naczyniak jamisty mózgu

Naczyniak jamisty mózgu (cavernous angioma, cavernous malformation, cavernoma) to łagodna zmiana naczyniowa zbudowana z nieprawidłowo poszerzonych naczyń krwionośnych. Naczyniaki jamiste stanowią około 10-15% wszystkich malformacji naczyniowych ośrodkowego układu nerwowego. Mogą występować zarówno sporadycznie, jak i rodzinnie (około 20% przypadków), gdzie dziedziczenie następuje w sposób autosomalny dominujący.

Strukturalnie naczyniak jamisty składa się z cienkościennych, przylegających do siebie jam wypełnionych krwią, pozbawionych prawidłowej architektury naczyniowej, bez tkanki mózgowej pomiędzy nimi. Charakterystyczną cechą jest brak barier krew-mózg, co predysponuje do mikrokrwawień. Zmiany mogą być pojedyncze lub mnogie, występują najczęściej nadnamiotowo, szczególnie w płatach czołowych i skroniowych.

Objawy kliniczne naczyniaka jamistego mózgu zależą od jego lokalizacji i wielkości. Najczęstszymi manifestacjami są napady padaczkowe (40-60% przypadków), bóle głowy oraz objawy ogniskowe związane z krwawieniem. Ryzyko krwawienia szacuje się na 0,7-1,1% rocznie w przypadku zmian sporadycznych i około 4,3% dla zmian rodzinnych. Powtórne krwawienia występują częściej niż pierwotne.

W diagnostyce obrazowej metodą z wyboru jest rezonans magnetyczny (MRI), gdzie naczyniak jamisty prezentuje charakterystyczny obraz „popcornu” lub „morwy” z obwódką hemosyderyny widoczną w sekwencjach gradientowych. Tradycyjna angiografia naczyniowa zwykle nie uwidacznia tych zmian ze względu na wolny przepływ krwi, co nadało im określenie „angiographically occult”.

Leczenie zależy od objawów klinicznych, lokalizacji oraz dostępności chirurgicznej. Bezobjawowe naczyniaki jamiste zwykle obserwuje się. Wskazaniami do interwencji chirurgicznej są: nawracające krwawienia, niepoddające się leczeniu napady padaczkowe oraz narastające objawy neurologiczne. Leczenie mikrochirurgiczne pozwala na całkowite usunięcie zmiany z dobrymi wynikami długoterminowymi, szczególnie dla zmian położonych powierzchownie.