śmiertelność potomstwa
Śmiertelność potomstwa to wskaźnik określający liczbę zgonów dzieci w stosunku do liczby żywych urodzeń w danym okresie. W medycynie rozróżnia się kilka kategorii tego wskaźnika, w tym śmiertelność okołoporodową, noworodkową (do 28. dnia życia), niemowlęcą (do 1. roku życia) oraz dziecięcą (do 5. roku życia).
Główne przyczyny śmiertelności potomstwa różnią się w zależności od regionu świata i poziomu rozwoju opieki zdrowotnej. W krajach rozwiniętych dominują wady wrodzone, powikłania wcześniactwa, zespół nagłej śmierci niemowlęcia (SIDS) oraz urazy. W krajach rozwijających się przeważają infekcje (zapalenie płuc, biegunki, malaria), komplikacje okołoporodowe, niedożywienie oraz choroby, którym można zapobiegać szczepieniami.
Monitorowanie wskaźników śmiertelności potomstwa stanowi kluczowy element oceny jakości opieki zdrowotnej w danym kraju lub regionie. Wskaźniki te są wykorzystywane do planowania i wdrażania programów profilaktycznych, poprawy opieki prenatalnej oraz postnatalnej, a także jako mierniki skuteczności interwencji medycznych i zdrowia publicznego.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Retinol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Retinol (witamina A) wykazuje niską toksyczność ogólną oraz brak działania mutagennego, genotoksycznego i rakotwórczego w badaniach przedklinicznych. Toksyczność obserwowano jedynie przy ekspozycji znacznie przekraczającej dawki stosowane klinicznie. Szczególną uwagę zwraca potencjalne działanie teratogenne witaminy A, potwierdzone w modelach zwierzęcych, jednak efekt ten jest zależny od dawki i drogi podania. W przypadku miejscowego stosowania, np. Maści ochronnej z witaminą A o stężeniu 800 j.m./g, brakuje szczegółowych danych dotyczących bezpieczeństwa po krótkotrwałym użyciu. W preparatach złożonych, takich jak Viantan, nie przeprowadzono kompleksowych badań embriotoksyczności całego produktu, jednak składniki podłoża (mieszane micele kwasu glikocholowego i lecytyny) nie wykazały teratogenności przy dawkach terapeutycznych.
dawka terapeutyczna, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja kliniczna, embriotoksyczność, genotoksyczność, kwas glikocholowy, lecytyna, maść z witaminą A, mieszane micele, podanie miejscowe, podanie ogólnoustrojowe, poronienie spontaniczne, retinol, śmiertelność potomstwa, toksyczność retinolu, witamina E, zaburzenia rozwoju płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Neorelium 5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa diazepamu w dawce 5 mg (preparat Neorelium) wykazały, że dawka śmiertelna 50% populacji (LD50) wynosi 720 mg/kg mc. u myszy oraz 1240 mg/kg mc. u szczurów, co wskazuje na niską toksyczność ostrą w porównaniu do dawek terapeutycznych u ludzi. W badaniach wpływu na rozrodczość u szczurów stosowano dawki od 1 do 100 mg/kg mc./dobę. Działania niepożądane, takie jak zmniejszenie płodności samic oraz zwiększona śmiertelność potomstwa w okresie laktacji, zaobserwowano jedynie przy najwyższej dawce 100 mg/kg mc./dobę. Niższe dawki (1, 10, 80 mg/kg mc./dobę) nie wykazały istotnych negatywnych efektów na rozrodczość ani śmiertelność potomstwa.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lamisil 250 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa terbinafiny wykazały, że doustne podawanie leku w dawkach do około 100 mg/kg masy ciała na dobę u szczurów i psów nie powodowało istotnych objawów toksyczności, choć wątroba i nerki mogą być narządami docelowymi przy wyższych dawkach. W badaniach na małpach dawka nietoksyczna wynosiła 50 mg/kg/dobę, a obserwowane zmiany w siatkówce były odwracalne i nie towarzyszyły im zmiany histologiczne. Wysokie dawki (≥100 mg/kg/dobę) u psów wywoływały objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak drgawki, co potwierdzono również po dożylnym podaniu u szczurów i małp. Terbinafina nie wykazała działania mutagennego ani klastogennego w testach in vitro i in vivo, a dwuletnie badania rakotwórczości na myszach nie wykazały zmian nowotworowych przy dawkach do 130 mg/kg/dobę (samce) i 156 mg/kg/dobę (samice). U szczurów zaobserwowano natomiast zwiększoną częstość nowotworów wątroby przy dawce 69 mg/kg/dobę, co jest efektem specyficznym gatunkowo i związanym z proliferacją peroksysomów.
