małpa cynomolgus
Małpa cynomolgus (Macaca fascicularis), znana również jako makak jawajski lub krab-jedzący makak, to gatunek małpy z rodziny makakowatych, pochodzący z Azji Południowo-Wschodniej. W medycynie i badaniach biomedycznych jest ona jednym z najczęściej wykorzystywanych gatunków naczelnych nieludzkich.
Organizm małpy cynomolgus wykazuje znaczne podobieństwo anatomiczne, fizjologiczne i immunologiczne do człowieka, co czyni ją cennym modelem w badaniach przedklinicznych. Jest powszechnie stosowana w testowaniu bezpieczeństwa i skuteczności leków, szczepionek oraz w badaniach toksykologicznych, zwłaszcza w ocenie biofarmaceutyków i produktów biologicznych.
W badaniach nad chorobami zakaźnymi, małpy cynomolgus są wykorzystywane jako modele do badań nad HIV/AIDS, wirusowym zapaleniem wątroby, gruźlicą, malarią i innymi patogenami. Ich układ odpornościowy reaguje w sposób zbliżony do ludzkiego, co pozwala na lepsze zrozumienie przebiegu chorób i opracowanie metod terapeutycznych.
W transplantologii i badaniach regeneracyjnych małpy cynomolgus służą jako model do opracowywania i testowania nowych metod przeszczepiania narządów oraz terapii komórkowych. Ich relatywnie długi okres życia (do 30 lat w niewoli) umożliwia prowadzenie długoterminowych badań nad procesami starzenia i chorobami przewlekłymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – GluaMet 50 mg/tabl. + 850 mg/tabl.
Produkt leczniczy GluaMet, zawierający wildagliptynę (50 mg) i metforminę chlorowodorku (850 mg lub 1000 mg), przeszedł kompleksowe badania przedkliniczne, które nie wykazały nowych działań toksycznych przy łącznym podawaniu substancji. Wildagliptyna w dawkach znacznie przekraczających ekspozycję terapeutyczną u ludzi wykazywała wpływ na układ sercowo-naczyniowy (NOAEL 15 mg/kg mc. u psów, 7-krotność Cmax u ludzi), oddechowy (NOAEL 25 mg/kg mc. u szczurów, 5-krotność AUC; 750 mg/kg mc. u myszy, 142-krotność AUC) oraz przewód pokarmowy. W badaniach na małpach cynomolgus zaobserwowano zmiany skórne przy dawkach ≥5 mg/kg mc./dobę (ekspozycja zbliżona do AUC u ludzi po 100 mg), które były odwracalne przy niższych dawkach, natomiast dawki ≥20 mg/kg mc./dobę powodowały bardziej zaawansowane zmiany skórne. Badania genotoksyczności i wpływu na płodność nie wykazały istotnych zagrożeń, a toksyczność rozwojowa była obserwowana jedynie przy dawkach ≥50 mg/kg mc. u królików i ≥75 mg/kg mc. u szczurów, co stanowi odpowiednio 9- i 10-krotność ekspozycji u ludzi (AUC).
badanie genotoksyczności, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, dawka NOAEL, działanie mutagenne, działanie toksyczne, ekspozycja terapeutyczna, gruczolakorak sutka, makrofag pęcherzykowy, małpa cynomolgus, metformina chlorowodorek, naczyniakomięsak krwionośny, opóźnienie rozwoju, płodność, przewód pokarmowy, przewodzenie wewnątrzsercowe, układ sercowo-naczyniowy, wildagliptyna, zdolność reprodukcyjna, zmiana histopatologiczna - Leksykon substancji czynnych
Cetyryzyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Cetyryzyna, jako lek przeciwhistaminowy drugiej generacji, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony licznymi badaniami przedklinicznymi. W badaniach farmakologicznych nie stwierdzono istotnego wpływu na funkcje życiowe organizmów doświadczalnych przy dawkach terapeutycznych. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym wykazały brak klinicznie istotnych efektów toksycznych nawet przy dawkach znacznie przekraczających zalecane u ludzi, tj. do 40 mg/kg mc./dobę u małp (11-krotnie wyższa dawka) oraz do 30 mg/kg mc./dobę u szczurów (8-krotnie wyższa dawka). Genotoksyczność cetyryzyny została wykluczona, co eliminuje ryzyko mutagenności i klastogenności, a także sugeruje brak potencjału rakotwórczego. Badania rakotwórczości nie wykazały zagrożeń związanych z długotrwałym stosowaniem substancji, również w przypadku preparatów złożonych, takich jak połączenie cetyryzyny z pseudoefedryną (np. Cirrus).
