hemotoksyczność metotreksatu

Hemotoksyczność metotreksatu to poważne działanie niepożądane tego leku, które objawia się toksycznym wpływem na układ krwiotwórczy. Metotreksat, jako antagonista kwasu foliowego, hamuje syntezę DNA, szczególnie w szybko dzielących się komórkach, w tym komórkach szpiku kostnego, co prowadzi do mielosupresji.

Najczęstsze objawy hemotoksyczności metotreksatu obejmują leukopenię, trombocytopenię i niedokrwistość megaloblastyczną. Supresja szpiku kostnego jest zależna od dawki leku i zazwyczaj występuje 7-10 dni po podaniu, a powrót do normy następuje po około 14-21 dniach. Ryzyko hemotoksyczności zwiększa się u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek, odwodnieniem, jednoczesnym stosowaniem innych leków mielosupresyjnych oraz u osób starszych.

Monitorowanie morfologii krwi jest niezbędne podczas terapii metotreksatem. W przypadku znaczącej mielosupresji może być konieczne podanie leukoworyny (kwasu folinowego) jako antidotum, szczególnie przy wysokich dawkach leku. Profilaktyczne stosowanie kwasu foliowego może zmniejszyć ryzyko hemotoksyczności bez wpływu na skuteczność terapeutyczną metotreksatu w chorobach reumatologicznych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Pyralgin 500 mg/ml

Metamizol sodowy wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Nasilenie działania przeciwzakrzepowego pochodnych kumaryny (np. warfaryny, acenokumarolu) zwiększa ryzyko krwawień, co wymaga monitorowania INR i dostosowania dawki. Metamizol osłabia działanie kardiologicznych dawek kwasu acetylosalicylowego, potencjalnie zmniejszając jego efekt przeciwpłytkowy i kardioprotekcyjny. Współstosowanie z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi (pochodne sulfonylomocznika, insulina) może prowadzić do hipoglikemii, wskazując na konieczność monitorowania glikemii. Nasilenie działania fenytoiny zwiększa ryzyko neurotoksyczności, natomiast barbiturany osłabiają skuteczność metamizolu. Inhibitory MAO zwiększają ryzyko działań niepożądanych, w tym reakcji hipertensyjnych. Metamizol nasila toksyczność sulfonamidów oraz hemotoksyczność metotreksatu, co u pacjentów w podeszłym wieku może skutkować supresją szpiku i pancytopenią, dlatego należy unikać jednoczesnego stosowania metotreksatu i metamizolu.
acenokumarol, agregacja trombocytów, alkohol etylowy, barbiturany, bupropion, chloropromazyna, cyklosporyna, doustne leki przeciwcukrzycowe, działanie hipoglikemizujące, efawirenz, enzymy CYP, farmakokinetyka, fenytoina, hemotoksyczność metotreksatu, hipoglikemia, hipotermia, indukcja enzymów, inhibitory monoaminooksydazy, kaptopryl, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, leki przeciwzakrzepowe, metadon, metamizol sodowy, neurotoksyczność, ośrodkowy układ nerwowy, pancytopenia, pochodna pirazolonu, pochodne kumaryny, pochodne sulfonylomocznika, powikłania hematologiczne, reakcja hipertensyjna, sertralina, sulfonamidy przeciwbakteryjne, supresja szpiku kostnego, takrolimus, triamteren, walproinian, warfaryna, węglan litu, wskaźnik INR
Leksykon leków
Interakcje leku – Axonalgin 1000 mg

Metamizol, substancja czynna leku Axonalgin, wykazuje indukcję enzymów metabolizujących CYP2B6 i CYP3A4, co może prowadzić do obniżenia stężenia w osoczu leków takich jak bupropion, efawirenz, metadon, walproinian, cyklosporyna, takrolimus oraz sertralina, zmniejszając ich skuteczność terapeutyczną. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie metamizolu z chloropromazyną, które może wywołać ciężką hipotermię, oraz z metotreksatem, co zwiększa ryzyko hemotoksyczności, zwłaszcza u osób starszych. Metamizol może także osłabiać działanie przeciwpłytkowe małych dawek kwasu acetylosalicylowego stosowanego w kardioprotekcji, co wymaga ostrożności i rozważenia alternatywnych terapii. Ponadto, metamizol może wchodzić w interakcje z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi, inhibitorami ACE (np. kaptoprilem), litem, triamterenem oraz innymi lekami moczopędnymi i przeciwnadciśnieniowymi, co może wymagać monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych.
chloropromazyna, choroba afektywna dwubiegunowa, cytochrom CYP2B6, depresja ośrodkowego układu nerwowego, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie hipotensyjne, działanie przeciwpłytkowe, hemotoksyczność metotreksatu, hepatotoksyczność, hipotermia, indukcja enzymów metabolizujących, inhibitor ACE, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kwas acetylosalicylowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, metotreksat, opioidowy lek przeciwbólowy, pochodna pirazolonu, profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych, wąski indeks terapeutyczny, zaburzenie żołądkowo-jelitowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Domilgan 1000 mg