ataksja, badania płodności, badania przedkliniczne, badania rakotwórczości, bezpieczeństwo stosowania leku, dawka nietoksyczna, drgawki, działanie mutagenne, ekspozycja układowa, nieprawidłowości siatkówki, objawy toksyczności, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, proliferacja peroksysomów, śmiertelność potomstwa, terbinafina, toksyczność pourodzeniowa, toksyczność przewlekła, toksyczność zarodka i płodu, wpływ na reprodukcję, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nimesil 100 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne nimesulidu wykazały potencjalne działanie toksyczne na nerki, wątrobę oraz przewód pokarmowy przy długotrwałym stosowaniu powtarzanych dawek. Nie stwierdzono istotnego ryzyka mutagennego ani rakotwórczego, co potwierdza względne bezpieczeństwo genotoksyczne substancji. Szczególną uwagę zwrócono na wpływ nimesulidu na funkcje rozrodcze i rozwój zarodkowo-płodowy, gdzie u królików zaobserwowano działanie embriotoksyczne i teratogenne, w tym zaburzenia rozwojowe szkieletu oraz poszerzenie układu komorowego mózgu, nawet przy dawkach niepowodujących toksyczności u samic. U szczurów natomiast odnotowano zwiększoną śmiertelność potomstwa we wczesnym okresie poporodowym oraz obniżenie płodności, bez objawów embriotoksyczności i teratogenności.
badania przedkliniczne, dawki powtarzane, embriotoksyczność, funkcje reprodukcyjne, hepatotoksyczność, mutagenność, nimesulid, obniżenie płodności, poszerzenie układu komorowego, potencjał rakotwórczy, rozwój płodowy, śmiertelność potomstwa, stosunek korzyści do ryzyka, teratogenność, toksyczność, uszkodzenie tkanki nerkowej - Leksykon substancji czynnych
Nimesulid – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Nimesulid, jako substancja przeciwzapalna, został poddany szerokim badaniom przedklinicznym, które nie wykazały istotnego ryzyka genotoksycznego ani rakotwórczego u ludzi. Jednakże powtarzane dawki nimesulidu mogą wywoływać toksyczność narządową, głównie w obrębie nerek, wątroby (z możliwymi zmianami funkcjonalnymi) oraz przewodu pokarmowego. W przypadku preparatów do stosowania miejscowego badania na modelach zwierzęcych potwierdziły dobrą tolerancję tkankową, bez istotnych właściwości drażniących czy uczulających.
Badania reprodukcyjne ujawniły gatunkowo zróżnicowane efekty teratogenne i embriotoksyczne: u królików stwierdzono zaburzenia rozwojowe układu kostnego oraz poszerzenie układu komorowego mózgu przy dawkach niepowodujących toksyczności matczynej, natomiast u szczurów obserwowano zwiększoną śmiertelność potomstwa we wczesnym okresie poporodowym oraz obniżoną płodność. Brak mutagenności i rakotwórczości w długoterminowych badaniach podkreśla względne bezpieczeństwo nimesulidu, jednak konieczne jest uwzględnienie potencjalnej toksyczności narządowej i różnic gatunkowych przy stosowaniu preparatów takich jak Aulin, AulinDol, Nimefort czy Nimesil, z zachowaniem odpowiednich środków ostrożności.
działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, działanie toksyczne, poszerzenie układu komorowego mózgu, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, śmiertelność potomstwa, substancja przeciwzapalna, toksyczność matczyna, toksyczność po podaniu wielokrotnym, tolerancja miejscowa, właściwości drażniące, zaburzenia rozwojowe układu kostnego, zaburzenie teratogenne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Seroxat 20 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne paroksetyny, przeprowadzone na modelach zwierzęcych takich jak małpy Rhezus i szczury albinosy, wykazały podobieństwo metabolizmu leku do ludzkiego, co potwierdza adekwatność tych modeli do oceny bezpieczeństwa klinicznego. W badaniach na szczurach zaobserwowano fosfolipidozę, typową dla lipofilnych amin, jednakże długoterminowe badania na naczelnych, nawet przy dawkach sześciokrotnie przekraczających zalecany zakres kliniczny, nie wykazały tego efektu, sugerując niższe ryzyko u ludzi. Dwuletnie badania na myszach i szczurach nie potwierdziły działania rakotwórczego paroksetyny, a testy genotoksyczności in vitro i in vivo nie wykazały uszkodzeń materiału genetycznego, co jest istotne dla oceny bezpieczeństwa długoterminowego stosowania leku Seroxat.
