu ze statynami zwiększa ryzyko rabdomiolizy, co wymaga wzmożonej kontroli klinicznej i laboratoryjnej, zwłaszcza w pierwszych tygodniach terapii.
cytochrom CYP1A2, cytochrom CYP2B6, cytochrom CYP3A4, deksametazon, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, ekspozycja osoczowa, erytropoeza, glikoproteina p, hormonalna terapia zastępcza, induktor cytochromu, inhibitor P-gp, lenalidomid, ludzki hepatocyt, metabolizm warfaryny, ośrodkowy układ nerwowy, profilaktyka przeciwzakrzepowa, rabdomioliza, statyna, stężenie digoksyny, szpiczak mnogi, temsyrolimus, warfaryna, zakrzepica