badania farmakologiczne bezpieczeństwa, badania farmakologiczne i toksykologiczne, cetyryzyna, ciąża, dawka terapeutyczna, działanie mutagenne i klastogenne, działanie rakotwórcze, efekt toksyczny, ekspozycja ogólnoustrojowa, genotoksyczność, karmienie piersią, małpa cynomolgus, mutacja genetyczna, płodność, potencjał rakotwórczy, preparat złożony, przeciwhistaminowy drugiej generacji, pseudoefedryna, schorzenie alergiczne, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na reprodukcję, uszkodzenie chromosomów, wapnia chlorek dwuwodny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Seizpat 150 mg
Przedkliniczne badania toksyczności lakozamidu wykazały, że stężenia leku w osoczu zwierząt doświadczalnych były zbliżone lub nieznacznie wyższe niż u pacjentów, co wskazuje na niewielki margines bezpieczeństwa. U znieczulonych psów podawano lakozamid dożylnie, obserwując przejściowe wydłużenie odstępu PR i zespołu QRS oraz obniżenie ciśnienia tętniczego przy stężeniach odpowiadających maksymalnej dawce klinicznej. Dodatkowo, u psów i małp Cynomolgus w dawkach 15-60 mg/kg zaobserwowano zaburzenia przewodzenia sercowego, takie jak blok przedsionkowo-komorowy. W badaniach na szczurach przy dawkach trzykrotnie przekraczających ekspozycję kliniczną stwierdzono łagodne, odwracalne zmiany w wątrobie (przerost hepatocytów, wzrost enzymów wątrobowych, podwyższenie cholesterolu i trójglicerydów), bez istotnych zmian histopatologicznych, co sugeruje charakter adaptacyjny tych zmian.
blok przedsionkowo-komorowy, cholesterol całkowity, ciśnienie tętnicze, działanie teratogenne, ekspozycja systemowa, elektrokardiogram, enzymy wątrobowe, farmakologia bezpieczeństwa, lek przeciwpadaczkowy, małpa cynomolgus, odstęp PR, ośrodkowy układ nerwowy, parametry kardiologiczne, przenikanie przez łożysko, przerost hepatocytów, przewodzenie przedsionkowe, rozkojarzenie przedsionkowo-komorowe, stężenie leku w osoczu, toksyczność lakozamidu, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność zarodkowo-płodowa, trójglicerydy, zaburzenie przewodzenia, zespół QRS, zmiany histopatologiczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Melkart 50 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa wildagliptyny obejmowały różne gatunki zwierząt, w tym psy, szczury, myszy oraz małpy cynomolgus. W badaniach na psach zaobserwowano opóźnienia wewnątrzsercowego przewodzenia impulsów przy dawkach powyżej 15 mg/kg mc. (NOAEL 15 mg/kg, co odpowiada 7-krotnej ekspozycji względem Cmax u ludzi). U szczurów i myszy stwierdzono gromadzenie piankowatych makrofagów pęcherzykowych w płucach, z NOAEL odpowiednio 25 mg/kg (5-krotna ekspozycja AUC u ludzi) i 750 mg/kg (142-krotna ekspozycja AUC). Objawy ze strony przewodu pokarmowego u psów obejmowały biegunki i krwawienia, jednak nie ustalono dawki bezobjawowej. Wildagliptyna nie wykazywała działania mutagennego in vitro i in vivo. Badania reprodukcyjne na szczurach i królikach nie wykazały istotnych zaburzeń płodności ani rozwoju zarodkowego przy dawkach NOAEL 75 mg/kg (10-krotna ekspozycja u szczurów) i 50 mg/kg (9-krotna ekspozycja u królików). W badaniu rozwoju przed- i pourodzeniowego toksyczność u potomstwa pojawiała się jedynie przy dawkach ≥150 mg/kg związanych z toksycznością matczyną.