badanie in vitro, badanie in vivo, działanie rakotwórcze, działanie toksyczne, fosfolipidoza, genotoksyczność, gromadzenie fosfolipidów, indeks płodności, lipofilna amina, opóźnienie kostnienia, paroksetyna, płodność, Seroxat, śmiertelność potomstwa, szczur albinos, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nimodipine Altan 0,2 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa roztworu do infuzji Nimodipine Altan 0,2 mg/ml wykazały brak istotnych zagrożeń toksykologicznych przy dawkach terapeutycznych. Ocena farmakologiczna, toksyczność po podaniu wielokrotnym, potencjał genotoksyczny i rakotwórczy nie ujawniły ryzyka mutagennego ani kancerogennego. W badaniach na ciężarnych szczurach dawki ≥30 mg/kg/dobę powodowały zahamowanie wzrostu płodu i zmniejszenie masy ciała, a dawka 100 mg/kg/dobę skutkowała obumieraniem zarodków, jednak bez dowodów na teratogenność. U królików stosowanie dawek do 10 mg/kg/dobę nie wykazało działania embriotoksycznego ani teratogennego, co potwierdza względnie bezpieczny profil w zakresie rozrodczości.
badanie genotoksyczności, dawka terapeutyczna, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, ekspozycja terapeutyczna, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, margines bezpieczeństwa, obumieranie zarodków, okres okołoporodowy, opóźniony rozwój fizyczny, potencjał kancerogenny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, ryzyko toksyczne, śmiertelność potomstwa, toksyczność podania wielokrotnego, wpływ na rozrodczość, zahamowanie wzrostu płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Febrisan (750 mg + 60 mg + 10 mg)/5 g
Produkt leczniczy Febrisan, zawierający 750 mg paracetamolu, 60 mg fenylefryny chlorowodorku oraz 10 mg kwasu askorbinowego na 5 g proszku musującego, nie posiada kompleksowych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania jako całość. Badania toksykologiczne poszczególnych składników wykazały różne wartości LD50 w zależności od drogi podania i gatunku: paracetamol (LD50 dożołądkowa u szczurów 1944 mg/kg, dootrzewnowa 1205 mg/kg; u myszy podskórna 310 mg/kg, dootrzewnowa 367 mg/kg), fenylefryna (myszy 120 mg/kg, szczury 350 mg/kg), kwas askorbinowy (myszy dożylna 1058 mg/kg, dootrzewnowa 2000 mg/kg, doustna 8021 mg/kg). Testy mutagenności metodą Amesa nie wykazały działania mutagennego dla paracetamolu i fenylefryny, natomiast kwas askorbinowy indukował mutacje in vivo w komórkach jajników chomików jedynie przy cytotoksycznych stężeniach.
badanie długoterminowe, badanie in vivo, cytotoksyczność, działanie teratogenne, fenylefryna, kwas askorbowy, mutagenność, paracetamol, podanie dootrzewnowe, podanie doustne, podanie dożołądkowe, podanie dożylne, podanie podskórne, poronienie, potencjał karcynogenny, Salmonella typhimurium, śmiertelność potomstwa, test Amesa, toksyczność ostra, toksyczność reprodukcyjna, właściwości mutagenne, zaburzenia spermatogenezy, zanik jąder - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aulin 100 mg
Dane przedkliniczne dotyczące nimesulidu wskazują na potencjalne toksyczne działanie na nerki, wątrobę oraz przewód pokarmowy przy długotrwałym stosowaniu. Badania wielokrotnego podawania substancji czynnej wykazały zmiany patologiczne w tych narządach, co podkreśla konieczność monitorowania funkcji narządowych podczas terapii. W zakresie bezpieczeństwa genotoksycznego i rakotwórczego, standardowe testy in vitro i in vivo nie wykazały mutagenności ani karcynogenności nimesulidu, co sugeruje brak istotnego ryzyka tych działań przy stosowaniu terapeutycznym.