Metamizol sodowy jednowodny (Dialginum 1000 mg) wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie ważne jest nasilenie działania przeciwzakrzepowego pochodnych kumaryny, co zwiększa ryzyko krwawień i wymaga monitorowania INR oraz ewentualnej korekty dawki. Metamizol zmniejsza też efekt antyagregacyjny kwasu acetylosalicylowego, co może obniżać jego skuteczność kardioprotekcyjną u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi. Ponadto nasila działanie doustnych leków przeciwcukrzycowych, zwiększając ryzyko hipoglikemii, co wymaga monitorowania glikemii. Interakcje z fenytoiną, sulfonamidami, lekami przeciwdepresyjnymi, inhibitorami MAO oraz allopurinolem mogą prowadzić do zwiększonej toksyczności i wymagają odpowiedniego nadzoru klinicznego i monitorowania stężeń leków.
agregacja trombocytów, allopurinol, antykoagulant, barbiturat, bupropion, chloropromazyna, cyklosporyna, CYP2B6, CYP3A4, doustny środek antykoncepcyjny, efawirenz, enzym wątrobowy, fenytoina, hemotoksyczność metotreksatu, hepatotoksyczność, hipoglikemia, hipotermia, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, kaptopryl, kwas acetylosalicylowy, lek cytostatyczny, lek hipotensyjny, lek moczopędny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwdnawy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwzakrzepowy, lit, metadon, metamizol sodowy jednowodny, monitorowanie INR, pochodna kumaryny, pochodna pirazolonu, profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych, sertralina, sulfonamid, supresja szpiku kostnego, takrolimus, triamteren, walproinian
Leksykon leków
Interakcje leku – Metamizol Krka 500 mg/ml

Metamizol Krka (500 mg/ml) wykazuje zdolność indukcji enzymów metabolizujących, zwłaszcza izoenzymów CYP2B6 i CYP3A4, co może prowadzić do obniżenia stężenia w osoczu wielu leków, takich jak bupropion, efawirenz, metadon, walproinian, cyklosporyna, takrolimus czy sertralina, skutkując zmniejszeniem ich skuteczności terapeutycznej. Szczególnie istotne są interakcje z metotreksatem, gdzie dochodzi do nasilonej hemotoksyczności, oraz z chloropromazyną, która może wywołać ciężką hipotermię. Metamizol może także osłabiać przeciwpłytkowe działanie kwasu acetylosalicylowego stosowanego w małych dawkach (profilaktyka sercowo-naczyniowa), a także wpływać na skuteczność doustnych leków przeciwzakrzepowych, leków przeciwnadciśnieniowych i moczopędnych. Zaleca się monitorowanie stężeń leków o wąskim indeksie terapeutycznym oraz odpowiedzi klinicznej pacjenta.
agregacja płytek krwi, bupropion, chloropromazyna, choroba autoimmunologiczna, ciśnienie tętnicze, cyklosporyna, cytochrom P450, depresja OUN, diureza, działanie hematotoksyczne, działanie niepożądane, efawirenz, hemotoksyczność metotreksatu, hipotermia ciężka, indukcja enzymów metabolizujących, izoenzym CYP2B6, kwas acetylosalicylowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwzakrzepowy, metamizol, metotreksat, ośrodkowy układ nerwowy, parametr krzepnięcia, sertralina, takrolimus, układ krwiotwórczy, walproinian, wąski indeks terapeutyczny

hemotoksyczność metotreksatu

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Pyralgin 500 mg/ml

Interakcje leku – Axonalgin 1000 mg

Interakcje leku – Domilgan 1000 mg

Interakcje leku – Metamizol Krka 500 mg/ml