supresja hematopoezy
Supresja hematopoezy to proces zahamowania lub upośledzenia procesu wytwarzania komórek krwi w szpiku kostnym. Hematopoeza jest procesem fizjologicznym, podczas którego powstają wszystkie elementy morfotyczne krwi: erytrocyty, leukocyty i trombocyty.
Supresja hematopoezy może być wywołana przez różne czynniki, w tym leki (np. chemioterapeutyki, niektóre antybiotyki), promieniowanie jonizujące, choroby autoimmunologiczne, infekcje wirusowe (szczególnie parwowirus B19, HIV), nowotwory naciekające szpik kostny czy niedobory witaminowe (głównie B12 i kwasu foliowego).
Klinicznie supresja hematopoezy objawia się najczęściej pancytopenią – jednoczesnym spadkiem liczby erytrocytów (niedokrwistość), leukocytów (leukopenia) i płytek krwi (małopłytkowość). Może mieć charakter przejściowy lub przewlekły, w zależności od przyczyny i nasilenia czynnika supresyjnego.
Diagnostyka obejmuje badania morfologii krwi obwodowej, biopsję szpiku kostnego, badania cytogenetyczne oraz badania obrazowe. Leczenie przyczynowe polega na eliminacji czynnika supresyjnego, a objawowe na stosowaniu czynników wzrostu hematopoezy (np. erytropoetyny, G-CSF) oraz transfuzji preparatów krwiopochodnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Temozolomide Glenmark 140 mg
Przedkliniczne badania toksyczności temozolomidu Glenmark obejmowały ocenę ostrej i przewlekłej toksyczności, genotoksyczności, teratogenności oraz rakotwórczości na modelach zwierzęcych (szczury, psy). Główne narządy docelowe toksyczności to szpik kostny (supresja hematopoezy, zmniejszenie leukocytów i płytek krwi zależne od dawki), układ siateczkowo-śródbłonkowy (zaburzenia odporności), jądra (negatywny wpływ na układ rozrodczy samców) oraz przewód pokarmowy. Większość działań toksycznych miała charakter przemijający, z wyjątkiem trwałych uszkodzeń układu rozrodczego i zwyrodnienia siatkówki, które występowały jedynie przy dawkach śmiertelnych (60-100% śmiertelność). Dawka kliniczna u ludzi jest zbliżona do minimalnej dawki śmiertelnej u zwierząt, co wskazuje na węższy margines bezpieczeństwa u modeli zwierzęcych. Monitorowanie hematologiczne (leukocyty, płytki) jest kluczowe podczas terapii.
działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, gruczolak podstawnokomórkowy, limfocyty krwi obwodowej, odpowiedź mutagenna, parametry hematologiczne, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rak piersi, rogowiak kolczystokomórkowy skóry, supresja hematopoezy, szpik kostny, temozolomid, test aberracji chromosomowych, test Amesa, toksyczność ogólna, układ odpornościowy, układ siateczkowo-śródbłonkowy, uszkodzenie DNA, zmniejszenie liczby leukocytów, związek alkilujący, zwyrodnienie siatkówki - Leksykon leków
Przedawkowanie – Dasatinib Krka 70 mg
Przedawkowanie dazatynibu, szczególnie dawką 280 mg/dobę przez tydzień, wiąże się z istotnym ryzykiem hematologicznym, głównie w postaci małopłytkowości, neutropenii, niedokrwistości oraz pancytopenii, co jest wynikiem farmakologicznego zahamowania czynności szpiku kostnego. Najpoważniejsze objawy toksyczności obejmują supresję hematopoezy stopnia 3. lub 4. według CTCAE, manifestującą się znacznym zmniejszeniem liczby płytek krwi, neutrofili i erytrocytów, co zwiększa ryzyko krwawień, infekcji oraz niedokrwistości. W literaturze klinicznej brak jest szerokich danych, jednak opisane przypadki jednoznacznie wskazują na konieczność intensywnego monitorowania hematologicznego u pacjentów po przedawkowaniu.
czynnik wzrostu granulocytów, czynniki wzrostu, dazatynib, erytrocyty, G-CSF, hemoglobina, klasyfikacja CTCAE, koncentrat krwinek czerwonych, koncentrat płytek krwi, leczenie podtrzymujące, małopłytkowość, mielosupresja, morfologia krwi, neutrofile, neutropenia, niedokrwistość, opieka hematologiczna, pancytopenia, parametry hematologiczne, powikłania hematologiczne, profilaktyka antybiotykowa, przetoczenie preparatów krwiopochodnych, supresja hematopoezy, zahamowanie czynności szpiku kostnego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Mitomycin Accord 20 mg
Przedawkowanie mitomycyny, substancji czynnej leku Mitomycin Accord, prowadzi do ciężkiej toksyczności szpikowej, manifestującej się znacznym uszkodzeniem funkcji szpiku kostnego i cytopenią z wyparcia komórek szpiku. Pełnoobjawowa kliniczna manifestacja rozwija się stopniowo, zwykle po około 2 tygodniach od przedawkowania. Charakterystycznym objawem jest znaczne obniżenie liczby leukocytów we krwi obwodowej, z najniższą wartością (nadir) osiąganą nawet do 4 tygodni po zdarzeniu. Ze względu na brak specyficznego antidota, leczenie ma charakter objawowy i wymaga długotrwałego, systematycznego monitorowania parametrów hematologicznych, szczególnie liczby leukocytów, przez co najmniej 4 tygodnie.