działanie karcynogenne, działanie toksyczne, efekt teratogenny, embriotoksyczność, genotoksyczność, narządy docelowe, nimesulid, poszerzenie układu komorowego, potencjał mutagenny, śmiertelność potomstwa, substancja czynna, toksyczność dawek, toksyczność matczyna, toksyczność rozwojowa, zaburzenia rozwojowe, zaburzenie teratogenne, zagrożenie karcynogenne, zdolność reprodukcyjna, zmiany patologiczne - Leksykon substancji czynnych
Fitomenadion – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Fitomenadion (witamina K1) wykazuje niski profil toksyczności w badaniach przedklinicznych, zarówno po podaniu pojedynczym, jak i wielokrotnym. Dane nie wskazują na istotne ryzyko dla pacjentów przy prawidłowym stosowaniu terapeutycznym. Brak jest bezpośrednich badań mutagenności i rakotwórczości dla fitomenadionu jako pojedynczej substancji, a na podstawie właściwości chemicznych nie przewiduje się takich efektów w warunkach klinicznych. Nie przeprowadzono szczegółowych badań dotyczących wpływu na rozród i rozwój potomstwa, jednak obserwacje dotyczące innych witamin w dużych dawkach sugerują potencjalne ryzyko zaburzeń rozwojowych. W przypadku preparatów złożonych, takich jak Vitalipid N Adult i Infant, ocena bezpieczeństwa opiera się głównie na danych klinicznych.
działanie teratogenne, ekspozycja terapeutyczna, embriotoksyczność, fitomenadion, kwas glikocholowy, lecytyna, micele mieszane, mutagenność, poronienie spontaniczne, profil toksyczności, rakotwórczość, śmiertelność potomstwa, teratogenność, witamina A, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, wpływ na rozród, zaburzenia rozwoju płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – AulinDol 30 mg/g
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa nimesulidu obejmowały ocenę tolerancji miejscowej oraz działania ogólnoustrojowego. Testy na modelach zwierzęcych wykazały, że miejscowe stosowanie nimesulidu w formie żelu cechuje się dobrą tolerancją, bez istotnych właściwości drażniących czy uczulających. W badaniach ogólnoustrojowych, obejmujących toksyczność po podaniu wielokrotnym, genotoksyczność i rakotwórczość, nie stwierdzono szczególnego ryzyka dla człowieka. Jednakże obserwowano toksyczne działanie na przewód pokarmowy, nerki i wątrobę, co wskazuje na konieczność monitorowania funkcji tych narządów przy długotrwałym stosowaniu systemowym nimesulidu.
badanie farmakologiczne, dane niekliniczne, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie hepatotoksyczne, działanie rakotwórcze, efekt nefrotoksyczny, efekt teratogenny, potencjał uczulający, preparat na skórę, przewód pokarmowy, śmiertelność potomstwa, toksyczność dawek, toksyczność wielokrotna, układ komorowy mózgu, układ kostny, wchłanianie systemowe, właściwości drażniące, wpływ na rozrodczość - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aulin 100 mg
Przedkliniczne badania nimesulidu (substancji czynnej leku Aulin 100 mg) wykazały brak istotnych zagrożeń dla układu sercowo-naczyniowego, oddechowego oraz ośrodkowego układu nerwowego, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania u ludzi w tych aspektach. Jednakże, wielokrotne podawanie nimesulidu ujawniło toksyczność narządową, zwłaszcza w obrębie nerek, wątroby oraz przewodu pokarmowego, co podkreśla konieczność monitorowania funkcji tych narządów podczas terapii, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu. Badania genotoksyczności i rakotwórczości nie wykazały zwiększonego ryzyka uszkodzenia materiału genetycznego ani rozwoju nowotworów związanych z nimesulidem.
działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, funkcja wątroby, genotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nimesulid, ośrodkowy układ nerwowy, poszerzenie układu komorowego mózgu, przewód pokarmowy, śmiertelność potomstwa, substancja czynna, toksyczność nerkowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, układ sercowo-naczyniowy, wady rozwojowe płodu, zaburzenia płodności, zaburzenia rozwojowe układu kostnego - Leksykon substancji czynnych
Ryboflawina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Ryboflawina (witamina B2) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, takich jak Vitaminum B2 Teva (3 mg/tabletka), Juvit Multi (0,8 mg/ml ryboflawiny sodu fosforanu) czy Soluvit N (4,9 mg ryboflawiny sodu fosforanu, odpowiadające 3,6 mg witaminy B2 w fiolce). Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania ryboflawiny są jednak ograniczone lub niekompletne. W przypadku preparatu Viantan (3,60 mg ryboflawiny w postaci 4,58 mg ryboflawiny sodu fosforanu) dostępne badania przedkliniczne odnoszą się do całego produktu, a nie wyłącznie do ryboflawiny. Toksyczność po podaniu pojedynczej i wielokrotnej dawki jest niska, a działania toksyczne obserwowano jedynie przy ekspozycji znacznie przekraczającej maksymalną dawkę u człowieka. Brak jest danych przedklinicznych dotyczących mutagenności, rakotwórczości oraz toksycznego wpływu na rozród i rozwój potomstwa, choć nie przewiduje się takich efektów w warunkach klinicznych.
