inhibitor szlaku PI3K/mTOR
Inhibitory szlaku PI3K/mTOR to grupa związków farmakologicznych, które blokują ścieżkę sygnałową fosfatydyloinozytolo-3-kinazy (PI3K) i kinazy mTOR (mammalian target of rapamycin). Szlak ten odgrywa kluczową rolę w regulacji proliferacji komórkowej, wzrostu, metabolizmu, angiogenezy i przeżycia komórek.
W praktyce klinicznej inhibitory PI3K/mTOR znajdują zastosowanie głównie w onkologii. Nadmierna aktywacja szlaku PI3K/mTOR jest obserwowana w wielu typach nowotworów, w tym raku piersi, jajnika, endometrium, prostaty, płuc i nowotworach hematologicznych. Mutacje genów kodujących białka tego szlaku (np. PIK3CA, PTEN, AKT) przyczyniają się do rozwoju oporności na konwencjonalne terapie przeciwnowotworowe.
Wśród zatwierdzonych inhibitorów można wymienić: ewerolimus i temsyrolimus (inhibitory mTOR), alpelisyb (inhibitor PI3K-alfa), duvelisib i idelalisib (inhibitory PI3K-delta) oraz nowsze związki o podwójnym działaniu hamującym zarówno PI3K, jak i mTOR (np. gedatolisib). Leki te są stosowane w terapii celowanej nowotworów z potwierdzoną aktywacją badanego szlaku.
Działania niepożądane inhibitorów PI3K/mTOR obejmują zapalenie błon śluzowych, wysypki skórne, zmęczenie, biegunkę, zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, hiperlipidemie), a także ryzyko infekcji oportunistycznych. Monitorowanie parametrów biochemicznych oraz odpowiednie postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych są kluczowe dla optymalizacji terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak tłuszczakowaty – Patofizjologia i mechanizm
Mięsak tłuszczakowaty (liposarcoma) to złośliwy nowotwór mezenchymalny, najczęstszy wśród mięsaków tkanek miękkich u dorosłych (około 20%). WHO wyróżnia cztery podtypy: WDLPS/ALT, DDLPS, MLS (wraz z wariantem RCL) oraz PLS, z odmiennymi aberracjami genetycznymi i mechanizmami patogenezy. WDLPS/DDLPS cechuje amplifikacja regionu 12q13-15, w tym genów MDM2 (12q15), CDK4 i HMGA2, prowadząca do inaktywacji p53 i deregulacji cyklu komórkowego. DDLPS dodatkowo wykazuje amplifikacje 6q23 i 1p32 oraz mutacje w szlaku JUN/ASK1 i utratę białka Klotho. MLS charakteryzuje się translokacją t(12;16)(q13;p11) lub t(12;22)(q13;q12), tworząc białka fuzyjne FUS-DDIT3 lub EWSR1-DDIT3, które blokują różnicowanie adipocytów i aktywują szlak PI3K/Akt. PLS posiada złożony kariotyp z mutacjami w genach supresorowych (p53, NF1, RB1) i brakiem amplifikacji MDM2/CDK4. W patogenezie istotną rolę odgrywają także mikroRNA (np. miR-133a) oraz eksportyna-1 (XPO1), której inhibicja (KPT-330) hamuje proliferację komórek i przywraca funkcje supresorowe.
aberracja chromosomowa, białko fuzyjne, białko retinoblastomy, chromosom markerowy, chromosom pierścieniowy, cykl komórkowy, degradacja proteasomalna, deregulacja cyklu komórkowego, dobrze zróżnicowany mięsak tłuszczakowaty, fosforylacja oksydacyjna, gen MDM2, inhibitor CDK4/6, inhibitor MDM2, inhibitor szlaku PI3K/mTOR, komórka mezenchymalna, kompleks remodelujący chromatynę, mięsak tkanek miękkich, mięsak tłuszczakowaty, mikroRNA, nowotwór mezenchymalny, nowotwór przerzutowy, odróżnicowany mięsak tłuszczakowaty, pleomorficzny mięsak tłuszczakowaty, śluzowaty mięsak tłuszczakowaty, supresor nowotworowy, szlak sygnałowy PI3K/Akt, szlak YAP/TAZ, transformacja nowotworowa, translokacja chromosomowa, zespół Li-Fraumeni