badania in vitro, badania in vivo, badanie histopatologiczne, badanie rakotwórczości, badanie toksykologiczne, dawka NOAEL, działanie mutagenne, ekspozycja ogólnoustrojowa, genotoksyczność, gruczolakorak sutka, makrofagi pęcherzykowe, małpa cynomolgus, martwica tkanek, naczyniakomięsak krwionośny, pole pod krzywą stężenia, przewodzenie wewnątrzsercowe, stężenie maksymalne, toksyczność matczyna, wildagliptyna, żebra faliste - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bonogren SR 200 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwetiapiny (fumaranu) zawartej w leku Bonogren SR nie wykazały działania genotoksycznego zarówno in vitro, jak i in vivo, co eliminuje ryzyko uszkodzenia materiału genetycznego. W badaniach na zwierzętach zaobserwowano zmiany takie jak odkładanie pigmentu w tarczycy u szczurów, przerost komórek pęcherzykowych tarczycy, obniżenie stężenia T3, hemoglobiny oraz liczby leukocytów i erytrocytów u małp Cynomolgus, a także zmętnienie soczewki i rozwój zaćmy u psów. W badaniach teratologicznych na królikach stwierdzono zwiększoną częstość skrzywień nadgarstka i kości stępu przy ekspozycji na poziomie zbliżonym do maksymalnej dawki terapeutycznej u ludzi, jednak znaczenie kliniczne tych obserwacji pozostaje nieznane.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie przedkliniczne, ciąża urojona, działanie genotoksyczne, faza porujowa, fumaran kwetiapiny, gruczoł tarczowy, hipertrofia komórek pęcherzykowych, kość stępu, krwinki białe, krwinki czerwone, małpa cynomolgus, pigmentacja tarczycy, płodność męska, poziom hemoglobiny, poziom prolaktyny, skrzywienie nadgarstka, toksyczność kwetiapiny, trijodotyronina, układ endokrynny, zaćma, zmętnienie soczewki oka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Seizpat 50 mg
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa lakozamidu wskazują na istotne efekty kardiologiczne, w tym wydłużenie odstępu PR i zespołu QRS oraz obniżenie ciśnienia tętniczego u znieczulonych psów i małp Cynomolgus przy dawkach dożylnych 15-60 mg/kg, odpowiadających stężeniom klinicznym u ludzi. W badaniach toksyczności wielokrotnych dawek u szczurów zaobserwowano łagodne, odwracalne zmiany w wątrobie (przerost hepatocytów, wzrost enzymów wątrobowych, cholesterolu i trójglicerydów) przy dawkach trzykrotnie przekraczających ekspozycję kliniczną. W kontekście rozwoju płodowego, brak działania teratogennego, jednak odnotowano zwiększoną śmiertelność okołoporodową i zmniejszenie masy ciała potomstwa u szczurów przy dawkach toksycznych dla samic, z ekspozycją zbliżoną do klinicznej. Lakozamid i jego metabolity przenikają przez łożysko, co podkreśla konieczność ostrożności w stosowaniu u kobiet w ciąży.
badanie toksykologiczne, blok przedsionkowo-komorowy, cholesterol całkowity, ciśnienie tętnicze, działanie hamujące, działanie teratogenne, elektrokardiogram, enzymy wątrobowe, lakozamid, małpa cynomolgus, martwe urodzenie, odstęp PR, ośrodkowy układ nerwowy, przenikanie przez łożysko, przerost hepatocytów, przewodzenie komorowe, przewodzenie przedsionkowe, rozkojarzenie przedsionkowo-komorowe, toksyczność, trójglicerydy, zespół QRS, zmiany histopatologiczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Anvildis 50 mg
Wildagliptyna, substancja czynna preparatu Anvildis, wykazała w badaniach przedklinicznych różnorodne działania niepożądane w zależności od gatunku i układu narządowego. U psów zaobserwowano opóźnienia wewnątrzsercowego przewodzenia impulsów przy dawkach powyżej 15 mg/kg mc. (7-krotność ekspozycji u ludzi na podstawie Cmax). W układzie oddechowym szczurów i myszy stwierdzono gromadzenie piankowatych makrofagów pęcherzykowych przy dawkach odpowiednio 25 mg/kg (5-krotność AUC u ludzi) i 750 mg/kg (142-krotność AUC). U psów pojawiły się objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak miękkie i śluzowate stolce, biegunka oraz krew w kale, jednak dawka NOAEL nie została ustalona. Badania genotoksyczności nie wykazały mutagenności wildagliptyny, a badania reprodukcyjne u szczurów i królików nie potwierdziły istotnych zaburzeń płodności czy rozwoju zarodka, choć przy dawkach 75 mg/kg u szczurów i 50 mg/kg u królików (odpowiednio 10- i 9-krotność AUC u ludzi) odnotowano zmiany kostne i zmniejszenie masy ciała płodu związane z toksycznością matczyną.