badanie embriotoksyczności, badanie przedkliniczne, bezpieczeństwo stosowania, charakterystyka produktu leczniczego, dawka pojedyncza, dawka terapeutyczna, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, kwas glikocholowy, lecytyna, mieszane micele, podanie wielokrotne, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, preparat wielowitaminowy, ryboflawina, ryboflawiny sodu fosforan, śmiertelność potomstwa, spontaniczne poronienie, tabletka drażowana, teratogenność, toksyczność ogólna, toksyczny wpływ na rozród, witamina B2, zaburzenie rozwoju płodu - Leksykon substancji czynnych
Terbinafina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa terbinafiny wykazały, że substancja ta jest dobrze tolerowana przy dawkach doustnych do około 100 mg/kg mc./dobę u szczurów i psów, bez istotnych objawów toksyczności przewlekłej. Wysokie dawki (>100 mg/kg mc./dobę) wiązały się z toksycznością ośrodkowego układu nerwowego, w tym drgawkami, szczególnie przy dożylnym podaniu u szczurów i małp. LD50 dla myszy i szczurów przekracza 4 g/kg mc., co wskazuje na niską toksyczność ostrą. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego ani klastogennego. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów i królików nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność, choć dawka 250 mg/kg mc./dobę (10-krotność maksymalnej dawki dla ludzi) powodowała toksyczność u rodziców i zwiększoną śmiertelność potomstwa.
aberracja chromosomowa, ataksja, badanie rakotwórczości, drgawki, działanie mutagenne, ekspozycja układowa, genotoksyczność, guz wątroby, LD50, nieprawidłowości siatkówki, potencjał rakotwórczy, proliferacja peroksysomów, rozwój pourodzeniowy, śmiertelność potomstwa, substancja przeciwgrzybicza, terbinafina, test Amesa, test cytogenetyczny, test mikrojądrowy, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność rodzicielska, wpływ na płodność, wpływ na reprodukcję, wskaźnik ciąż, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego - Leksykon substancji czynnych
Diazepam – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane przedkliniczne dotyczące diazepamu wskazują na dobrze udokumentowany profil bezpieczeństwa przy stosowaniu w dawkach terapeutycznych. Toksyczność ostra wykazuje LD50 wynoszącą 720 mg/kg mc. u myszy oraz 1240 mg/kg mc. u szczurów. Badania toksyczności przewlekłej nie wykazały istotnych zmian patologicznych. Tolerancja miejscowa po podaniu do worka spojówkowego i doodbytniczo była dobra, z minimalnym podrażnieniem tkanek i brakiem zmian ogólnoustrojowych. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów dawka 100 mg/kg mc./dobę wiązała się ze zmniejszeniem płodności samic oraz zwiększoną śmiertelnością potomstwa, podczas gdy niższe dawki nie wykazywały takich efektów. Efekty teratogenne były gatunkowo zróżnicowane – u szczurów dawki do 80 mg/kg mc./dobę nie wywoływały wad rozwojowych, natomiast dawka 100 mg/kg mc. indukowała wady szkieletowe. U myszy obserwowano zwiększone ryzyko rozszczepu wargi i podniebienia oraz nieprawidłowości OUN, a u chomików działanie teratogenne w dawce 280 mg/kg mc./dobę. Ryzyko wad wrodzonych u ludzi przy dawkach terapeutycznych jest prawdopodobnie niskie, choć epidemiologiczne dane sugerują możliwe zwiększenie ryzyka rozszczepu podniebienia.
badanie farmakologiczne, dawka LD50, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, karcynogeneza, mutageneza, nieprawidłowość rozwojowa, nieprawidłowości OUN, nowotwór wątroby, okres laktacji, płodność samic, podanie doodbytnicze, podrażnienie tkanek, potencjał karcynogenny, potencjał mutagenny, rozszczep wargi i podniebienia, śmiertelność potomstwa, toksyczność przewlekła, tolerancja miejscowa, twarzoczaszka, wady układu szkieletowego, worek spojówkowy, wpływ na rozrodczość