badania przedkliniczne, badanie histopatologiczne, badanie rakotwórczości, dawka NOAEL, działanie mutagenne, działanie niepożądane, ekspozycja na lek, faliste żebra, genotoksyczność, gruczolakorak sutka, makrofagi pęcherzykowe, małpa cynomolgus, martwica, naczyniakomięsak krwionośny, płodność, przewód pokarmowy, przewodzenie wewnątrzsercowe, śluzowate stolce, toksyczność zarodkowa, toksyczność zarodkowo-płodowa, wildagliptyna, zmiany kośćca, zmiany skórne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas 600 mg + 200 mg + 245 mg
Produkt leczniczy Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony szerokimi badaniami przedklinicznymi. Efawirenz w dawkach powodujących około 2-krotnie wyższą AUC niż u ludzi wywoływał odwracalne przerosty dróg żółciowych u małp cynomolgus oraz zwłóknienie u szczurów, a przy 4-13-krotnym wzroście AUC obserwowano przemijające drgawki. Nie stwierdzono działania mutagennego ani klastogennego, jednak u samic myszy zaobserwowano zwiększoną częstość nowotworów wątroby i płuc, co nie wystąpiło u samców ani innych gatunków. W badaniach rozrodczości efawirenz indukował resorpcję płodu u szczurów, a u małp cynomolgus w dawkach odpowiadających stężeniom terapeutycznym u ludzi odnotowano wady rozwojowe, takie jak bezmózgowie, mikroftalmia i rozszczep podniebienia.
bezmózgowie, efawirenz, emtrycytabina, gęstość mineralna kości, guz dwunastnicy, klastogenność, małpa cynomolgus, mikroftalmia, mutagenność, nefrotoksyczność, resorpcja płodu, rozmiękanie kości, rozszczep podniebienia, spontaniczna synteza DNA, tenofowir dizoproksyl, test Amesa, test na chłoniaku mysim, toksyczność okołoporodowa, toksyczność reprodukcyjna, wskaźnik żywotności, zwłóknienie dróg żółciowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Quetiapine Fair-Med 150 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwetiapiny wykazały brak działania genotoksycznego zarówno in vitro, jak i in vivo, co eliminuje ryzyko mutagenności i uszkodzeń chromosomów. W badaniach na zwierzętach laboratoryjnych zaobserwowano zmiany głównie w układzie hormonalnym, zwłaszcza tarczycy, takie jak odkładanie barwnika u szczurów oraz hipertrofia komórek pęcherzykowych tarczycy i obniżenie stężenia T3 u małp Cynomolgus. Dodatkowo odnotowano zmniejszenie hemoglobiny oraz liczby leukocytów i erytrocytów, co może wpływać na funkcje układu odpornościowego i transport tlenu. U psów stwierdzono zmętnienie soczewki i rozwój zaćmy, co wskazuje na potencjalne działania okulistyczne kwetiapiny. Wpływ na układ rozrodczy obejmował zmiany w płodności i rozwój płodu, w tym przykurcze kończyn u królików przy ekspozycji na poziomie zbliżonym do maksymalnej dawki terapeutycznej u ludzi.
ciąża urojona, ekspozycja kliniczna, faza międzyrujowa, genotoksyczność, hemoglobina, hipertrofia komórek pęcherzykowych tarczycy, hormon T3, in vitro, in vivo, krwinki, kwetiapina, małpa cynomolgus, płodność męska, potencjał genotoksyczny, prolaktyna, przykurcz, regulacja hormonalna rozrodu, tarczyca, toksyczność zarodkowo-płodowa, układ hormonalny, zaćma, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Quetiapin NeuroPharma 200 mg
Badania przedkliniczne kwetiapiny (Quetiapin NeuroPharma) wykazały brak działania genotoksycznego zarówno in vivo, jak i in vitro, co jest istotne dla oceny bezpieczeństwa długoterminowego stosowania leku. W modelach zwierzęcych zaobserwowano zmiany w funkcji tarczycy, w tym hipertrofię komórek pęcherzykowych oraz obniżenie stężenia T3 w osoczu u małp Cynomolgus. Dodatkowo odnotowano obniżenie parametrów hematologicznych, takich jak hemoglobina, liczba erytrocytów i leukocytów. U szczurów stwierdzono zmianę pigmentacji tarczycy, a u psów zmętnienie rogówki i zaćmę, co może mieć znaczenie kliniczne w kontekście monitorowania działań niepożądanych u pacjentów. W badaniach toksyczności rozwojowej u królików zaobserwowano zwiększoną częstość przykurczu kończyn płodów przy ekspozycji na poziomie zbliżonym do maksymalnej dawki terapeutycznej u ludzi, jednak znaczenie tych wyników dla kliniki pozostaje niejasne.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie przedkliniczne, ciąża urojona, działanie niepożądane, erytrocyty, genotoksyczność kwetiapiny, hipertrofia komórek pęcherzykowych, hormon tarczycy, kwetiapina, leukocyty, małpa cynomolgus, narząd wzroku, parametry hematologiczne, pigmentacja tarczycy, płodność samców, prolaktyna, przykurcz kończyn, stężenie hemoglobiny, toksyczność kwetiapiny, trijodotyronina, zaćma, zmętnienie rogówki